VOV4,Bahnar - ‘Năr 16/3, dêh char Kon Tum tơ băt 43 sơ năm tơ blăh rơ ngei (16/3/1975- 16/3/2018). Dôm sơ năm âu ki, An^h jang Đảng, khul kơ dră pơ gơ\r păng kon pơ lei tơ\ tơ ring adrin tôch ai, jang đei lơ tơ drong jơ nei ‘lơ\ng găh mu\k drăm, tơ pôl păng vei sơ đơ\ng te\h đak. Lơ\m tơ drong jang to\k đơ\ng Kon Tum hrei ‘nâu đei lơ tơ drong tơ gop găh jơ hngâm đon, se\ch kar păng đak pơ uh pơ ang kơ đe linh le\ch đơ\ng khei ‘năr tơ blăh vang sơ\.

Hơ tăih kơ pơ lei tơm Kon Tum dang 20km găh Pơ mât Kơtu, apu\ng Đăk Hà j^ tơ ring cho\h jang xa tơm kơ dêh char Kon Tum. Tơ\ tơ ring âu, gơ nơm hlo\h 8.400ha che\h phe, rơ bâu ha cao su, [a đak đei cho\h jang vei rong ‘lơ\ng, kon pơ lei tơ\ tơ ring đei io\k yoa kơ jăp păng arih xa đei [ôh pơ têng hăm dôm apu\ng kơ dêh char Kon Tum.

Chông nhôn năm lăng tơ\ dôm “chu\n na jing ‘lơ\ng” kơ Đăk Hà, [ok Hồ Duy Lành, 68 sơ năm, sơ\ j^ Thượng úy, Pho\ Kơ dră jang tơ gu\m kơ Trung đoàn 701- Đoàn 331 nhen oei [lo\k hơ dơ\r hơ nơ\ng. {ok Lành ăn tơ băt, đơ\ng ro\ng kơ tơ blăh rơ ngei Kon Tum, Trung đoàn đe [ok đei pơ jao oei dơ\ng tơ\ âu vă vei lăng tơ ring rơ ngei păng jang ato\k tơ iung mu\k drăm, hăm tơ drong tơm ‘no\h jang đei măh mai phe [a ăn 3 Trung đoàn ku\m hăm rơ bâu ‘nu kon pơ lei tơ\ tơ ring. Vă đei 5ha te\h blu\ng a rei pơ tăm [a đak tơ\ tơ ring đing 3 pơ lôh, kơ chơ apu\ng Đăk Hà păng tơ ring th^ trơ\n Đăk Hà hrei ‘nâu, kăn [o# linh Trung đoàn 701 ưh lăp tuh đak pơ u\h pơ ang, hu\t jơ hngâm jang đe\ch mă oei hu\t hloi se\ch kar păng tơ drong arih vă ple\h phă bơ\n [ôm m^n oei đei đơ\ng ro\ng kơ tơ blăh.

“Tơ drong ple\h phă [ôm m^n kơ plăh do\h sơ\ đei bơ\ jang kiơ\ m^nh trong jang đơ\ng An^h che\p kơ\l pơ gơ\r khul linh păng Trung đoàn ‘no\h io\k kơ măy DT75 hơ tol hla kơ dăr jơ\p an^h chă hrip, phă m^n. Băt hơ dăh mưh ‘nho\ng o\h bơ\ jang đei bơ ngai gô lôch hu\t hơ kâu kơ na pơ gơ\r pơm lêh pơ dong hơ drol. Kơ măy DT75 joă [ơm 3 to\ m^n păng 3 to\ kơ măy DT75 hư đ^, lơ linh công binh lôch tang”.

Đơ\ng ro\ng lơ tơ drong lôch tang, groi te\h Đăk Hà ưh đei pơm pơ ơ\h jơ hngâm đe linh nuih mơng lơ\m tơ drong jang mu\k drăm. Tơ drong hơ iă blu\ng a j^ dôm kơ dơ chu\n na [a đak ‘lơ\ng hlo\h kơ tơ ring Tây Nguyên, plei [a io\k đei đơ\ng 5 - 7 tân 1ha; đang kơ ‘no\h j^ hơ dre\ch nhu\ng yo\ng mo\ng kăi ‘lơ\ng; ka trăm, ka me rong lơ\m dơ nâu Mùa Xuân, dơ nâu đak tih hlo\h tơ\ Tây Nguyên kơ plăh do\h sơ\ păng ku\m đei man pơ jing đơ\ng đak pơ uh pơ ang, ko\ng jang đơ\ng đe linh ‘năi.

