Lơ̆m teh să dang 8.000m² tơ̆ xăh Nam Hà Lâm Hà, ƀok Trần Văn Tấn pơtăm 2 hơdrĕch gui yuăn tơm ‘noh hĭm ‘ngam păng hĭm iŭ. Tơdrong jang đei tơlĕch jang đơ̆ng khei 4/2026, pơm tơlĕch kiơ̆ trong VietGAP, iŏk yua kơmăy tơruih đak kơtoh hơdai hăm săy phŏng kơdih păng mơker kruh choh jang sa.

Tơring pơm tơlĕch hlôi đei asong mã kơsô̆ tơring pơtăm. Yua thoi noh, kŭm hăm plei lơ, ƀok Tấn lăng kăl pơvei trong pơtăm, vei lăng hơdrông pơrăm păng tơdrong ‘lơ̆ng đơ̆ng tơmam. Đak păng kơchơ̆t ‘lơ̆ng đei ăn kơtă truh rim tơm ‘long; mơ ker kruh tơgŭm ‘nhĕt dă ƀiơ̆ kơchăt, vei hơyuh hngôm păng tơ jur kŏng vei lăng.

Hăm hơgăt teh âu, ƀok Tấn tơchĕng hơdrol iŏk dang 100 tấn gui yuăn lơ̆m 1 ‘măng pơtăm ‘noh đei 3 ‘măng phĕ. Kơjă dang ei đơ̆ng 15.000-17.000 hlak jên 1 kĭ. Tơmam găh lơ oei tĕch kiơ̆ bơngai mơdro lơ̆m teh đak kơna ƀok Tấn tŏk bŏk hơnơ̆ng chih hơmet pơ ‘lơ̆ng trong jang, hơtŏk ‘lơ̆ng tơmam păng tơchă băt tơm a pơm tơlĕch.

“Pơtăm ‘noh phŏng păng kơchơ̆t ‘lơ̆ng ba săy dang ăi băl ăn kơ ‘long păng găh lơ tang găn jĭ. Jang hloh bơih kơna ba băt kơloăi hơdrông hơyơ phă hla, ‘long dăh mă đei jĭ kiơ vă tang găn hơdrol. Lơ̆m kơplăh jang ba kŭm hŏk pơhrăm, pơma dơnuh dơ̆ng hăm bôl buăl, ‘nhŏng oh. Dang ei kơjă thoi âu ‘noh ‘lơ̆ng dêh bơih, yua kơ 8 sao ba jang iŏk đei kơhrĕng tấn, kơjă âu đei lăng ‘noh jĭ bơngai jang chŭn mir chang gô, hơ pơi ‘meh”.

Tơpă yan âu đơ̆ng tơdrong jang ăn ƀôh, đei asong mã kơsô̆ tơring pơtăm ‘nao lăp jing hơyak blŭng. Vă pơvei mã kơsô̆ păng pơih să anih tĕch mơdro, bơngai pơm tơlĕch oei athei pơm kiơ̆ ƀlep trong jang, vei lăng tơmam jang blŭng, tơmam ‘lơ̆ng păng gơh tơchă băt anih pơm tơlĕch.

Tơ̆ xăh Đơn Dương, mĭnh ƀar unh hnam pơtăm gui yuăn tŏk bŏk năm dơ̆ng 1 hơyak ƀơ̆t ưh khan lăp pơvei dôm tơdrong ‘lơ̆ng đơ̆ng mã kơsô̆ tơring pơtăm mă oei tơmơ̆t jên jang hnam hơdrao, pơm tơlĕch kiơ̆ trong sinh học păng vei lăng kơjăp hla ar chih răk tơring pơtăm vă hơtŏk ‘lơ̆ng, plei lơ păng kơjă kăp gĭt kơ tơmam.

Đơ̆ng khei 6/2024, ƀok Nguyễn Ngọc Vân tơplih hloh 3hek tar hnam kơmĭl, hnam hơdrao jing pơtăm hơdrĕch gui yuăn TC19. Hnam hơdrao tơgŭm pơm dă ƀiơ̆ kơ hơdrông, kơ ep lep ler phă đơ̆ng ‘ngoăih, tơ jur kơsô̆ plei đei kơ hrưih, kơsô̆ tơmam iŏk đei ‘meh vă tĕch tơ̆ teh đak đe.

