VOV4.Bahnar - Hăm 30 sơ năm jang tơ drong jang vei sơ đơ\ng tơ\ tơ ring Tây Nguyên, Đại tá Đinh Sỹ Tuệ- Kơ dră an^h vei sơ đơ\ng kon kông Ko\ng an de#h char Dak Nông, gơ\h pơ ma klo\h kle\ch lơ nơ\r kon kông, đơ\ng no\h pơ jing đei tơ drong tơ klep, io\k đei tơ drong ‘mêm đơ\ng kon pơ lei. Kon pơ lei kơ rim hơ dre\ch kon kông tơ\ de#h char lăng ‘no\h j^ bơ ngai joăt lơ\m u\nh hnam hăm hơ năn krao ‘mêm kơ eng “ Ma\ Ngọc” dăh mă “ Bạp Ngọc”.  

Sơ năm 1990 ho\k đang đăi ho\k An ninh nhân dân (Dang ei ‘no\h Học viện an ninh nhân dân) Đinh Sỹ Tuệ io\k tơ drong jang tơ\ An^h vei lăng ch^nh tr^ Ko\ng an de#h char Dak Lak. Đơ\ng ro\ng âu, yua đơ\ng ‘me\h vă tơ drong jang, ‘nho\ng hlôi yak hlo\h rim an^h dơ\ng bơ\ jang nhen: Khu\l vei sơ đơ\ng Ko\ng an apu\ng Đăk Song, Pho\ Ko\ng an apu\ng Đăk Glong, păng dang ei pơm Kơ dră An^h vei sơ đơ\ng kon kông Ko\ng an de#h char Dak Nông. Bơ\ jang lơ\m 1 tơ ring să, tơ drong năm v^h vơ\t mơ mat tat, thim lơ\m no\h tơ drong sơ đơ\ng đei [o#h lơ mơ mat tat, Đại tá Đinh Sỹ Tuệ ling lang tơ che\ng.

 “ Lơ\m vei sơ đơ\ng tơ pôl lơ\m khei ‘năr dang ei păng tơ\ hơ năp kơnh, pơm liơ ‘no\h vă jang tơ gu\m ăn kơ dră đảng păng khu\l kơ dră tơ ring jang ‘lơ\ng tơ drong jang krao hơ vơn kon pơ lei, pơ ma tơ gu\m ăn kơ dră đảng, kơ dră tơ ring lơ\m no\h khu\l linh ko\ng an pơm tơm vă jang kiơ\ ‘lơ\ng trong jang tơ gu\m đơ\ng Đảng, te\h đak păng khu\l kơ dră te\h đak tru\h hăm pơ lei pơ la lơ tơ drong jang, păng g^t kăl hlo\h ‘no\h j^ tơ drong jang đei tơ pă hăm tơ drong kăl đơ\ng kon pơ lei kon kông dăh ư\h”.

Vă jang đang ‘lơ\ng tơ drong jang, ‘ngoăih kơ tơ drong tơ che\ng hơ len găh rim tơ drong joăt, oei sa đơ\ng kon pơ lei kon kông kơ tă an^h, Đại tá Đinh Sỹ Tuệ oei năm tru\h tơ\ pơ lei pơ la tơ [ơ\p, pơ ma dơ nu\h păng gơ nang kon pơ lei pơ tho nơ\r kon kông vă tơ mơ\t thim lơ\m tơ drong oei sa păng tơ drong jang đơ\ng kơ d^h. Dang ei ‘nho\ng hlôi mơ\ng, hlo#h, ch^h păng pơ ma hơ đăl lơ nơ\r kon kông. Kơ l^h đơ\ng tơ drong hlo#h păng pơ ma gơ\h ăn kon pơ lei hlo#h păng hơ nơ\ng tơ je# hăm kon pơ lei kơ na ‘nho\ng hlôi tơ pă jing an^h gơ nang lui nge\h, sek tơ lang pơ ‘lơ\ng dôm tơ drong ư\h kơ lăp băl ăn rim ‘nu lơ\m rim pơ lei pơ la je# hơ tăih.

Đơ\ng tơ drong tơ je#, răp mơ\ng, pơ yom kon pơ lei ku\m hăm trong hơ met pơ ‘lơ\ng rim tơ drong [lep trong mă ‘nho\ng đơ\ng bơ ngai hơ tăih, ư\h kơ joăt kiơ jing bơ ngai tơ je#, joăt păng đei kon pơ lei tơ\ rim pơ lei pơ la krao hơ năn ‘mêm kơ eng “ “Ma Ngọc” kiơ\ nơ\r krao kơ bơ ngai Êđê păng “Bạp Ngọc” kiơ\ nơ\r krao kơ bơ ngai Mnông ({a\ mon Ngọc – hơ năn kon dro\ kăn kơ dră kơ ‘nho\ng Đinh Sỹ Tuệ). Kră pơ lei Ksiêng, tơ\ xăh Đăk Ha, apu\ng Đăk Glong, tơ roi:

