VOV4.Bahnar – Io\k jang tơdrong jang tơ\ m^nh an^h bơ\ jang joăt tang găn Khu\l lui kơne# Hà Mòn, Tin lành Đề Ga, dôm sơnăm au ki, Đại úy Bùi Ngọc Đông (Rơne\h sơnăm 1984), Kơ ie\ng Kơdră Khu\l bơ\ jang tơring Đak Đoa – Mang Yang, An^h ve\i lăng Sơđơ\ng Hơdrung kon kông (PA90), kơ Ko\ng ang dêh char Gia Lai hlôi bơ\ jang keh đang tơdrong jang, tơgop ve\i lăng sơđơ\ng dơ\ng kơ jăp lơ\m tơring. Ư|h khan lăp lơ lo\h đe\ch ôh, jơhngơ\m đon phăl tơpăt, oe\i sa ‘lơ\ng, đ^ jơhngơ\m đon kơ yuơ kon pơlei kơ ‘nho\ng je\i hlôi pơm ăn kon pơlei bơngai Bahnar oe\i tơ\ apu\ng Mang Yang, dêh char Gia Lai hôn bơnê kơtang. 

          Lơ\m pơbu\ng hnam go\ch gơglơng ‘lơ\ng lie\m, ‘nho\ng Phơi, bơngai Bahnar oe\i tơ\ pơlei Kdu\ng, tơring H’ra, apu\ng mang yang pơma akhan đại úy Bùi Ngọc Đông ‘no\h bơngai tơgu\m ăn u\nh hnam po. Sơnăm 2010, ‘nho\ng jrok trong kiơ\ lui kơne# Hà Mòn mơ\t oe\i tơ\ bri. Lơ\m mă kon akăn Phơi to\k bo\k pơngot rơve\t, Đại úy Bùi Ngọc Đông hlôi pơma dơnu\h athe\i u\nh hnam ‘nho\ng krao hơvơn ‘nho\ng bro\k v^h tơ\ hnam, năm ku\p kơ\l tơ\ an^h bơ\ jang tơring. V^h tơ\ pơlei, ‘nho\ng Phơi đe\i dơ\ng đại úy Đông chă pơtho khan tơgu\m djru yak hlo\h tơdrong kơdơ\ akau mơlau kơ kon pơlei, đơ\ng no\h hơdrin jang sa. ‘Nho\ng Phơi tơroi: “Đông hơnơ\ng năm ngôi hăm u\nh hnam, chă pơtho khan ăn kơ ba ‘ne\ pă jrok trong, ‘ne\ pă mơ\ng kiơ\ khu\l kơne# chă pơhlu\ pơdôr. Ba lăng Đông nhen le\ ‘nho\ng o\h pôm hnam đe\ch. Đông oe\i pơtho ăn kơ ba hơdrin jang sa, chă pơtăm bơ\n chehphe vă u\nh hnam, kon akăn pă đe\i dơnu\h, pă đe\i tơnap tap. Dang e\i, u\nh hnam je\i er^h sa sơđơ\ng bơih”.

{ok Ươt tơroi tơbăt, pơlei Kdung, tơring H’ra huyện Mang Yang từng ‘no\h pơlei ư\h sơđơ\ng ch^nh tr^ kơtang hlo\h păng dơnu\h hin hlo\h kơ yuơ đe\i mơj^t ‘nu bơngai kiơ\ lui Hà Mòn, kơdau jăk oe\i lơ\m bri kơdrơ\ng. Mă le\i, đơ\ng sơnăm 2012 tru\h dang e\i, đại úy Bùi Ngọc Đông atu\m hăm khu\l bơ\ jang tơring Đak Đoa – Mang Yang găh An^h jang PA90 v^h jang hloi tơ\ au vang oe\i sa, so\ng sa hơdoi păng pơma nơ\r Bahnar ‘no\h tơdrong Lui kơne# au hlôi tơpu\h hu\t ke\. {ok Ướt tơroi, đại úy Bùi Ngọc Đông hlôi to\k ngôi rim u\nh hnam, tơ [ơ\p rim bơngai kiơ\ đe vă chă pơtho khan ăn kon pơlei băt hlo#h [o#h hơdăh găh tơdrong ư\h kơ tro\ [lep đơ\ng Lui Hà Mòn, đơ\ng no\h kơchăng, pă put kiơ\ khu\l kơne# chă pơchu\t, pơchôih, kơru\n đ^ jơhngơ\m chă jang sa đe\ch. Je\i đơ\ng sơnăm 2012 tru\h dang e\i, đại úy Bùi Ngọc Đông jang hơdoi hăm kră pơlei, kơdră che\p pơgơ\r pơlei păng bơngai đe\i kon pơlei yom lơ\m tơring chă pơro# pơrôp pơtho khan ăn mơj^t ‘nu bơngai kơdau jăk oe\i lơ\m bri păng iung tơ jră phă pơra\m chôt bro\k v^h hăm pơlei pơla er^h sa ‘lơ\ng hơ iă dơ\ng. Kon pơlei kơ pơlei Kdu\ng hlôi pơnam jang mir [a, pă đe\i hơlăh năm lăng chu\n mir pơgar bơih:“Đông jang tơnăp dêh! Hơnơ\ng năm ngôi pơma dơnu\h pơtho khan, hơvơn rim u\nh hnam lui Hà Mòn chôt v^h jang sa ‘lơ\ng hơ iă tơ\ hnam. Đông chă pơtho khan ăn kon pơlei hơdrin jang sa, hơnơ\ng chă to\k ngôi pơma dơnu\h hăm rim u\nh hnam, đe\i tơdrô ‘no\h vang chă et ngôi, tơdăh ư\h le\i je\i chơt hơ iă mơ\n.”