Kơplăh pơm tơlĕch đei tơƀôh trong kiơ̆ trong jang rơgoh, tang găn ƀiơ̆ kơ yua phŏng, pơgang hoă hŏk. Hơdai hăm ‘noh, hla ar chih răk tơring pơtăm, chih răk năr choh pơtăm, khei ‘năr păng kơsô̆ tơmam phĕ tĕch đei chih tơroi vă pơyua ăn vei lăng păng tơchă băt anih pơm tơlĕch. Ƀok Nguyễn Ngọc Vân tơbăt:

“Dôm bơngai răt iŏk gui yuăn lơ đe sư akhan tơdăh bơ̆n jang kiơ̆ trong rơgoh ‘noh jô̆ păh lăp ưh kơ đei hơla kơ 40.000 hlak jên 1 kĭ ôh, kơna ba ling lang hơdrin pơvei tơdrong ‘lơ̆ng ‘noh. Vă khan jang lơ̆m hnam hơdrao ‘noh tang găn đei lơ hơdrông, kơ ep lep ler đơ̆ng ‘ngoăih păr mơ̆t. Hơdrông kơ ep lep ler tŏ sĕt ‘noh plei lĕnh ‘lơ̆ng ƀiơ̆, kơsô̆ iŏk đei pơkăp ‘lơ̆ng tĕch tơ̆ teh đak đe kŭm lơ ƀiơ̆”.

Lơ̆m pơgar, ƀok Vân oei tơmơ̆t jên jang pơm trong chơ chuĕn vă dă ƀiơ̆ kơ hơtŭt băl đơ̆ng rŏng phĕ. Gui yuăn kră tôm gơh phĕ, hơnơ̆ng kruh lê̆ đei kơ hĭm hơdrol kơ rơih iŏk. Tơmam kơloăi 1 đei anih mơdro sa răt pơđĭ hăm kơjă dang 42.000 hlak jên 1 kĭ.

Kŭm tơ̆ hơnih âu, ‘nhŏng Nguyễn Phi Hùng tơmơ̆t jên jang dang 1 hek tar gui yuăn kiơ̆ trong rơgoh, iŏk yua lơ tơmam sinh hŏk păng tơ jur pơgang hoă hŏk. Tơdrong pơvei mã kơsô̆ tơring pơtăm đei tơklep hăm vei lăng tơmam tơmơ̆t jang blŭng a, tơmam ‘lơ̆ng păng hơlen lăng hơdrol kơ hơnhăk lơ̆m anih tĕch mơdro.

“Pơtăm kiơ̆ trong âu ‘noh tơjur tơdrong athei pruih lơ kơloăi pơgang hoă hŏk, kơjă kŭm sơđơ̆ng ƀiơ̆ pơting hăm pơtăm tơ̆ ‘ngoăih. Phŏng, pơgang đei yua kiơ̆ trong sinh hŏk. Tơmam đơ̆ng rŏng ‘noh athei ăn năm hơlen lăng, iŏk đei ‘meh vă mơ̆i mă gơh tĕch tơ̆ teh đak đe”.

Dôm unh hnam pơm tơlĕch tŏk bŏk ƀrư̆ ƀrư̆ chih hơmet pơ ‘lơ̆ng hla ar chih răk tơring pơtăm păng tơchă băt anih pơm tơlĕch, đơ̆ng chih rim năr choh pơtăm, tơmam iŏk yua, năr păng kơsô̆ tơmam phĕ truh roi tơbăt hơnih tah hơmet, hơnăn tơmam păng anih tĕch tơmam. Kiơ̆ đơ̆ng noh, mã kơsô̆ tơring pơtăm jing tơmam vei lăng ‘lơ̆ng kơplăh pơm tơlĕch.

Jang kiơ̆ tơdrong Tơchơ̆t 36/2026 đơ̆ng Khŭl kơdră teh đak, hla ar găh mã kơsô̆ tơring pơtăm, mã kơsô̆ hơnih tah hơmet đei pơm ƀônh ƀiơ̆, mă lei athei pơvei trong jang, tơdrong ‘lơ̆ng păng hla ar chih răk oei athei đei vei sơđơ̆ng. ‘Nâu jĭ tơdrong kăl vă gui yuăn Lâm Đồng hơtŏk kơjă, pơih să anih tĕch mơdro păng pơm lăp ‘lơ̆ng hloh dôm tơdrong hơgăt ‘lơ̆ng tĕch tơ̆ teh đak đe.

