VOV4.Bahnar - Lơ\m khe\i ‘năr vang mơ\t hơdoi apu\ng ple\nh te\h, an^h jang ktao lơ\m te\h đak tơ [ơ\p tôch kơ lơ tơdong tơnap tap, rim hnam kmăi ‘me\h vă ge\i kơ jăp je\i kăl hơdrin hlo\h đ^ jơhngơ\m tơ pl^h ‘nao. Hnam kmăi pơm s^k An Khê tơ\ dêh char Gia Lai to\k bo\k jang kiơ\ rim trong jang tơ pl^h ‘nao kmăi kmo\k vă ato\k pơm tơle\ch ‘lơ\ng, te\ch mơdro hlot kơtang.

{ok Nguyễn Minh Chúc, oe\i tơ\ tô 1, phương Ngô Mây, th^ xah An Khê, dêh char Gia Lai, hlôi vang jang lơ\m khu\l jang hơdoi lơ\m trong jang chu\n mir ktao să hlôi 3 sơnăm kơ au. {ok atu\m hăm rim kon pơlei lơ\m tơring tơ iung pơ jing đe\i chu\n mir ktao să 20ha. Lơ\m hơgăt te\h au, khu\l kon pơlei cho\h jang sa kơ [ok đe\i Hnam kmăi pơm s^k An Khê tơgu\m djru tôch kơ lơ tơdrong. Gơnơm kơ ‘no\h, 3 sơnăm au ki, lơ\m 1 ha ko\h io\k đe\i 120 tân ktao, lơ hlo\h [ar ‘măng pơtêng hăm hơdrol. Adoi gơnơn kơ ‘no\h, kơna jang sa đe\i io\k yua kơ jăp.

{ok Nguyễn Minh Chúc, tơbăt:“Đơ\ng năr vang mơ\t jang hơdoi chu\n mir să ‘no\h đe\i hnam kmăi tơgu\m ăn găh gre cho\h jang, ko\h ktao, tơgu\m ăn găh pho\ng, rim tơmam drăm păng tơdrong jang chă răt io\k je\i đe\i hnam kmăi lăng tru\h kơna kon pơlei nhôn jang sa io\k đe\i tôch sơđơ\ng. Lơ\m 1ha ko\h io\k đe\i 120 tân, klăh pơđ^ kon jên tơmơ\t jang, oe\i io\k đe\i 80 tr^u hlak jên lơ\m 1ha. Pơtêng hăm ‘long pơtăm anai tơ\ tơring au hre\i ‘nau ‘no\h ktao đe\i io\k yua kơ jăp hlo\h. {ơ\t măt kon pơlei nhôn [o#h tôch sơđơ\ng.”

{ok Nguyễn Hoàng Phước, Kơdră An^h Tơmơ\t jên jang – Hơdre\ch kơtao kơ Hnam kmăi pơm s^k An Khê tơbăt, tơdrong tơ iung pơ jing mir chu\n să tơ\ hnam kmăi hlôi đe\i tơle\ch jang tru\h dang e\i đ^ 5 sơnăm. Vă tơgu\m ăn jang hăm kmăi kmo\k ngăl lơ\m ato\k tơ iung chu\n mir să, Hnam kmăi hlôi tơmơ\t jên răt hlo\h 400 tong gre cho\h t^h păng 8 kmăi ko\h ktao. ‘Ngoăih kơ ‘no\h, Hnam kmăi je\i lăng kơ jăp tru\h chă tơche\ng hơlen hơdre\ch ktao ‘nao đe\i đak lơ, đe\i jing ‘lơ\ng hăm to\ ‘mi kial, groi te\h tơ\ tơring Hơle\ch dêh char Gia Lai. M^nh tơdrong kăl anai dơ\ng ‘no\h Hnam kmăi hlôi ăn kon pơlei to\k io\k jên ư\h kơ io\k jên che\h lơ\m rim tơdrong jang lơ\m ve\i lăng năng tông kơtao tru\h tơdrong chă ko\h kơtao hloi. Hăm tơdrong tơgu\m djru au, hlôi tơgu\m dă [iơ\ tơhoach lơ kon jên tơmơ\t jang păng đe\i io\k yua kơ jăp hlo\h dơ\ng, kơ yuơ lơ lo\h, pơ jing đe\i tơdrong tơgoăt tơgoăl d^h băl kơ jăp iăp kơtang lơ\m kon pơlei.

