Tơ̆ xăh Ea Súp, hơnih đei teh kơnê̆, tŏ phang pơm ăn lơ kơloăi pơtăm ưh kơ kĕ bluh jing păng ăn ưh iŏk yua tŏ sĕt, 1,2 hơdrĕch kram ‘noh ăn ƀôh tơdrong đei lăp tôch kơ ‘lơ̆ng. Lăng ƀôh tơdrong ‘lơ̆ng âu, lơ ŭnh hnam kon pơlei lơ̆m tơring hlôi pơ̆n tơplih đơ̆ng dôm kơloăi ‘long pơtăm ưh kơ đei iŏk yua lơ jing pơtăm kram. Ŭnh hnam yă Trần Thị Phượng, oei tơ̆ thôn 5 ‘noh jĭ 1 lơ̆m dôm ŭnh hnam jang hơdrol. Tơ̆ teh să hloh 5 sao hơdrol ki pơtăm điều mă lei iŏk yua tŏ sĕt, vă jê̆ 5 sơnăm kơ âu yă Phượng hlôi tơplih jing pơtăm hơdrĕch kram iŏk tơƀăng. Vă hơtŏk ‘lơ̆ng đei yua pơm tơlĕch, ŭnh hnam sư răt đing tơ ruih kơ toh hơdai hăm ŭnh điên ‘măt ‘năr, ‘mơ ‘met jên jang hai kơchăng đak tơruiuh hai. Dang ei, hăm hloh 500 tơnơm kram hlôi ăn iŏk yua sơđơ̆ng, rim sơnăm tơdrong jang hơnhăk ăn iŏk yua vă jê̆ 100 triệu hlak jên ăn ŭnh hnam yă Phượng.

“Đơ̆ng sơ̆ truh dang ei kŭm pơtăm lơ kơloăi ‘long bơih, mă lei ƀơ̆t tơplih jing pơtăm kram ƀôh kŭm đei yua ‘lơ̆ng yua kơ sư ăn iŏk yua prăt sơnăm păng teh tơ̆ âu kơdăng. Ĭnh chă hơlen lăng đei pơtăm ‘long ‘nâu ƀôh kŭm hoei, tôch kơ kăl, kŭm ăn iŏk yua rim năr kơna kŭm ƀônh ăn kơ ba iŏk yua sơđơ̆ng”.

Kiơ̆ kơyă Đặng Thị Thanh Nhung, Phŏ Kơdră Anih vei lăng kon pơlei xăh Ea Súp, dêh char Đắk Lắk, tơm kram yak blŭng hơnhăk ăn iŏk yua mŭk drăm ăn 1,2 ŭnh hnam kon pơlei, mă lei tơdrong hơtŏk tơiung kơloăi ‘long âu tơ̆ tơring oei đei 1,2 tơdrong pơgăn. Hrei ‘nâu, teh pơtăm kram găh lơ iĕ, le, răh rai, tam mă pơjing đei tơring tơmam akŏm lơ. Tơdrong ‘nâu pơm ăn tơdrong jang hơdai pơm tơlĕch, tĕch păng sơng đei anih mơdro sa tơmơ̆t jên jang pơm tơlĕch oei tơƀơ̆p lơ pơmat tat.

Mă đơ̆ng thoi noh, kiơ̆ kơ yă Nhung, lơ hơdrĕch kram kĕ lăp ‘lơ̆ng hăm ‘năr tŏ phang kơ tơring, pơtăm ƀônh, jên jang ưh kơ lơ păng đei khei ‘năr iŏk yua kơđeh, ăn iŏk yua hơnơ̆ng. ‘Nâu jĭ dôm tơdrong kăl trŏ lăp hăm tơdrong pơm tơlĕch păng tơdrong hơrih sa kơ kon pơlei tơring teh kơdăng, pơmat tat. Đơ̆ng yan âu ‘noh, xăh Ea Súp tŏk bŏk chă trong pơih să teh pơtăm kram kiơ̆ trong pơjing tơring tơmam akŏm, hơdai hăm hơdrin krao hơvơn anih mơdro sa truh dăr hơlen, tơmơ̆t jên jang hơdai pơm tơlĕch păng tĕch tơmam.

“Anih vei lăng kon pơlei xăh hlôi pơjing dôm trong tơlĕch jang păng gơih dôm nơ̆r pơma ‘meh vă tơmơ̆t jên jang, krao hơvơn dôm anih mơdro sa đơ̆ng tơring nai truh tơ̆ xăh vă jang hơdai kŭm hăm dôm ŭnh hnam kon pơlei, hơtŏk tơiung pran kơtang hloh hăm ‘long kram”.

