VOV4.Bahnar – Phak kăp ư\h kơ kiơ\ khôi luơ\t (Bơngai Jarai akhan Kđi) ljing tơdrong joăt joe đơ\ng sơ\ kơ bơngai Jarai tơ\ Tây Nguyên. Kiơ\ kơ ‘no\h, bơngai Jarai chă phak kăp dôm bơngai pơm pơra\m dôm tơdrong er^h sa păng oe\i sa kơ bơngai anai lơ\m pơlai. Hre\i au, tơ\ m^nh [ar tơring atăih yăih kơ dêh char Gia Lai, tơdrong phak kăp kiơ\ tơdrong joăt sơ\ ki oe\i ve\i hơnơ\ng păng pơm ăn đe\i dôm tơdrong ư\h hơ iă ư\h kơ măh ê. 

            Kơ yuơ đe\i tơdrong chă tơhil d^h băl lơ\m et pơkong hơdrol kơ ‘no\h, gơmăng năr 28/4/2018, 32 ‘nu tơdăm kơ 6 pơlei tơ\ rim tơring Ia Krái, apu\ng Ia Grai păng tơring Ia Nan, apu\ng Đức Cơ, dêh char Gia Lai hao gre che\p bơ\n đao xăng năm tơchă tơ [ơ\p khu\l tơdăm pơlei Yom tơring Ia Khai, apu\ng Ia Grai vă xek tơlang tơdrong tơble\k d^h băl. Tơdrong chă te\h dong d^h băl hlôi pơm ăn Ksor Su (rơne\h sơnăm 2001, oe\i tơ\ pơlei Yom, tơring Ia Khai) lôch, m^nh ‘nu tơdăm j^ ăl.

Lăp đơ\ng ro\ng đe\i tơdrong au, u\nh hnam Ksor Su hlôi athe\i 32 u\nh hnam đe\i kon hpơ ‘lơ\p vang năm te\h dong d^h băl hru\ ăn u\nh hnam 2 ti hlak jên atu\m hăm bơ\n kơpô, rơmo, nhu\ng vă soi tơbe\h kơ yang, ko\h kơ hơtau. Tơdăh ư\h kơ hru\ ăn ‘no\h u\nh hnam bơngai lôch gô chơ hơbong nhap Ksor Su hăm gre ko\ng no\ng năm tru\h rim u\nh hnam, rim pơlei. ‘Nau jing tơdrong kơ\m gie\ng hlo\h hăm bơngai Jarai, kơ yuơ kiơ\ đe sư, tơdrong pơm au gô pơm ăn pơlei đe\i tơdrong j^ jăn, yang phak, pơm ăn lơ bơngai lôch răm păng kăl jăk pơlei oe\i tơ\ nai hloi. 32 u\nh hnam hlôi hru\ ăn hlo\h 1 ti hlak jên ăn u\nh hnam bơngai lôch. Hơlen hơdăh găh tơdrong kăp hru\ ư\h kơ [lep au, [ok Rơchâm T^u, [a\ bơngai lôch akhan: “U|nh hnam tôch kơ ble\k, ơ\h sơ ‘ngon tôch kơ dêh, kơ yuơ kon tơdăm bơngai chu, bơngai dim, ư\h kơ đe\i chă tơhil, chă te\h bơngai bu mă le\i tă răm khu\l tơdăm te\h pơlôch lơ\m pơlei. Kăp kon jên lơ lơ lo\h j^ kơ yuơ kon ^nh ‘nao v^h đơ\ng hnam pơgang Sai Gon răih hơmet j^ ‘ngok tim mă kơte\ch kơ khe\i ‘no\h lôch he#. Kon jên au, vă chă man pơsat, pơdong grong [u\ hăp, pă dôm yơ ‘no\h năm tăh mong tơ\ an^h mong jên vă chă răt kon tơrong ăn brư\ hăp kiơ\ tơdrong joăt joe kơ bơngai Jarai.”

Đunh kơ au 1 khe\i, ‘măng chă te\h dong d^h băl le\i lăi lơ lau mơ\n kơ 2 khu\l tơdăm pơlei Mit Jep, tơring Ia O hăm pơlei Lân, tơring Ia Khai, apu\ng Ia Grai pơm ăn Ksor Blim (rơne\h sơnăm 1995, bơngai pơlei Mit Jep) lôch. Adoi hăm trong pơ joă vă chơ ba hơbong tăh hơtau bơngai lôch năm tơ\ pơlei Lân, u\nh hnam bơngai lôch je\i pơkoe\l athe\i rim u\nh hnam hru\ kon jên hlo\h 870 tr^u hlak jên.

