VOV4.Bahnar - Dôm xơnăm tơje# âu, tơdrong tơjur găh hơgăt păng tơdrong ‘lơ\ng hăm bri hlôi pơm ăn tơmam xa păng cham char erh xa kơ khul rôih tơ\ Dak Lak roi năr roi jing khăi, pơm ăn tơdrong jang vei rong hơdre\ch rôih tơ\ tơring tơjra#m lơ tơnap tap.

Ăh kơxơ\ đang tơdrong chơ tơmoi năm tơmang lơ\m năr, rôih tơno Y Khăm Sen (tơ\ tơring tơmang pơhiơ\ dơnâu Lăk) vih pơdơh tơ\ hơla tơm ‘long, xa dôm tơmam xa juăt jue noh tơm prit hlôi đei koh tơ khu\l.

‘Nho\ng Y Winh Êung, pơgơ\r rôih Y Khăm Sen ăn tơbăt, adrol ki, đơ\ng ro\ng pơhlom 1 gie\ng chơ tơmoi năm tơmang noh rôih gô đei hơchăng tơ\ bri đơ\ng minh truh 2 [lon vă chă xa. Rôih jing kon bri brăh noh tơmam xa lơ\m cham char nhen tơm ‘long, hla ‘nhot, tơ ‘mơ\ng pơle hloh tong ane#. Dôm xơnăm tơje# âu, tơmam xa lơ\m cham char kơ rôih roi năr roi jing khăi, tơ ‘ngla rôih athei chă thêm tơmam xa nai nhen tơm hơ[o, kơtao, tơm prit... Dôm tơmam xa âu măh ră mă lei ưh đei lơ kơchơ\t ‘lơ\ng. Atăm dơ\ng, hơyuh to# ‘mi tơplih ưh xơđơ\ng, hơyuh to# noh hloh kơ adrol ki, atu\m hăm tơdrong hơnơ\ng yua lơ\m tơdrong jang tơmang pơhiơ\, pơm ăn rôih roi năr roi jing kue, xơnăm erih ưh đei xot: Dang ei rôih hnam noh hăp đơ\ng rôih bri mă lei bri dang ei pă đei tơm ‘long, ưh đei pơle, ‘nhe\t. Lơ\m kơplăh rôih xa lơ, minh măng năr noh xa pơđ^ tơmam xa păng huch pơđ^ đak mưh nhen rôih pran, mă tôm tơmam xa noh xa truh 5 tă hloi. Dang ei ba rong thoi yơ mă đei axong tôm tơmam âu noh ba athei io\k tơmam xa đei kơchơ\t bek nhen hơ[o, prit. Noh găh [ôh rôih ph^ đe\ch, mă tơpă jơhngơ\m jăn rôih ưh đei pran hơto\ hăm hăp chă xa kơdih lơ\m bri kơdrơ\ng.

Ưh măh tơmam xa păng cham char erih ưh kơ tro\ [lep jing tơdrong tơm pơm ăn jơhngơ\m jăn rôih jing kue. Hăm rôih hnam, mă hlôi đei kon bơngai pơhrăm bơih, mă lei lu xư adoi oei kăl cham char bri kơdrơ\ng vă chă xa, tơjra#m khul păng chông kon. Dang ei rôih hnam roi năr roi kră, jơhngơ\m jăn ưh pran, lơ\m 30 xơnăm kơ âu, tơ\ Dak Lak nhen le\ ưh đei rôih hnam chă chông kon ôh.

Kiơ\ tơdrong hơlen đơ\ng xơnăm 2012 truh dang ei, dêh char Dak Lak hlôi đei 10 to\ rôih hnam lôch hơchăng, tơdrong tơm noh yuơ kră, j^ jăn dăh mă [ơm rôih bri tơdru\t. Tơdrong mă âu pơm ăn lơ bơngai jang găh vei rông rôih pơngơ\t kơ đon găh tơdrong chêk lar hăm rôih hnam. {ok Phạm Văn Thịnh, kơdră anih jang Vei rong rôih hnam, lơ\m Anih vei rong rôih Dak Lak ăn tơbăt: Dang ei kon pơlei phă bri pơm mir pơrăm tih tên truh cham char erih xa kơ rôih, ưh adro# rôih bri mă hăm rôih hnam roi năr roi ưh kơ măh tơmam xa, noh jơhngơ\m jăn rôih duh tơjur păng ưh kơ grăng. Găh tơdrong vei lăng jơhngơ\m jăn rôih noh kiơ\ kơ tơmam drăm păng tơdrong hlôh vao kon bơngai adoi lơ mơ\n. Mă lei dang ei tơ\ anih vei rong rôih noh tơmam drăm adoi oei kơ[ah tôch lơ, adro# đei tơmam xo đe\ch. Tơdrong hlôh vao đơ\ng bơngai jang noh ưh kơ băt lơ găh tơdrong juăt găh rôih noh lơ\m tơdrong hơmet j^ ăn rôih adoi tơjra#m lơ tơnap tap.

Cham char erih xa pă đei xă, tơmam xa pă đei oei lơ ưh adro# pơrăm truh tơ\ rôih hnam mă oei pơrăm kơtă hăm rôih bri hloi. Tơ\ Dak Lak hlôi xơkơ\t lơ rôih bri truh phă pơrăm tơ\ dôm anih choh jang kơ kon pơlei păng anih jang mu\k drăm, pơrăm trăp tr^n găh tơmam pơtăm; pho\ pơjuă hloi truh tơdrong erih kon bơngai.

