Bài 2: Mơ mat tat tơ drong jang sơ đơ\ng kon pơ lei oei sa
VOV4.Bahnar - Nhen nhôn hlôi tơ roi tơ\ [ai hơ drol, đơ\ng ro\ng tơ drong prăn phao krưp kre\nh pơm ăn 3 ‘nu lôch păng 16 ‘nu rơ ka tơ\ tiểu khu 1535, tơ je# sơ lam kơ 2 xăh Dak Ngo păng Quảng Trực, apu\ng Tuy Đức, de#h char Dak Nông hlôi hơ to\k loi khu\l jang lơ\m vei lăng tơ ring, mă lei tơ drong oei tam mă sơ đơ\ng ‘mơ\i. jang kiơ\ nơ\r tơ gop athei đơ\ng Pho\ thủ tướng te\h đak Trương Hòa Bình găh tơ drong tơ le\ch jang tơ drong jang sơ đơ\ng kon pơ lei oei sa Dak Ngo - Quảng Trực, khei ‘năr âu ki, apu\ng Tuy Đức ku\m ‘nao lăp pơ gơ\r dăr hơ len hơ găt te\h đơ\ng 4 an^h jang mơ dro sa đei tơ gar io\k cho\h pơ tăm, ch^h jo# kơ so# u\nh hnam to\k bo\k ar^h sa lơ\m tơ ring păng pơ jing 2 khu\l vei lăng. {ơ\t mă an^h jang kăl tơ\ âu tam mă đei kiơ, trong nơ năm, u\nh điên, hnam trưng ho\k, hnam pơ gang, kơ măy kơ mo\k kơ tơ\ng ang, tơ roi tơ băt... tam mă đei ngăl.
Tơ ring sơ lam đơ\ng 2 xăh Quảng Trực păng Dak Ngo, apu\ng Tuy Đức, de#h char Dak Nông ‘no\h j^ 1 tơ ring să sap, rơ bâu hec tar, tơ til hăm de#h char Bình Phước. Hlo\h j^t sơ năm âu ki, đ^ đei dang 5.000 ‘nu bơ ngai năm mơ\t oei kư\ kă tơ\ lơ tơ ring lơ\m te\h đak năm tơ\ âu vă cho\h pơ tăm, pơm pơ su\n pơ gia, ar^h răh rai tơ\ rim an^h pha ra băl.
Mo\ Võ Thị Vân plei tơ\ Quảng Bình, chă klo tơ\ Bình Phước đang kơ ‘no\h răt te\h glăi tơ\ tiểu khu 1535, găh tơ ring tơ drong jang đơ\ng Ko\ng ti Long Sơn, apu\ng Tuy Đức hlo\h j^t sơ năm kơ âu. Mă đơ\ng băt cho\h pơ tăm glăi, mă lei mo\ oei pơ koe\l Ko\ng ti Long Sơn hru\ ‘mong [ơ\t đei chưk pơ ‘ngoăih ‘long pơ tăm. Mă đơ\ng tơ drong ar^h sa to\k bo\k bri kông [e\nh tơ drong mơ mat tat. Mă lei mo\ Vân păng kơ hre\ng u\nh hnam nai oei ư\h kơ ve\h oei tơ\ nai. Mo\ Võ Thị Vân tơ roi tơ băt:
“Bre klo kăn nhi năm tơ\ âu răt đei 2 hlak te\h, kon pơ lei đ^ pơ tăm điêu bơ\ih. Tru\h sơ năm 2008 đei plei ‘no\h Ko\ng ti Long Sơn chưk le#, đơ\ng ro\ng ‘no\h pơ tăm dơ\ng ‘no\h điêu, kơ su, tiu ku\m t^h bơ\ih. Kon kơ dră ‘no\h ho\k lăm 6, kon mă 2 ‘no\h ho\k lăm 3, mă lei ư\h kơ đei hla ar ch^h hơ năn u\nh hnam kiơ, ch^h tơ mơ\t lơ\m hla ar ch^h hơ năn u\nh hnam ‘no\h athei gơ\ih ăn tơ\ pơ lei, gơ\ih ăn kơ yă găh me\. Tơ\ âu ư\h kơ đei hnam trưng ho\k, ư\h kơ đei hnam pơ gang, j^ pơ lo\ ‘no\h năm tơ\ găh Bù Đăng dang 40, 50km”.
