VOV4.Bahnar - Đei pơgơ\r păng io\k jơnei lơ\m to\ xe\t khei năr, Cách mạng khei Hngam xơnăm 1945 hlôi răk ‘măn lơ [ai ho\k kăp g^t ăn Đảng păng kon pơlei bơ\n, lơ\m noh [ai ho\k tơguăt tơguăl, io\k kon pơlei pơm tơm. {ai ho\k âu pơtoi đei io\k yua lơ\m tơdrong tơblăh Phlăng, tơblăh Mih păng tơ iung pơjing teh đak lơ\m khei năr tơplih ‘nao păng jang hadoi.

Vih hơdơ\r dôm năr mă âu, [ok Hoàng Ngọc, xơnăm âu to\k 80 xơnăm, oei tơ\ xăh Tân Trào, apu\ng Sơn Dương, dêh char Tuyên Quang tơroi: Đunh kơ âu 72 xơnăm, [ok Hồ đơ\ng Cao Bằng chôt vih Tuyên Quang vă pơgơ\r tơdrong jang cách mạng kơ ja#p teh đak. Khei ‘năr noh, {ok Hồ hlôi gơnơm kơ kon pơlei, atu\m hăm kon pơlei jang cách mạng. {ơ\t doh, kang [o# vih hop ako\m Tôm kon pơlei đei pơgơ\r tơ\ hnam [ok păng minh [ar unh hnam nai.  ‘Năr mă noh, tôm kon pơlei dăp đon dăp bơnôh tơgu\m cách mạng. Đe yă [ok kră pơtho kon xâu jang cách mạng, hơdruh tơdăm jang lơ\m khul tự vệ đỏ, drăkăn noh peh [a, pai por ăn [ô đo#i xo\ng xa. Kơdih po [ok Ngọc ăh khei năr noh hơ ioh 10 xơnăm năm vei kơpô păng [ôh bơngai yơ ưh kơ juăt mơ\t tơ\ pơlei athei năm tơroi hloi ăn [ô đo#i băt.

Vih hơdơ\r kơ khei năr jang cách mạng nuih mơng noh [ok Hoàng Ngọc ăn tơbăt:“Inh băt, lơ\m kơplăh oei hơmet Hop ako\m Trung ương păng Ako\m tih tôm kon pơlei tơ\ âu, kon pơlei ưh kơ le\ch tơ\ ‘nguaih, đơ\ng ‘nguaih ưh kơ gơh mơ\t lơ\m pơlei, kang [o# vih truh athei đei bơngai ‘nhăk mơ\t. ‘Nhăk kang [o# ako\m tơ\ hnam inh. Tôm kon pơlei hăt hot chă hơmet, tơdrong kiơ duh tơgu\m ăn cách mạng. Le\ch tơ\ hnam ako\m tơm, {ok Hồ athei pơm kiơ noh kon pơlei jang mă noh nhen hơpuih pơ ‘nguaih, pai por vă jong ăn Hop ako\m. Đơ\ng ro\ng kơ noh,  Hop ako\m tih pơtơm đei khul tang măt truh vang Hop ako\m, khul noh ‘nhăk phe, ier păng 1 pôm rơmo vă pơtruh ăn Hop ako\m. {ok Hồ tơ\ chơnang tơm jur hmach bơnê kơ kon pơlei hlôi tơgu\m ăn cách mạng”.

Gơnơm tơguăt kơjăp hăm kon pơlei, gơnơm lơ\m kon pơlei, che\p vei jơhngơ\m pran đơ\ng kon pơlei, Đảng hlôi pơgơ\r kon pơlei bơ\n jang Cách mạng Khei Hngam xơnăm 1945 đei jơnei keh kong. {ok Vũ Oanh- xơ\ bơ\ Kơdră khul tang măt ăn cách mạng Hà Nội vang năm  “Hop ako\m tih kơ kon pơlei” tơ\ Tân Trào, xơ\ adoi jang lơ\m Anih tơm Chính tr^, xơ\ jang Bí thư Trung ương Đảng tơroi: Cách mạng khei hngam, [ơ\t Đảng tam mă tơbang muh măt pơgơ\r, pơtơm đei 5 rơbâu đảng viên, kiơ\ đơ\ng Mặt trận Việt Minh hlôi ako\m đei hloh 20 triu kon pơlei vang jang cách mạng tam mă lăh đei lơ\m hnưr erih. {ok Vũ Oanh xơkơ\t: Kơdih kon pơlei hlôi pơm ăn cách mạng đei io\k jơnei tih.

{ok Vũ Oanh pơma: “Hop ako\m tih kon pơlei tơ\ Tân Trào jing Hop ako\m kơ tơguăt tơguăl tôm hơdrung hơdre\ch. {ok Hồ krao ako\m, xơkơ\t tơguăt tơguăl vă đei io\k jơnei. Nơ\r pơkăp "Tơguăt tơguăl, noh gô đei jơnei tih” pănga thei gơnơm lơ\m kon pơlei, che\p vei jơhngơ\m pran vă đei io\k tơdrong jơnei păng đei kon pơlei noh đei tôm tơdrong. Kon pơlei pơm tơm cách mạng păng kon pơlei pơm ăn cách mạng đei jơnei tih”.