Tơdrong tơchơ̆t kơsô̆ 36/2026 đơ̆ng Khul kơdră Teh đak hlôi hơmet pơ ‘lơ̆ng tơdrong pơm hla bơar ƀơk ăn mã kơsô̆ tơring pơtăm, mã kơsô̆ hơnih tăh ‘nŭng, pơjing rơvơn vă kon pơlei, hơp tak xah păng hơnih mơdro sa hơnơ̆ng đei năm pơm hla bơar sơđơ̆ng hloh. Mă lei, tơdrong ƀơk ăn mã kơsô̆ ‘nao lăp trong mă blŭng. Gĭt kăl hloh ‘noh pơm lơ liơ vă tơring choh jang sa vei kơjăp trong jang, dăr lăng ‘lơ̆ng, hơlen băt hơdăh tơm a la chă păng tơklep tơmam drăm hăm hơnih tĕch răt. Lê Quốc Thanh, Kơdră chĕp pơgơ̆r Hơnih tơm Pơtrŭt choh jang sa teh đak tơroi tơbăt dôm trong jang vă trong jang ou đei gei kơjăp lơ̆m choh jang sa.

- Ƀok ăi, Tơdrong tơchơ̆t 36/2026 đơ̆ng Khul kơdră Teh đak hlôi hơmet pơ ‘lơ̆ng pơm hla bơar găh mã kơsô̆ tơring pơtăm, mã kơsô̆ hơnih tăh ‘nŭng. Hơnih tơm pơtrŭt choh jang sa teh đak gô pơm lơ liơ vă kon pơlei, hơp tak xah chă pơm ƀônh păng jang kiơ̆ jơnei?

Ƀok Lê Quốc Thanh: Lăp đơ̆ng rŏng Tơdrong tơchơ̆t 36 đei tơlĕch jang kiơ̆, Hơnih tơm Pơtrŭt choh jang sa teh đak hlôi iung jang hơdoi hăm rim hơnih bơ̆ jang pơm tơlĕch kơsơ̆p hla bơar pơvih pơvăn ăn pơtho pơhrăm, pơtho tơbăt păng pơtho ăn khul pơtrŭt choh jang sa lơ̆m teh đak.

Nhôn tơ iung pơjing rim hla bơar pơtho tơbăt kiơ̆ trong lăng ƀônh hlôh vao vă kang ƀô̆ tơring păng kon pơlei choh jang sa gơh pơm kiơ̆ hloi. Dôm hla bơar pơtho tơbăt đei pơm tơlĕch hăm pơđĭ hăm in tơlĕch hla bơar păng chih tơmơ̆t lơ̆m mạng tơpôl, tơgŭm ăn bơngai choh jang sa gơh chă lăng hơlen păng pơm kiơ̆ dôm tơdrong đei ƀơm truh mã kơsô̆ tơring, mã kơsô̆ hơnih tăh ‘nŭng.

Atŭm hăm ‘noh, Hơnih tơm pơgơ̆r pơih lăm pơtho pơhrăm ăn khul jang pơtrŭt choh jang sa, mă kăl ‘noh khul pơtrŭt choh jang sa tơring păng khul pơtrŭt choh jang sa pơlei pơla. ‘Nou jĭ khul iung jang kơtă hăm kon pơlei tơ̆ tơring choh jang sa, tơgŭm djru kon pơlei băt hơdăh rim tơdrong tơchơ̆t ‘nao găh dôm tơdrong đei ƀôh dơ̆ng lơ̆m yan ou.

-Đei ƀơk ăn mã kơsô̆ ‘nao lăp hơ yak mă blŭng. Trong ayơ vă rim tơring choh jang sa vei kơjăp ‘lơ̆ng mã kơsô̆, sơđơ̆ng ‘lơ̆ng tơmam drăm păng hơlen băt hơdăh tơm a la chă, hŏ ƀok?

Ƀok Lê Quốc Thanh: ‘Ngoăih dôm tơdrong pơtho tơbăt pơm hla bơar apĭnh ƀơk ăn mã kơsô̆ tơring pơtăm lơ̆m kmăi kmŏk điên tư, nhôn oei chih tơlĕch dôm trong choh jang sa hơdăh păng pơgơ̆r pơtho tơbăt vă kon pơlei pơm kiơ̆ ƀlep hloi tơ̆ tơring choh jang sa.