Kiơ\ tơdrong hơlen đơ\ng Anih tơm vei rong rôih Dak Lak, tơring dang ei đei pơhlom 5 khul rôih bri đơ\ng 80 truh 100 to\, erih păng vih vơ\t mă kăl noh tơ\ 4 apu\ng noh Buôn Đôn, Ea Sup, Ea H’leo păng Chư\ Mgar. {ok Huỳnh Trung Luân, Kơdră Anih vei rong rôih akhan, tơdrong khenh đơ\ng rôih păng kon bơngai roi năr roi hơto\k noh yuơ cham char erih xa kơ rôih pă đei xă bơih: Ăh rôih năm truh tơring teh choh jang xa kơ kon pơlei noh tơ\ âu pơtăm minh [ar hơdre\ch ‘long mă rôih lăp xa, noh mă đei tơdrong rôih chă phă pơrăm păng pơm ăn tơdrong khenh đơ\ng rôih păng bơngai jing ato\k. Mă 2 noh dang ei cham char erih kơ rôih roi năr roi pă đei lơ păng tơklăh, noh duh jing minh lơ\m dôm tơdrong tơm mă rôih hơnơ\ng năm truh tơring kon pơlei oei xa păng hơnơ\ng pơrăm tơring mă rôih năm truh, pơrăm truh tơpôl tơ\ tơring păng pơrăm truh tơdrong vei hơlen rôih bri hloi.

Đơ\ng xơnăm 2014 dêh char Dak Lak hlôi tơle\ch Tơdrong jang kăl vă vei chêk lar rôih yuơ Anih jang vei hơlen rôih Dak Lak pơgơ\r jang. Đơ\ng ro\ng 5 xơnăm tơle\ch jang, dôm bơngai juăt jang hlôi pơte\m chip ăn tôm rôih lơ\m dêh char vă hơlen jơhngơ\m jăn, vei răk hla bar chih găh rôih, khăm hơmet j^ kiơ\ xơkơ\t, io\k pham hơlen kiơ\ tơchơ\t, tơhuch pơgang pơlôch rơmơng. Hơlen tơdrong chêk lar ăn khul rôih hnam, xơkơ\t đei 8 to\ rôih hnam dang ei oei pran vă chông kôn. Tơle\ch hơmet rơka păng j^ jăn hăm rôih; tơgu\m do\ng păng vei hơlen rôih bri rơka hơbur. Dang ei Anih jang oei vei rong 2 to\ rôih bri đơ\ng ro\ng kơ do\ng đei.

Chih ako\m pơkăp jang hadoi đơ\ng dôm anih jang, rim unh hnam kon pơlei păng tơ ‘ngla jang lơ\m tơdrong vei rong cham char erih xa ăn rôih bri. Hăm rôih hnam, dêh char duh pơkăp rong tơ ‘nglaih, vei hơlen jơhngơ\m jăn, chông kon ăn kơ rôih tơ\ apu\ng Lăk păng apu\ng Buôn Đôn lơ\m hơgăt teh 350 ha. Kiơ\ kơ [ok Cao Chí Công, Pho\ kơdră dơnơm kơ Anih tơm jang găh bri, noh dôm trong jang vei hơlen cham char erih xa jing kăl hloh vă pơjing cham char erih tro\ [lep ăn kơ rôih, mă hăt noh lơ\m khei năr bri oei tơjur kơtang nhen dang ei: Dang ei bri tơ\ Dak Lak tơjur hloh pơtêng hăm dôm j^t xơnăm kơ âu. Pơtih nhen adrol ki bri đei 200 m kho#i minh  ha mă lei dang ei oei pă hloh 100 mét kho#i đe\ch minh ha, noh tơjur găh tơdrong pơyua. Yuơ noh tơmam xa ăn kơ rôih duh ưh đei lơ. Noh dang ei bơ\n athei pơjing cham char, dang athei pơtăm dôm hơdre\ch ‘long tro\ [lep hăm rôih vă rôih đei tơmam xa jrăh. Pơtih nhen tơ\ Đồng Nai nhôn pơtăm dôm hơdre\ch ‘long âu. Oei tơ\ Sơn La nhôn oei chor thong pơro đak đơ\ng đak glung ăn rôih nhă. ‘Nâu duh jing minh trong jang vă pơjing cham char ăn kơ rôih.

Kiơ\ pơkăp jang kăl vă vei hơlen rôih dêh char Dak Lak truh xơnăm 2020, dêh char hlôi pơkăp hơgăt ‘măn rong rôih bri noh je# 175 rơbâu ha, hamư rôih hnam noh 350 ha. Hăm tơdrong đei [ôh bri to\k bo\k oei tơjur kơtang găh hơgăt păng tơdrong ‘lơ\ng, tơdrong pơtoi vei xơđơ\ng cham char erih păng tơmam ăn ăn kơ rôih noh kăl tơpă, vă tơdrong jang vei rong rôih gơh xơđơ\ng tơnăp, kơjăp ‘lơ\ng.

Lan chih păng rapor