Io\k kon pơlei pơm tơm, tơguăt tơguăl, ako\m kon pơlei păng “io\k jơhngơ\m bơ\n vă pơ rơngei ăn kơdih po bơ\n”, Cách mạng Khei Hngam hlôi pơjing minh tơdrong jang cách mạng lang xă ja#p jang, pran tam mă lăh [ôh hăm khul vang jang, ưh kơ đei tơklăh hơdrung hơdre\ch, tơdrong khop, chăl bơngai lơ\m ja#p teh đak. Tơdrong iung tơjră tih noh bơ\ng pang ăn jơhngơ\m pran kơ tôm hơdrung hơdre\ch.

Phó Giáo sư, Nhà giáo Nhân dân Lê Mậu Hãn akhan: "Kơtă đơ\ng ro\ng kơ Nhật tơhuăng Phlăng noh tơdrong jang Cách mạng ato\k pran. {ok Hồ hơlen tơnăp tơdrong hơvơn tôm kon pơlei bơ\n. Lơ\m tơdrong hơvơn tơguăt tơguăl hơdrung hơdre\ch noh, hăm hla kơ Mặt trận Việt Minh, đơ\ng Đảng cộng sản, đơ\ng noh tơle\ch tơdrong jang cách mạng athei tơle\ch lơ\m tôm kon pơlei, hơto\k hla kơ ang bang kơ hơdrung hơdre\ch, che\p vei jơhngơ\m pran kơ tôm kon pơlei, hăm rim bơngai jang tơdrong jang kiơ, bơngai jang mir, bơngai ho\k kơjung, bơngai pơdro\ng ‘nâu nai... bơngai yơ đei đon bơnôh băt ‘mêm kơ teh đak adoi đei hơvơn vang jang lơ\m khul jang Việt Minh vă do\ng teh đak".

{ai ho\k kăp g^t găh đon bơnôh tơguăt băl, io\k kon pơlei pơm tơm đơ\ng Cách mạng khei Hngam hlôi đei io\k jang păng che\p vei đơ\ng ro\ng kơ teh đak đei io\k jơnei rơngei păng mă kăl noh lơ\m 30 xơnăm tơle\ch jang tơplih ‘nao kiơ\ pơkăp "Hiôk ră mă lei ưh kơ đei kon pơlei noh ưh jang keh, tơnap tôch dêh đei kon pơlei jang noh keh đang”. Thoi noh mă lơ\m khei năr tơplih ‘nao, lơ kang [o# ưh kơ đei lăng pơg^t [ai ho\k kăp g^t âu. Lơ\m Hop ako\m mă 12 kơ Đảng hlôi tơbang minh tơdrong đei [ôh dang ei noh, tơdrong ưh kơ đei tơklep hăm kon pơlei đơ\ng lơ kang [o#, đảng viên. Tơdrong pơm tơm kơdih đơ\ng kon pơlei tơ\ lơ tơring, lơ tơdrong jang hlôi [ơm glăi. Yuơ noh, Hop ako\m 12 xơkơ\t: “Pơtoi che\p vei rơngei hiôk hian xã hội chủ nghĩa, vei xơđơ\ng tôm tơdrong pơgơ\r kơ teh đak noh gơnơm lơ\m kon pơlei. Hiôk hian athei đei jang tôm, tơnăp lơ\m tôm tơdrong jang erih xa lơ\m tơpôl. Vei xơđơ\ng vă klon pơlei vang jang tơ\ tôm tơdrong pơkăp tơle\ch tơchơ\t tơre\k truh tơdrong pơyua, erih jang xa kơ kon pơlei”. 

{ok Phạm Thế Duyệt, xơ\ jang lơ\m Anih tơm Chính trị, bơ\ Kơdră Anih jang Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam akhan:  "Kăp g^t noh pơm thoi yơ athei che\p vei rơngei hiôk hian, Đảng pơgơ\r mă lei athei rơngei hiôk hian. Ke\ đei thoi noh hiôk hian pơtơm xơkơ\t đei tơdrong mă Đảng tơle\ch jang, [ơ\t io\k jang [lep dăh mă ưh kơ [lep. Inh ưh kơ lai yơ pơngơ\t, mă lei inh kơche\ng, ưh kơ adro# đei pơkăp lơ\m pơgơ\r đơ\ng Đảng mă  athei đei rơngei hiôk hian lơ\m kon pơlei noh tơm  "tơkhuă" vă hơlen, xơkơ\t dôm tơdrong mă Đảng tơle\ch hăm đei io\k jang".

72 xơnăm hlôi hloh, tơdrong đei jơnei đơ\ng Cách mạng Khei Hngam hăm [ai ho\k tơguăt tơguăl, io\k kon pơlei pơm tơm jing kăp g^t tơpă. Dơnơm gơh kơjăp, noh tơm ‘long pơtơm jăng. Dang ei tơdrong kăl tơle\ch jang hăm dôm jăl jang Đảng, tôm anih jang chính trị noh athei pơtoi jang tơnăp hiôk hian tơ\ tơriing; keh đang tôm kơluơ\t pơkăp, pơg^t vei xơđơ\ng xơnong pơm tơm kơ kon bơngai, xơnong pơyua păng xơnong jang đơ\ng kon pơlei.

Tơblơ\ nơ\r: Lan