Mã kơsô̆ tơring pơtăm lăp mĭnh trong pơkoel ăn. Tơdrong kăl hloh ‘noh bơngai choh jang sa kăl pơm kiơ̆ păng vei kơjăp ƀlep kih thuơ̆t. Kơ yuơ lơ loh, Hơnih tơm pơtho tơbăt khul pơtrŭt choh jang sa păng pơtrŭt choh jang sa pơlei pơla tơ̆ tơring vă hơnơ̆ng yak hơdoi, pơtho tơbăt ăn kon pơlei.

Lơ̆m choh jang sa, đơ̆ng iŏk yoa tơmam drăm pơyoa ăn choh jang sa truh tang găn sơdrông pơrang pơrăm dăh mă dôm tơdrong đei ƀôh dơ̆ng, kon pơlei gơh chă pơma dơnuh kơtă hăm khul pơtrŭt choh jang sa vă đei pơtho ăn tơtom. Lăp dang yơ vei lăng păng vei kơjăp mã kơsô̆ tơring pơtăm lei tơmam drăm mă đei trŏ lăp hăm sơđơ̆ng ƀlep nơ̆r pơkoel đơ̆ng hơnih răt iŏk.

- Ƀok ăi, hăm krô̆i hroi tơ̆ Lâm Đồng, Hơnih tơm pơchoh trong lơ liơ vă kon pơlei jang sa kiơ̆ trong tơlĕch ăn, tơgoăt tơring pơtăm hăm hơnih pơm tơlĕch păng tĕch mơdro tơ̆ teh đak đe?

Ƀok Lê Quốc Thanh: Hrei ou hlôi đei lơ hơnih mơdro sa tơmơ̆t jên pơm hnam kmăi pơm tơlĕch tơmam drăm. Tơdrong gĭt kăl hloh ‘noh kăl tơ iung pơjing tơring pơtăm sơđơ̆ng păng iung jang kiơ̆ ƀlep trong tơlech ăn.

Lơ̆m ‘noh, hơnăp jang kơ Hơp tak xah, khul jang hơdoi păng khul kơdră tơring ‘noh kăl hloh. Khul pơtrŭt choh jang sa pơlei pơla gô tơgŭm djru kon pơlei găh kih thuơ̆t, tơ iung pơjing trong jang sa, rơih trong jang sa trŏ lăp hloh.

Dôm tơdrong đei tơlĕch jang kiơ̆ lei lăi, kơ yuơ tơdăh dôm tơdrong yă kiơ jang ưh kơ ƀlep lei gô hơmơt pơm ăn ưh sơđơ̆ng. Lơ̆m tơdrong choh jang sa hrei ou oei iĕ, hơmet ming choh jang sa ‘noh jĭ gĭt kăl hloh vă pơjing đei tơring choh jang sa să păng sơđơ̆ng.

Hăm tơdrong jang krô̆i hroi tơ̆ Lâm Đồng, ‘măng blŭng ĭnh ƀôh hlôi jang kiơ̆ ‘lơ̆ng. Mă lei, oei kăl vei lăng ‘lơ̆ng hloh dơ̆ng găh tơmam drăm ‘lơ̆ng, mă kăl tơdrong ‘lơ̆ng lei lăi dôm tơmam drăm.

Tơdrong mă ou kăl đei jang kiơ̆ hloi đơ̆ng pơjing tơring pơtăm, vei lăng, kăt hơmet pơ ‘lơ̆ng păng dôm trong jang kih thuơ̆t anai. Mĭnh tơdrong dơ̆ng ‘noh kăl hơmet ming trong choh jang sa. Hrei ou găh lơ kon pơlei oei lăp tĕch tơmam drăm ăn dôm bơngai mơdro păng gơnang kơtang lơ̆m pơyan.

Nhôn hơpơi ‘meh vă rim pang kĭ pơkăp jang hơdoi đei pơjing hrôih hloh, kơtă đơ̆ng iung jang choh jang sa hloi. Kon pơlei choh jang sa kăl hơlen hơdăh đơ̆ng blŭng tơmam drăm gô tĕch ăn tơ̆ yơ vă jang kiơ̆ ƀlep trong pơkăp ‘lơ̆ng kih thuơ̆t kơ hơnih răt iŏk ‘noh; adoi tơgoăt jang hơdoi kơjăp hăm hơnih mơdro sa păng hnam kmăi pơm tơlĕch vă sơđơ̆ng hloh dơ̆ng lơ̆m tơdrong tĕch hlot tơmam drăm.