Ưh khan lăp hơnhăk ăn kơjă kăp gĭt mŭk drăm, ‘long kram oei đei hơlen lăng đei lơ iŏk yua găh cham char, mă loi ‘noh jĭ lơ̆m khei ‘năr tơplih tŏ ‘mi kial roi ‘năr roi kơnê̆. Kram bluh jing hrĕnh, chăt pran, tơgŭm vei teh, tang găn tơsa păng tơmơ̆t carbon tôch kơ ‘lơ̆ng. Hăm dang 3.500 hek tar kran đei dang ei, Đắk Lắk oei đei lơ teh vă pơtăm kram kiơ̆ trong kơjăp tơdăh đei tơmơ̆t jên jang trŏ trong, đơ̆ng pơgơ̆r tơring tơmam truh iŏk yua dôm tơdrong hơgăt vei lăng bri. Kiơ̆ kơ ƀok Nguyễn Hoàng Tiệp, Phŏ Kơdră Anih pơkăp Vei lăng bri kơjăp, tơdrong tơmơ̆t yua dôm tơdrong hơgăt vei lăng kơjăp, mă kăl ‘noh hla ar pơkăp FSC hăm bri kram (băt hơdăh bri păng dôm tơmam đơ̆ng bri đei vei lăng kiơ̆ trong kơjăp), tơgŭm hơtŏk ‘lơ̆ng kơjă tơmam păng pơih să tơdrong hiôk gơh tĕch tơ̆ anih mơdro.

“Khŭl kơdră teh đak hlôi tơlĕch ăn Tơdrong tơchơ̆t 06 găh hnam kơmĭl, lơ̆m noh kŭm đei hơgăt găh tơdrong jang pơtăm bri pơma atŭm kŭm nhen pơtăm bri kram pơma hơdrô̆, ƀơm truh tơdrong jang tơ jur tơlĕch kơchơ̆t ‘mê̆ ‘mach. Yua thoi noh, Đắk Lắk kăl kơ đei dôm trong jang pơtho hơdăh ăn kon pơlei lơ̆m ki thuơ̆t choh pơtăm rim năr vă tơ jur tơlĕch kơ chơ̆t ‘mê̆ ‘mach hnam kơmĭl”.

Kiơ̆ trong vă jang hơtŏk tơiung choh jang sa kơjăp, dêh char Đắk Lắk tŏk bŏk ƀrư̆ ƀrư̆ pơih să trĕng lăng hăm ‘long kram, kơloăi ‘long đei lăng ƀĕnh tơdrong ‘lơ̆ng tơ̆ dôm tơring teh kơnê̆. Yă Đặng Thị Thuỷ, Phŏ Kơdră Anih vei lăng găh Choh jang sa păng Cham char dêh char Đắk Lắk tơbăt, vă iŏk jang đei yua tơmam ‘lơ̆ng âu, tơring gô tơlĕch ăn trong jang akŏm, hrơ̆ch đơ̆ng tơdrong chĕng hơmet teh tơring tơmam, pơgơ̆r jang sa truh pơm tơlĕch jrŭ păng tĕch tơmam.

 “Dêh char gô akŏm chĕng hơmet teh tơring tơmam kram, pơtrŭt anih mơdro sa, hơp tak xăh tơmơ̆t jên jang hơtŏk tơiung pơm tơlĕch tơklep hăm pơm tơlĕch jrŭ, hơdai hăm pơtrŭt jang hơdai kiơ̆ trong kơjă kăp gĭt. Kiơ̆ đơ̆ng noh, hơtŏk ‘lơ̆ng kơjă tơmam, pơih să anih tĕch mơdro lơ̆m teh đak păng tĕch tơ̆ teh đak đe, tơgop pơm tơdrong jang, hơtŏk iŏk yua ăn kon pơlei”.

Đơ̆ng dôm tơdrong jang yak blŭng ăn ƀôh đei yua păng tơƀôh trong rơđăh rơđong đơ̆ng khŭl kơdră tơring, ‘long kram tŏk bŏk ƀrư̆ ƀrư̆ ăn ƀôh, ‘nâu ưh khan lăp jing ‘long pơtăm trŏ lăp hăm tŏ kial, teh kơnê̆, mă oei jing trong năm ‘nao lơ̆m hơtŏk tơiung mŭk drăm rơgoh tơ̆ Đắk Lắk. Mưh đei pơgơ̆r jang sa ‘lơ̆ng, tơklep hăm jang hơdai kơjă păng pơm tơlĕch jrŭ, kram ưh khan lăp tơgŭm tơplih ‘lơ̆ng tơdrong jang sa ăn kon pơlei tơring pơmat mă oei pơih ăn teh hơtŏk tơiung kơjăp ăn anih jang găh choh jang sa tơring lơ̆m đunh đai.