{ok Hoàng Trung Quý, 69 sơ năm, sơ\ pơm Kơ dră jang Chinh tr^ Trung đoàn 731, Kơ dră che\p kơ\l Mir đak lar che\h phe Đăk Uy 1, [lo\k dơ\ng: “Bơ ngai linh nhôn j^ tơ drong ]hôk hơ iă, ‘nă yoa kơ kon pơ lei tơ\ âu. Đ^ đăng rim tơ drong jang đei ‘no\h yoa đơ\ng linh, dôm bơ ngai se\ch kar hmă đe\ch, băt hưch, băt hơ re\h, băt ‘mêm, băt ơ\h sơ ‘ngon păng j^ jơ hngâm vă jang to\k đơ\ng groi te\h âu. Ko\ng jang đơ\ng đe linh hu\t ‘no\h j^ đak pơ uh pơ ang, đak măt, [ât lăp j^ se\ch pham hloi.”

Lơ\m sơ năm 1982, j^ dôm đe linh lơ\m dôm Trung đoàn 734, 731, 704 ‘no\h ‘mơ\i hlôi pơ jing đei hơ yak to\k pran lơ\m tơ drong cho\h jang xa kơ Đăk Hà, mưh 42ha che\h phe mă blu\ng đei pơ tăm blu\h jing ‘lơ\ng. Te\h pơ tăm âu đei pơih xă tôch hre\nh mưh đe linh mât jang pơm ko\ng nhân tơ\ dôm Mir đak lar: Đăk Uy 1, Đăk Uy 2, Đăk Uy 3, Đăk Uy 4, Mir đak lar 701 păng Công ty vei lăng dơ nâu đak Đăk Uy.

Truh dang ei, Đăk Hà jing tơ ring pơ tăm che\h phe xă hlo\h kơ dêh char Kon Tum hăm hlo\h 8.400ha. Plei che\h phe jo# păh lăp tơ\ Đăk Hà dang 3 tân găr 1ha, lơ hlo\h pơ têng hăm dôm dêh char tơ\ Tây Nguyên. ‘Ngoăih kơ ‘no\h lơ pơ gar ‘long che\h phe đei jang, ot hơ met kiơ\ tơ drong hơ găt lơ\m apu\ng plenh te\h vă hơ to\k anăn tơ mam păng kơ jă ăn che\h phe Đăk Hà.

Tơ drong jơ nei mă đe linh le\ch đơ\ng tơ drong tơ blăh jang đei tơ gop g^t kăl vă Đăk Hà đei Hà Mòn, xăh blu\ng a jang ke\h tơ drong pơ jing tơ ring tơ rang ‘nao tơ\ Tây Nguyên lơ\m sơ năm 2012 păng tơ găl hăm anăn Tơ ring kơ tang nuih mơng lơ\m tơ drong cho\h jang chăl ‘nao.

}hôk ‘nă găh tơ drong jang to\k đơ\ng Đăk Hà, [ok Trần Đình Vân, 68 sơ năm, 1 ‘nu linh, sơ\ ku\m pơm kơ dră che\p kơ\l m^nh Mir đak lar pơ tăm che\h phe mơ\n, ăn tơ băt: “Năng dơ\ng chăl adrol sơ\ păng hrei ‘nâu tơ\ groi te\h âu ‘no\h j^ m^nh tơ drong tơ plih ‘nao  tôch ‘lơ\ng ro\. Tơ plih blu\ng a j^ đon tơ che\ng, trong jang. Sơ\ kon pơ lei kon kông pôm băt muih ro\h, so\h mir chơ mu\l [a, hơ [o đe\ch. Nhôn hơ nhăk [a đak, hơ nhăk che\h phe jing tơ plih ming trong jang xa. Dôm tơ drong hlôi jang đei ăn Đăk Hà đei kon pơ lei che\p păng tôch hôn bơ nê. Tơ drong hơ pơi ‘me\h ‘no\h athei adrin to\k hlo\h kơ dih kâu dơ\ng”.  

43 sơ năm đơ\ng ro\ng năr Kon Tum tơ blăh rơ ngei, đe linh le\ch đơ\ng tơ drong tơ blăh vang sơ\, dang ei hlôi io\k jơ nei lơ\m tơ drong tơ blăh tang găn pơ ngot rơ vet, tơ nuh hin, kơ tul jơ dư dơ\ng, pơ jing đei tơ ring te\h Đăk Hà pơ dro\ng ‘lơ\ng ro\. Dang ei đ^ kră pă jăng bơih, đe sư oei adrin bơ\ jang lơ\m tơ pôl, tơ gop đ^ jơ hngâm đon kơ dih hăm tơ drong hơ pơi ‘me\h tôch dêh ‘no\h j^, pơ jing pơ lei pơ la, te\h đak “roi đunh roi pơ dro\ng, roi ‘lơ\ng ro\ [iơ\” nhen thoi {ok Hô ‘mêm kơ eng hơ pơi ‘me\h.

Khoa Điềm: Chih

Dơ\ng: Tơ blơ\