- Khei năr kơnh, khul pơtrŭt choh jang sa gô jang lơ liơ vă tơgoăt jơnei hloh dơ̆ng ƀar păh kon pơlei choh jang sa, hơp tak xah, hơnih mơdro sa păng hơnih răt iŏk, hŏ ƀok?

Ƀok Lê Quốc Thanh: Mă blŭng, kăl tơplih jơhngơm đon kơ dôm bơngai jang pơtrŭt choh jang sa. Sơ̆, tơdrong jang pơtrŭt choh jang sa lăng kơjăp lơ̆m pơtho tơbăt ăn kih thuơ̆t; găh hrei ou kăl lăng truh tơdrong yak hơdoi, pơtho tơbăt păng tơplih ‘nao atŭm hăm bơngai choh jang sa.

Bơngai jang pơtrŭt choh jang sa kăl lăng kơjăp kiơ̆ mŭk drăm choh jang sa păng đĭ đăng trong iŏk yoa kơjăp. Ưh khan lăp băt hơdăh kih thuơ̆t choh jang sa mă oei kăl băt hlôh ƀôh hơdăh hơnih tech răt, tơdrong pơkăp ‘lơ̆ng, tơmam drăm tơmơ̆t jang sa păng dôm tơdrong pơkoel đei ƀơm truh tĕch mơdro tơmam drăm.

Mă ƀar, nhôn hơnơ̆ng tơlĕch ăn khul pơtrut choh jang sa pơlei pơla vă atŏk lơ bơngai vang iung jang hloi tơgŭm djru trong choh jang sa.

Mă pêng, khul pơtrŭt choh jang sa gô iung jang hơdoi kơjăp hăm khul kơdră tơring lơ̆m hơmet ming choh jang sa, pơtho tơbăt ăn kon pơlei vang mơ̆t jang lơ̆m hơp tak xah păng khul jang sa đơ̆ng blŭng choh jang sa hloi.

Trong tơlĕch ăn ‘noh tơ iung pơjing khul pơtrŭt choh jang sa roi năr roi bơ̆ jang gơh hơgei, ling lang yak hơdoi, tơgŭm djru, pơtho tơbăt păng chih tơmơ̆t dôm kơtơ̆ng ang ăn bơngai choh jang sa. Lăp đei lơ loh, khul pơtrŭt choh jang sa mă tơpă jing gơng tơroh kloh klĕch ƀar păh kon pơlei choh jang sa, hơp tak xah, hơnih mơdro sa păng hơnih tech răt.

- Lei ah, bơnê kơ ih ƀok hơ!

Tơdrong pơm pơ ‘lơ̆ng pơm hla bơar găh mã kơsoiŏ tơring pơtăm, mã kơsô̆ hơnih tăh ‘nŭng tŏk bŏk pơih dơ̆ng rơvơn hơ iă vă kon pơlei choh jang sa vang mơ̆t hlom lơ̆m trong choh jang sa pơjing đei tơmam drăm. Mă lei nhen yan ou tơ̆ rim tơring pơtăm krô̆i hroi tơ̆ Lâm Đồng đei ƀôh, mã kơsô̆ tơpă đei jơnei mưh dôm trong choh jang sa đei vei kơjăp kiơ pơkăp, dôm tơmam drăm đei pơm tơlĕch ‘lơ̆ng păng tơmam drăm jang sa đei tĕch hlot.

Đơ̆ng choh jang sa, hơlen băt tơm a la chă truh pơm tơlĕch păng tĕch mơdro, hơnăp tơgoăt dih băl đơ̆ng khul pơtrŭt choh jang sa roi năr roi đei tơlĕch ăn hơdăh hloh. ‘Nou jei jing hơyak vă kon pơlei choh jang sa tơplih đơ̆ng lăng choh jang sa hmă jing pơjing mŭk drăm choh jang sa, vang jang kiơ̆ kơjăp hloh dơ̆ng lơ̆m khul jang hơdoi păng pơm hơtŏk kơjă tơmam drăm choh jang sa.