Đại úy Bùi Ngọc Đông t^h vơ\ djơ\ ‘lơ\ng hăm bơngai [a\ ‘no\h {o# đo#i mơng Bùi Ngọc Đủ (1942-2017), bơngai vang tơblăh 130 ‘măng, tơblăh jơne\i lơ ‘măng iung tơblăh tang găn ayăt Mi păng 17 ‘măng tơblăh t^h ie\, pơra\m hu\t Khu\l Fulro tơ\ Gia Lai lơ\m dôm sơnăm blu\ng đơ\ng ro\ng te\h đak rơnge\i. Kiơ\ yok rok jơ\ng tơdrong joăt joe ‘no\h, lơ\m hlo\h mơj^t sơnăm bơ\ jang lơ\m An^h ve\i lăng sơđơ\ng Hơdrung kon kông PA90, ko\ng ang dêh char Gia Lai, đại úy Bùi Ngọc Đông hlôi jang đe\i lơ tơdrong jơne\i. Lơ\m au mă kăl ‘no\h atu\m hăm khu\l dăr joang, pơgơ\r năm dru\h rôp đe\i 19 ‘nu bơngai che\p kơ\l lơ\m khu\l Fulro sơnăm 2013. Lơ\m khe\i 4/2018, đại úy Bùi Ngọc Đông je\i jang hơdoi hăm kơdră tơring păng Ko\ng ang apu\ng Mang yang pơgơ\r năm dru\h rôp hlo\h mơj^t ‘nu bơngai pơm Fulrro pơvir kiơ\ lui Hà Mòn.

Hăm dôm tơdrong io\k đe\i jơne\i, lơ sơnăm hơnơ\ng, Đại úy Bùi Ngọc Đông hơnơ\ng io\k đe\i jing Bơngai jang pran kơtang tơring. Sơnăm 2015, ‘nho\ng io\k đe\i jing bơngai Jang pran kơtang lơ\m khu\l Ko\ng kang kon pơlei. ‘Nho\ng Đông je\i lơ\m anăn 70 ‘nu bơngai jang ‘lơ\ng đe\i pôk ăn Hla bơar bơnê đơ\ng Dơno\ an^h tơm Ko\ng ang tơ\ Pơm le#h Hop ako\m bơngai jang pran kơtang khu\l Ko\ng ang kon pơlei pơgơ\r lơ\m khe\i 6 au ki. Mă đơ\ng lơ lo\h ră, đại úy Bùi Ngọc Đông oe\i lăng kơ d^h po nhen le\ m^nh ‘nu kon pơlei kơ pơlei pơla đe\ch:“ ‘Nho\ng o\h lơ\m khu\l so\ng sa, oe\i sa hơdoi, hơnơ\ng rim năr, rim jơ pơma dơnu\h, tơ [ơ\p, tơchă hơlen jơhngơ\m đon ‘me\h vă kơ rim bơngai. Kiơ\ đơ\ng no\h, bơ\n pơm ăn kon pơlei hlo#h vao păng lui kiơ\. Oe\i tơ\ au, ba ‘no\h kon hơ ‘lơ\p kơ pơlei.”

{ok Nguyễn Đình Hải, Kơdră che\p pơgơ\r Dơno\ an^h Đảng tơring H’ra, apu\ng Mang Yang tơbăt, tơring khop H’ra hlôi đe\i dơ\ng tơdrong sơđơ\ng dơ\ng kơ jăp. Atu\m hăm ‘no\h, hơ iă hăm đại úy Bùi Ngọc Đông, An^h PA90, Ko\ng ang dêh char Gia lai hăm jơhngơ\m đon oe\i sa ‘lơ\ng, pơma dơnu\h phăl hơlăng, tơpăt, đ^ jơhngơ\m đon po kơ yuơ tơdrong sơđơ\ng ăn kon pơlei păng te\h đak hlôi jing tơdrong hơ iă ư\h kơ ke\ kơ hiơt lơ\m jơhngơ\m đon kon pơlei păng kơdră che\p pơgơ\r tơring:“Mư\h mơ\t tơ\ pơlei, đe ‘nhong nhen le\ bơngai kon pơlei đe\ch, lăng đe hơ io\h nhen le\ kôn mon kon sau po. Lăng atu\m đe sư er^h sa ‘lơ\ng hơ iă hăm kon pơlei, kon pơlei tôch ‘mêm kơ eng đe sư. Tơdrong bơ\ jang, jơhngơ\m đon kơ đe sư tôch kơ ‘lơ\ng, kơ yuơ kon pơlei iung jang. Đảng păng Kơdră tơring hôn bơnê kơtang kơ đe ‘nho\ng lơ\m bơ\ jang iung tơ jră phă hu\t tơdrong lui ư\h kơ tro\ [lep Hà Mòn tơ\ tơring H’ra.

Bơngai ch^h: Nguyễn Thảo

Tơblơ\ nơ\r: Amazưt