VOV4.Bahnar - Hăm tơ drong tơm tơ gu\m kon pơ lei kon kông yak hlo\h hơ to\k tơ iung mu\k drăm, hơ dai hăm ‘no\h tang găn tơ drong te\ch, ăn thuê te\h tơ\ tơ ring hơ tăih hơ to\, An^h vei lăng kon pơ lei xăh Hà Bầu, apu\ng Đăk Đoa, apu\ng Gia Lai, hlôi tơ le\ch tơ drong jang hơ dai jang sa đơ\ng u\nh hnam Yuăn păng u\nh hnam kon kông. Yak blu\ng, tơ drong jang âu hlôi io\k đei dôm jơ nei ‘lơ\ng.  

 U|nh hnam [ok Rah Lan Bak tơ\ plei Weh, xăh Hà Bầu, apu\ng Đăk Đoa pơ tăm che\h phe lơ\m te\h pơ gar hlo\h 1 hec tar. Mă lei yua kơ pơ tăm hơ dre\ch che\h phe vo#i so, plei hui, ie\, plei to\ se\t, kơ na ư\h kơ jo# jên jang rim sơ năm [ok lăp io\k đei hlo\h j^t triệu hlak jên. {o#h lơ u\nh hnam kon pơ lei kon kông jang sa hơ dai hăm u\nh hnam Yuăn adoi đei io\k yua lơ hlo\h, [ok Bak pơ\n gơ nang khu\\l kơ dră tơ ring dơ\ng lăng, k^ hla ar jang hơ dai 20 sơ năm hăm u\nh hnam Nguyễn Văn Hà oei tơ\ thôn 5, xăh Mang Yang vă đei tơ gu\m pho\ng, hơ dre\ch păng tơ ge\ch ho\k pơ hrăm ki thuơ\t pơ tăm hloi. Lăp đơ\ng ro\ng 3 sơ năm, pơ gar che\h phe kră kơ u\nh hnam [ok Bak hlôi đei tơ pl^h hăm 800 jrăng tiu jing ‘lơ\ng, pơ kă ăn 1 tấn plei blu\ng a lơ\m pơ yan jang blu\ng, [ok Bak pă gơ\h ôn tơ drong chhôk hơ iă:

“Sơ\ u\nh hnam nhôn pơ tăm che\h phe ‘no\h io\k yua to\ se\t kơ na jang hơ dai hăm o\h Hà tơ gu\m ‘long, jrăng tiu, pho\ng. Đơ\ng năr jang hơ dai hăm o\h Hà ‘no\h io\k yua lơ [iơ\, dă [iơ\ hlo\h. Sơ\ ^nh jang che\h phe ‘no\h ư\h kơ đei kiơ, u\nh hnam roi ‘năr roi mơ mat. Ding tru\h jang hơ dai jang tiu ‘no\h roi ‘năr roi hơ to\k tơ iung, sơ năm tru\h ‘no\h ‘me\h sư io\k lơ hlo\h dơ\ng vă kơ nhôn đei jơ hngơ\m nhôn jang, sơ năm ‘nâu ‘no\h io\k đei 1 tân tiu, sơ năm tru\h ‘no\h ‘me\h io\k yua đei 3 tân tiu.”

Ku\m hăm 2 hnam jang hơ dai đơ\ng u\nh hnam Bak- Hà, tơ\ xăh Hà Bầu hrei ‘nâu đ^ đei 28 kăp u\nh hnam nai to\k bo\k jang hơ dai hăm băl hăm dôm j^t hec tar ‘long pơ tăm. Kiơ\ kơ ‘no\h, vă đ^ đăng dôm u\nh hnam bơ ngai kon kông đei te\h ‘no\h đoa ư\h kơ măh jên, ư\h gan băt găh trong jang, ki thuơ\t cho\h pơ tăm. Oei u\nh hnam Yuăn đei đ^ đăng dôm tơ drong ‘no\h, mă lei te\h to\ se\t. Mư\h jang hơ dai hăm băl, rim u\nh hnam gô k^ hăm băl hla ar drơ\ng nơ\r klăih song tơ drong jang ‘io\k yua đơ\ng rim păh kiơ\ tơ drong dăr lăng, pơm kơ năl đơ\ng khu\l kơ dră tơ ring. Mă đơ\ng ‘nao đei tơ le\ch jang 2,3 sơ năm kơ âu, mă lei vă đ^ đăng rim u\nh hnam bơ ngai kon kông adoi đei io\k yua sơ đơ\ng. Ku\m hăm ‘no\h, u\nh hnam Yuăn ku\m ư\h pă năm thuê te\h mă oei đei io\k yua. ‘Nho\ng Nguyễn Tấn Long, oei tơ\ xăh Hà Bầu tơ roi tơ băt, gơ nang đơ\ng jang hơ dai hăm u\nh hnam kon kông, rim sơ năm ‘nho\ng đei io\k yua thim dôm j^t triệu hlak jên:

“Hơ drol sơ\, pơ gar âu te\h hu\t ho\h, te\h bri. Đơ\ng ro\ng âu ^nh [o#h hu\t ho\h sư ku\m ‘mêm kơ na jang hơ dai hăm ma Khi vă chong le# pơ tăm ‘long kăp g^t ‘no\h j^ ‘long che\h phe vă jang ăn mu\k drăm hơ to\k tơ iung đơ\ng 2 u\nh hnam. Đơ\ng ro\ng kơ jang ‘no\h ku\m gơ nang kơ apu\ng păng te\h đak tơ gu\m đei jên vă tơ mơ\t jang ăn ‘long bluh jing, rim sơ năm io\k yua hlo\h 100 triệu, ư\h kơ jo# jên jang ‘no\h pơ jao ăn kơ ma đei dang hlo\h 30 triệu.”

‘Nho\ng Long (găh ‘ma) đei io\k yua thim dôm j^t triệu hlak jên gơ nang đơ\ng jang hơ dai u\nh hnam

Đei tơ pă yan âu tơ\ Gia Lai ‘no\h j^, kon pơ lei kon kông đei lơ te\h jang sa, mă lei đon hlo#h vao jang sa tam mă lơ, tam mă băt trong pơ gơ\r jang sa. Đơ\ng tơ drong ư\h kơ măh jên, jang sa ư\h kơ đei io\k yua, 1,2 u\nh hnam đei [o#h ăn thuê te\h đunh sơ năm dăh mă te\ch hăm kơ jă re\h. Tơ drong ‘nâu hơ nhăk tru\h tơ drong lơ u\nh hnam hlôi athei năm jang thuê lơ\m hơ găt te\h so kơ d^h kâu. Tơ\ apu\ng Đăk Đoa, jo# tru\h hơ tuch sơ năm 2015, hlôi đei hlo\h 400 hec tar te\h cho\h jang sa kơ kon pơ lei kon kông tơ\ tơ ring đei te\ch. Kơ l^h thoi no\h, tơ drong jang hơ dai u\nh hnam tơ\ xăh Hà Bầu ư\h khan lăp tơ gu\m tơ ge\ch io\k tôch ai dôm tơ mam kơ tă an^h mă oei yak blu\ng tang găn tơ drong te\ch te\h jang sa tơ\ rim tơ ring tơ rang. Đơ\ng dôm tơ drong đei io\k yua hơ dro#, hơ dai ‘no\h, [ok Nguyễn Hữu Thọ, Bí thư an^h jang Đảng apu\ng Đăk Đoa hơ me\ng, tơ drong jang âu gô tơ gu\m pơ jing dôm kơ dơ xă, dôm hơp tak xăh cho\h jang sa lơ\m khei ‘năr tơ\ hơ năp kơnh:

“Nhôn hlôi tơ mơ\t yua tơ drong jang âu vă pơm liơ hơ to\k jơ nei io\k jang te\h đơ\ng bơ ngai kon kông păng vă pơ yua ăn tơ drong jang hơ to\k tơ iung mu\k drăm, sut pơ ngot, tơ jur dơ nuh hin pơ ma atu\m tơ\ tơ ring kon pơ lei kon kông. Nhôn [o#h tơ drong jang âu oei đei 1 tơ drong ‘lơ\ng hlo\h dơ\ng ‘no\h j^ pơ gơ\r krao hơ vơn lơ u\nh hnam jang hơ dai hăm băl vă pơ jing đei kơ dơ xă păng yak tru\h pơ jing hơp tak xăh cho\h jang sa trong ‘nao tơ\ tơ ring jang chu\n mir lơ\m tơ ring kon kông”.

Đơ\ng dôm jơ nei yak blu\ng, tơ drong jang hơ dai u\nh hnam Yuăn păng kon pơ lei kon kông tơ\ apu\ng Đăk Đoa, de#h char Gia Lai ư\h khan lăp tơ gu\m u\nh hnam kon kông dơ nu\h hin hơ to\k tơ iung mu\k drăm, tang găn tơ drong te\ch te\h, mă oei jing tơ drong ‘lơ\ng vă sơ đơ\ng jang sa, tơ gop sut pơ ngot, tơ jur dơ nu\h hin tơ\ ring. 

Nguyễn Thảo ch^h

Thuem tơ blơ\