Tôch kơ mơ mat vă băt hơ dăh dôm u\nh hnam âu hlôi tơ gar io\k te\h bri ‘long đơ\ng lai yơ
M^nh lơ\m dôm tơ drong mơ mat tat dang ei tơ\ 2 xăh Dak Ngo păng Quảng Trực, apu\ng Tuy Đức, ‘no\h j^ hơ met pơ ‘lơ\ng tơ drong pơ vei đơ\ng kon pơ lei mơ\t tơ gar te\h bri ‘long hăm rim an^h jang mơ dro sa hlôi đei An^h vei lăng kon pơ lei de#h char ăn thuê te\h. {ok Trần Thế Tuấn, Pho\ kơ dră An^h vei lăng kon pơ lei xăh Quảng Trực tơ blang hơ dăh: tơ drong tơm ‘no\h j^ yua đơ\ng rim an^h jang mơ dro sa ư\h kơ vei lăng ‘lơ\ng hơ găt te\h bri hlôi đei pơ jao, ư\h kơ băt hơ dăh đei te\h đei tơ gar io\k tơ\ khei ‘năr hơ yơ. Tơ drong nai dơ\ng, yua kơ tơ ring să, năm v^h vơ\t ‘no\h mơ mat tat de#h, kơ na khu\l kơ dră păng an^h jang kơ pal ku\m ư\h kơ vei lăng đei. {ok Trần Thế Tuấn tơ roi:
“Đ^ đăng rim an^h jang mơ dro sa oei lơ\m tơ ring, dôm an^h jang mơ dro sa oei tơ\ hơ tăih tôch kơ mơ mat lơ\m tơ drong jang hơ dai hăm khu\l kơ dră tơ ring. {ơ\t lăp dang ei đei hơ năn an^h jang mơ dro sa ‘no\h mă ^nh ư\h kơ băt oei [ơ\t yơ vă kơ pơ am dơ nu\h, [ơ\t lăp pơ am dơ nu\h hăm điên thoăi ku\m ư\h kơ gơ\h. Đei tơ drong kiơ mă tơ\ hơ la to krao ăn, đơ\ng âu mă jur tru\h tơ\ no\h hiong to\ se\t hlo\h ‘no\h j^ 3 jơ; hlo\h 80 km mă tă kơ trong te\h, trong bri ngăl. Tơ roi găh đunh đai ‘no\h athei pơ jing 1 xăh tơ\ hơ la to ‘no\h tơ drong bơ\ jang mă ‘lơ\ng [iơ\. U|nh điên ‘no\h tam mă tơ roi tru\h mă lei trong ‘no\h j^ tơ drong g^t kăl vă kơ dôm an^h ‘no\h gơ\h hơ to\k tơ iung đei, sơ đơ\ng mu\k drăm păng sơ đơ\ng tơ ring ‘no\h”.
Lăp đei gre t^h chă pơm kơ d^h mă gơ\h chơ tơ mam drăm đơ\ng cho\h jang sa năm te\ch
Tơ til hăm Quảng Trực ‘no\h j^ xăh Dak Ngo, tơ drong kon pơ lei năm mơ\t oei kư\ kă tơ gar io\k te\h bri ‘long đei [o#h ku\m mơ mat păi mơ\n, [ơm ư\h kơ ‘lơ\ng kơ tang tru\h hơ to\k tơ iung mu\k drăm – tơ pôl. Đơ\ng ro\ng 10 sơ năm pơ jing, kơ so# u\nh hnam dơ nu\h hin kơ xăh dang ei oei đei 70%; mă loi ‘no\h, tơ drong sơ đơ\ng tơ pôl tôch kơ hret. {ok Nguyễn Huy Công – Kơ dră an^h vei lăng kon pơ lei xăh Dak Ngo tơ roi tơ băt, lơ\m tơ ring dang ei đei hlo\h 1.700 ‘nu bơ ngai đơ\ng nai năm mơ\t oei ar^h sa. Kơ so# âu hơ nơ\ng kơ tơ pl^h. Lăp 3 khei blu\ng sơ năm ‘nâu, an^h jang kơ pal hlôi io\k pơ dreo hlo\h 100 tong phao lơ\m rim pơ lei.
“Kơ so# ko\ng ti lơ\m xăh Dak Ngo vă rim răih pơm pơ hơi vei lăng, hơ nhăk tru\h tơ drong kon pơ lei tơ gar io\k, mơ\t cho\h pơ tăm, tu\n băl, pơm ư\h kơ sơ đơ\ng tơ pôl. Kon pơ lei đơ\ng tơ ring găh tu năm mơ\t oei hơ nhăk ba dôm tơ drong glăi tơ pôl; năr ‘nâu tơ\ xăh, mă lei 2,3 khei đơ\ng ro\ng ‘no\h tơ pl^h tơ ring nai hơ nhăk tru\h tơ drong vei lăng tôch kơ mơ mat tat. Mă 2 ‘no\h j^ đơ\ng rim tơ ring nai nhen Bình Phước năm cho\h pơ tăm tơ\ Dak Ngo, năr ‘nâu đe sư năm mă lei dơ ning đe sư bro\k”.
Kiơ\ tơ roi tơ băt đơ\ng An^h vei lăng kon pơ lei de#h char Dak Nông, lơ\m tơ ring kơ 2 xăh Dak Ngo păng Quảng Trực, apu\ng Tuy Đức đei dang 1.600 u\nh hnam kon pơ lei năm mơ\t oei kư\ kă, cho\h pơ tăm glăi hlo\h 3.800 hec tar te\h bri ‘long. Tơ\ hơ năp tơ drong đei [o#h tôch kơ mơ mat, Pho\ Thủ tướng te\h đak Trương Hòa Bình hlôi lơ ‘măng năm dăr hơ len tơ pă yan âu păng bơ\ jang hăm de#h char Dak Nông, athei tơ ring tơ te\nh tơ le\ch tơ drong jang sơ đơ\ng kon pơ lei oei sa, vă sơ đơ\ng jang sa, ming man an^h jang kăl, vei lăng pơ tho pơ hrăm, hnam pơ gang păng dôm trong jang jo\h ayo\ tơ\ tơ ring ‘nâu.