“ Tơ drong ‘mêm kơ eng đơ\ng kon pơ lei tôch kơ ‘mêm kơ [a\ Ngọc, rim ‘măng tơ [ơ\p [a\ Ngọc năm tơ\ âu ‘no\h kon pơ lei tôch kơ chhôk hơ iă, nhen ‘nho\ng o\h lơ\m hnam, ‘me\h [a\ Ngọc hơ nơ\ng năm ngôi tơ\ kon pơ lei vă đei tơ drong ar^h sa đơ\ng kon pơ lei, krao hơ vơn kon pơ lei pơm kiơ\ ‘lơ\ng trong jang đơ\ng Đảng păng te\h đak”

Hăm tơ drong hơ be\ch hơ bal lơ\m tơ drong jang, tơ drong tơ je# hăm kon pơ lei, đơ\ng sơ năm 2004 tru\h dang, Đại tá Đinh Sỹ Tuệ hlôi vang jang kơ tă păng jang tơ gu\m, pơ gơ\r khu\l linh, chă [o#h, phă hu\t 13 khu\l kiơ\ FULRO, yu\ih hu\t vă je# 200 an^h bơ\ jang ôn kơ lu sư tơ\ rim pơ lei pơ la.

Kơ l^h đơ\ng tơ drong tơ je#, tơ păt đơ\ng ‘nho\ng Đinh Sỹ Tuệ hlôi pơ lung đei Y K’rang, tơ\ xăh Trường Xuân ư\h kơ mơ\ng bơngai kơ ne# kơ dâu kle\nh glăi tơ\ te\h đak đe, tơ tom năm tơ roi păng dơ\ng tơ kêng đon tơ che\ng vă pơm kơ ne# đơ\ng bơ ngai che\p kơ\l pơ chu\t kon pơ lei. Dang ei hlôi jing 1 ‘nu kon pơ lei jang sa hơ gei, [ok Y Krang oei [lo\k sơ\ bơ\h [ơm glăi păng đei Ma Ngọc pơ tho pơ lung:

“ Sơ năm 2003 inh puh nơ\r bơ ngai kơ ne# pơ hlu\, kơ dâu tơ\ te\h đak đe vă năm tơ\ Mi erih xa hiôk jơ nap, mơ\ng nơ\r lu bơ ngai kơ ne# pơ ma thoi no\h inh chă tơ roi dơ\ng ăn 6 ‘nu ‘nho\ng o\h nai, pu\n ai ma Ngọc băt, ma Ngọc jur tơ\ Trường Xuân akhan ‘nho\ng o\h bơ\h [ơm bơih ‘no\h năm tơ\ công an apu\ng Đăk Song roi tơ băt tôm tơ drong, đơ\ng ro\ng kơ ‘no\h athei 6 ‘nu ‘nho\ng o\h năm tơ\ ko\ng an”

Lơ\m măt đe ‘nho\ng o\h, bôl boăl, Đại tá Đinh Sỹ Tuệ j^ 1 ‘nu kơ dră che\p kơ\l jang tôch tơ năp, gơ\h hơ gei, nhen bơ ngai ‘nho\ng kơ dră hai, nhen [ok thây pơ tho hai, ‘nho\ng ling lang năng truh tơ drong jang to\k đơ\ng đe kăn [o#, linh. Bôl boăl ho\k đei đơ\ng ‘nho\ng jơ hngâm đon tơ păt ‘lơ\ng, rơ hău chơt mưh jur hăm pơ lei pơ la bơ\ jang “4 hơ dai” hăm kon pơ lei păng jơ hngâm đon nuih mơng đơ\ng linh vei lăng sơ đơ\ng mưh hơ nơ\ng tơ jră hăm khul đei đon kơ ne# phă ngơ\r. Thiếu tá Phạm Trọng Đại, jang tơ\ An^h vei sơ đơ\ng kon kông, Ko\ng an dêh char Dak Nông, tơ roi.

“ Mưh bơ\ jang tơ\ tơ ring kon kông oei, sư hơ nơ\ng tơ re\k truh tôm tơ drong, mă loi j^ tơ drong pơ ma xa đơ\ng sư hăm kon pơ lei tôch hơ iă, sư gơ\h pơ ma lơ nơ\r kon kông nhen M’nông, Rađe, mạ, Mông, tôch hiôk mưh bơ\ jang, găh tơ drong ‘nâu kăn [o#, linh nhôn athei ho\k đơ\ng sư oei lơ đe\ch”

Lơ\m m^nh jăl trong kơ jung bơ\ jang yoa tơ drong vei lăng sơ đơ\ng te\h đak, Đại tá Đinh Sỹ Tuệ hlôi đei Đảng, Te\h đak, An^h tơm vei lăng Ko\ng an ku\m nhen khul kơ dră tơ ring hơ păh ăn lơ mê đai, tơ mam hơ păh kăp g^t nai, lơ sơ năm hloi đei pôk pơ ư j^ linh jang rơ gei tơ\ tơ ring. Mă lei ro\ năng tơ mam hơ păh tih hlo\h hăm sư ‘no\h j^ đei kon pơ lei lui, ‘mêm kơ eng, krao hăm anăn “Ma Ngọc” mă ưh ‘no\h “Bap Ngọc”.

Hoàng Qui ch^h

Thuem tơ blơ\