Pơđ^ 2 tơdrong glăi au, u\nh hnam bơngai răm hlôi tơle\ch phak kăp mơ\ng kơ vă, păng pơđep kơtang. Pơma tơbăt hơdăh găh tơdrong au, [ok Rơchâm Nuynh, bơngai jang lơ\m khu\l xek tơlang pơlei Yom vang xek tơlang tơdrong chă phak kăp pă tơdrong tơdrơ\r kơ u\nh hnam nhap Ksor Su tơbăt, kiơ\ tơdrong phak kăp joăt joe đơ\ng sơ\, sa roi yoch kơtang ‘no\h phak kăp sa roi lơ: “ Kiơ\ tơdrong joăt kơ pơlei pơla đơ\ng sơ\, tơdăh bơngai au ư\h kơ đe\i chă pơma pơgre au to mă le\i tă đe\i bơngai hil hơre\h, djre\h koch, te\h dong le\i kiơ\ tơdrong joăt pơlei phak kăp tôch kơtang vă hoe\i đe\i tơdrong lơ lau dơ\ng”.

            Tơdrong joăt phak mơ\ng kơ vă kơ bơngai Jarai j^ dru\h kiơ\ lơ\m tơdrong drơ\ng nơ\r đơ\ng bơngai đe\i tơdrong glăi mư\h [o#h hơdăh tơdrong bơ\h [ơm đơ\ng po păng ư\h kơ đe\i phak kăp hăm kon jên. Tơdrong anai dơ\ng, tơdrong pơgo\ jơhngơ\m đon, athe\i hru\ ăn lơ đơ\ng kơ hre\ng tr^u tru\h kơ ti hlak jên lơ\m rim ‘măng đe\i tơdrong chă hil hơre\h te\h dong d^h băl. Kiơ\ đơ\ng Đại tá Tăng Năng Ái, Kơdră che\p pơgơ\r Dơno\ an^h Ko\ng ang apu\ng Ia Grai akhan, tơdrong au đe\i [o#h hơdăh trong pơm chă pơgo\ pơđep, kơhret jơhngơ\m, tơgar io\k mu\k drăm. Kơ yuơ ư\h kơ hlo#h vao, dôm u\nh hnam bơngai răm măh đe\i jing bơngai pơm glăi Khôi luơ\t, tơdăh dôm bơngai răm athe\i hru\ ăn lơ ch^h hla bơar tơkêng pơtru\h ăn an^h xek tơlang. Đại tá Tăng Năng Ái tơbăt:“Đ^ đăng dôm bơngai đe\i kon hơ ‘lơ\p vang pơm tơdrong glăi kăl vang lăng ba. Lơ\m au đe\i lơ u\nh hnam tôch tơnap tap, đe sư măh chă to\k io\k đơ\ng đe, đe\i ‘măng măh te\ch bơ\n te\h. Găh tơdăh an^h xek tơlang dăh mă tơgu\m djru ăn kon jên chă pơdong grong [u\ hơdrol, dăh mă [ar păh drơ\ng m^nh nơ\r d^h băl. Găh tơdăh pơgo\ pơđep ư\h kơ ăn 1 ti ‘no\h chơ ba hơbong hơtau bơngai lôch năm tơ\ pơlei le\i ‘no\h jing tơdrong nai bơih. Nhôn to\k bo\k chă tơche\ng hơlen găh tơdrong jang khôi luơ\t, tơdăh kơd^h lơ\m pơlei chă pơgo\ pơđep d^h băl ‘no\h ư\h kơ [lep ôh. Chă tơche\ng hơlen xek tơlang 1 tơdrong pơm glăi, tơdăh pơm glăi, athe\i u\nh hnam mă to pơdre\o dơ\ng kon jên le\i ‘măng đơ\ng ro\ng pă đe\i pơm glăi tơdrong nhen ‘nau dơ\ng bơih.”

Tơdrong kăp phak ư\h kơ [lep khôi luơ\t te\h đak kơ bơngai Jarai vă lơ\m pơlei pơla đe\i tơdrong er^h sa ‘lơ\ng hơ iă, ư\h kơ đe\i chă hil hơre\h te\h dong d^h băl. Mă le\i, tơdrong chă phak kăp hlo\h tơdrong kơ yuơ ư\h kơ hlo#h vao khôi luơ\t lơ\m 2 tơdrong glăi au ro\ năng gô pơm ăn tru\h đe\i tơdrong kơne# te# lơ\m tơdrong er^h sa, oe\i sa tơpôl.

Bơngai ch^h: Nguyễn Thảo

Tơblơ\ nơ\r: Amazưt