{ok Nguyễn Hoàng Phước, tơbăt:“Kon jên vă tơ iung pơ jing chu\n mir să pơtêng hăm chu\n mir hmă ‘no\h tơ jur đơ\ng 15 – 17 tr^u hlak jên pơtêng hăm chă jang păng jơ\ng ti. Hơdrơ\k dơ\ng, tơdrong đe\i io\k yua ‘no\h lơ hlo\h [ar ‘măng kơna tơdong jơne\i đơ\ng chu\n mir să tôch hơ iă. Păng g^t kăl hlo\h dơ\ng ‘no\h, đe\i tơdrong tơgu\m djru đơ\ng khu\l kơdră tơring, jang hơdoi hăm Hnam kmăi An Khê vang hop ako\m kon pơlei vă tơle\ch trong jang au. Hăm rim trong jang au, hlôi tơ iung pơ jing đe\i lơ chu\n mir să, lơ hơgăt te\h să, hơnhăk đe\i io\k yua kơ jăp ăn kon pơlei pơtăm ktao. Tơgu\m ăn bơngai pơtăm ktao pơm pơdro\ng lơ\m hơgăt te\h po.”

Đơ\ng tơdrong đe\i io\k yua kơ jăp yan au păng [lep hăm trong pơro# athe\i đơ\ng Khu\l kơdră che\p pơgơ\r Te\h đak, kơna trong jang chu\n mir să to\k bo\k đe\i rim apu\ng, th^ xah tơ\ dêh char Gia Lai hơdrin tôch kơtang vang jang hơdoi hăm an^h jang mơdro sa ato\k kơtang tơle\ch jang kiơ\. {ok Nguyễn Hùng Vỹ, Kơdră che\p pơgơ\r Dơno\ an^h ve\i lăng kon pơlei th^ xah An Khê tơbăt, vă đe\i tơdrong tro\ [lep păng lơ\m tơle\ch jang kiơ\ rơvơn, th^ xah hlôi pơro# athe\i pơ jing rim hơp tak xah chăl hle. Rim hơp tak xah au đe\i tơdrong jang tôch g^t kăl lơ\m tơgoăt jang hơdoi kon pơlei cho\h jang sa hăm hnam kmăi vă pơ jing chu\n mir să.

{ok Nguyễn Hùng Vỹ, sơkơ\t hơdăh:“Tơdrong tơm ‘no\h pơm lơ liơ vă kon pơlei đe\i io\k yua kơ jăp lơ\m jang kiơ\ kmăi kmo\k lơ\m cho\h jang sa, ato\k đe\i iio\k yua kơ jăp lơ\m hơgăt te\h jang sa. Păng trong jang ve\i lăng năng tông ‘no\h pơ jing hơp tak xah chăl hle, vă hơp tak xah pơm kơdranh, dơ\ng pang vang jang hơdoi hăm hnam kmăi pơm s^k păng kon pơlei. Pơm lơ liơ, kon pơlei lăp cho\h jang sa păng hnam kmăi chă pơ tru\h ăn rim tơdrong gơ\h hơge\i khoa ho\k kih thuơ\t, [rư\ [rư\ pơm ăn kon pơlei jang kiơ\ khoa ho\k kmăi kmo\k lơ\m chu\n mir ktao tơ\ th^ xah An Khê.”

{ok Nguyễn Văn Hảo, Kơ ie\ng Kơdră che\p pơgơ\r Hnam kmăi pơm s^k An Khê găh Ko\ng ty pơm s^k Quảng Ngãi tơbăt, vang mơ\t hơdoi mu\k drăm apu\ng ple\nh te\h to\k bo\k roi năr roi kơtang. Khe\i năr vă te\h đak bơ\n jang kiơ\ nơ\r pơkăp hăm s^k kơtao mư\h vang mơ\t lơ\m te\ch mơdro hiôk hian ASEAN (AFTA) je\i pă đe\i atăih bơih. Kơ yuơ lơ lo\h, khe\i năr au ki, Hnam kmăi pơm s^k An Khê hlôi hơdrin tơpl^h ‘nao kmăi kmo\k, trong gơlong pơm tơle\ch, ato\k ke\ pơ je\i.