Pơ đ^ 1 tơ ring să sap, ‘long bri đ^ lôch
Jang kiơ\ tơ drong pơ gơ\r đơ\ng An^h vei lăng kon pơ lei de#h char Dak Nông, đơ\ng hơ tuch sơ năm sơ\ tru\h dang ei, apu\ng Tuy Đức ku\m lăp hlôi dăr hơ len hơ găt te\h găh dôm tơ drong jang cho\h jang sa, bri ‘long lơ\m tơ ring kơ xăh Quảng Trực păng Dak Ngo đơ\ng 4 ko\ng ti ‘no\h: Long Sơn, Kiến Trúc Mới, Ko\ng ti Ming man 59 păng Ko\ng ti Hoàng Ba. Kiơ\ đơ\ng no\h, hlôi băt hơ dăh đei hlo\h 680 u\nh hnam cho\h pơ tăm dang 1.900 hec tar. {ok Nguyễn Hữu Huân, Pho\ kơ dră An^h vei lăng kon pơ lei apu\ng Tuy Đức tơ roi tơ băt: [ơ\t măt, apu\ng hlôi pơ jing đei 2 khu\l chă vei lăng kơ d^h vă vei lăng tơ drong. Oei an^h jang kăl tơ\ âu tam mă đei kiơ hloi; trong nơ năm, u\nh điên, hnam trưng ho\k, hnam pơ gang, kơ măy kơ mo\k kơ tơ\ng jang, pơ ma dơ nu\h păng an^h bơ\ jang kơ khu\l chă vei lăng kơ d^h ku\m tam mă đei kiơ. Kơ l^h thoi no\h, vă sơ đơ\ng đei kon pơ lei oei sa, vei sơ đơ\ng tơ pôl, hơ to\k tơ iung mu\k drăm – tơ pôl tơ ring âu ‘no\h j^ 1 tơ drong oei tôch kơ mơ mat. {ok Nguyễn Hữu Huân tơ roi tơ băt:
“Dang ei tơ drong jang sơ đơ\ng kon pơ lei oei sa ‘no\h j^ 1 lơ\m dôm tơ drong mơ mat hlo\h. Nhôn năm dăr lăng, hơ len lăng rim u\nh hnam. Đơ\ng ro\ng kơ ‘no\h gơ\ih ăn an^h oei sa kơ đe tơ\ rim de#h char, pơ lei tơm lơ\m te\h đak vă băt hơ dăh dôm u\nh hnam ‘no\h tơ pă đei te\h oei, te\h jang sa ‘no\h hơ met pơ ‘lơ\ng kiơ\ trong nai. Oei ư\h kơ đei ‘no\h hơ vơn hơ met pơ ‘lơ\ng tơ mơ\t lơ\m tơ drong jang. De#h char hlôi pơ jing tơ drong jang, lơ\m no\h đei ming man an^h jang kăl păng gô pơ gơ\r jang lơ\m khei ‘năr hro#ih hlo\h. Mă lei lơ\m tơ drong hrei ‘nâu tơ\ tơ drong jang hơ yơ ‘no\h, jên jang ap^nh đơ\ng de#h char, đơ\ng Trung ương bơ\ jang đei dang yơ ‘no\h nhôn bơ\ jang dang no\h, mă tơ pă jên jang tơ\ tơ ring tôch kơ to\ se\t.”
Tây Nguyên đ^ blu\ng pơ yan ‘mi bơ\ih, tơ\ rim cheng groi tơ\ tơ ring Dak Ngo – Quảng Trực, ‘nhui so\h pơm mir ro\h oei kơ u\l sa, tơ roi tơ băt tơ drong tơ gar cho\h pơ tăm oei tam mă pơ dơ\h. Khei ‘năr tơ pl^h pơ yan, pơ gê to\ hlơ hle\ng, kơ sơ\ ‘mi pru, dôm jăl trong ie\ đei tơ\ jơ\p groi kông gueo guônh kơ ‘mui [rê, [ơ\t lăp ‘no\h [e\nh kơ rơ pu\k te\h. Đơ\ng kơ\l kông kơ jung tiểu khu 1535 găh xăh Quảng Trực – dang ei đei hơ năn krao ‘nao: “ Tơ ring Long Sơn”, lăng găh an^h kơ drơ\m apu\ng Tuy Đức, de#h char Dak Nông lăp 2,3 j^t km trong xem păr, mă lei trong nơ năm ‘no\h oei gueo guônh, hơ tăih de#h.
Tơdăh kon bơ\n ‘me\h vă lăng [ai blu\ng le\i kơt^t tơ\ ala au:
Thuem tơ blơ\
Viết bình luận