Đơ\ng sơnăm 2015 tru\h dang e\i, Hnam kmăi hlôi tơmơ\t jên jang 3.600 ti hlak jên ăn rim tơdrong vă jang tơ\ dêh char Gia Lai. Lơ\m au, hơdro# tơdrong vă jang ato\k pơm tơle\ch đe\i lơ kơ Hnam kmăi ‘no\h dang 1.200 ti hlak jên hlôi tơgu\m ăn hnam kmăi au đe\i pơm tơle\ch lơ hlo\h lơ\m te\h đak bơ\n hre\i au hăm 18.000 tân ktao lơ\m 1 năr. Atu\m hăm tơ pl^h ‘nao kmăi kmo\k, hnam kmăi je\i lăng kơ jăp tru\h tơdrong jang hơdoi hăm kon pơlei cho\h jang sa păng pơ jing chu\n mir să ‘no\h m^nh trong jang kăl hlo\h. Mư\h kon pơlei jang sa đe\i io\k yua kơ jăp, ‘moi kiơ\ trong gơlong jang khoa ho\k kih thuơ\t gơ\h hơge\i ‘no\h hnam kmăi ke\ pơ je\i hăm rim an^h bơ\ jang anai lơ\m te\h đak păng te\h đak đe lơ\m tơring.

{ok Nguyễn Văn Hảo, tơbăt:“Ko\ng ty pơm s^k Quảng Ngãi – Hnam kmăi pơm s^k An Khê hlôi tơmơ\t jên jang găh trong jang sa vă vang mơ\t hơdoi lơ\m AFTA, păng mă hơdăh ‘no\h vă pơ je\i hăm an^h jang pơm tơle\ch s^j Thái Lan. Atu\m hăm tơdrong tơmơ\t jên răt tơmơ\t ‘nao kmăi kmo\k, pơ jing đe\i tơdrong ‘lơ\ng hơ iă lơ\m cho\h jang sa, te\ch mơdro păng pơm tơle\ch ‘no\h lơ\m dôm sơnăm au ki, Hnam kmăi pơm s^k An Khê hlôi jang hơdoi kơtang hăm kon pơlei. Mă kăl ‘no\h pơ\ih să trong jang chu\n mir să lơ\m 4 apu\ng th^ xah tơring Hơle\ch Gia Lai. D^ng tru\h khe\i năr au, nhôn hlôi pơ jing đe\i 4.000 ha chu\n mir să. Tru\h sơnăm 2020 kơnh, Hnam kmăi pơm s^k An Khê gô lang să đe\i 10.000 ha chu\n mir să.”

Iung jang tơpl^h ‘nao, ato\k kơtang jang hơdoi kơ jăp hăm kon pơlei to\k bo\k jing hơyak g^t kăl hlo\h kơ Hnam kmăi pơm s^k An Khê lơ\m ato\k kơtang ke\ pơje\i lơ\m khe\i năr vang mơ\t hơdoi mu\k drăm roi năr roi kơtang. Lơ\m au, trong jang chu\n mir ktao să mă Hnam kmăi pơm s^k An Khê tơle\ch jang khe\i năr au ki hơyak blu\ng a đe\i [o#h jơne\i hơdăh. Trong tơle\ch jang adoi [lep hăm trong pơro# jang đơ\ng Khu\l kơdră che\p pơgơ\r te\h đak adoi hơnhăk đe\i io\k yua kơ jăp găh mu\k drăm – tơpôl. ‘Nau jing hơyak [lep hlo\h kăl hlo\h đe\i pơtru\t păng lang să.

Bơngai ch^h: Công Bắc

Tơblơ\ nơ\r: Amazư\t