VOV4.Bahnar - Năr ‘nâu, tơ\ th^ xăh Gia Nghĩa pơ gơ\r tơ drong jang “Dak Nông – Pơ yan [ơ đum”. Tơ drong ‘nâu vă roi tơ băt plei [ơ Dak Nông truh hăm bơ ngai răt păng dôm an^h te\ch mơ dro [ơ lơ\m te\h đak păng tơ\ te\h đak đe vă hơ to\k kơ jă plei [ơ, pơih xă an^h te\ch mơ dro. Tơ drong ‘nâu đei bơ ngai pơ tăm [ơ tôch tơ re\k, hăm đon hơ me\ng gơ\h jang ato\k ‘long [ơ kơ jăp ‘lơ\ng.

Đunh kơ âu hlo\h 10 sơ năm, [ok Đậu Huy Lộc tơ\ xăh Đức Mạnh, apu\ng Dak Mil, dêh char Dak Nông hơ nhăk hơ dre\ch [ơ Booth vih pơ tăm hơ lam lơ\m 4 sao che\h phe. Đơ\ng ro\ng 2,3 pơ yan phe\, [ôh ‘long [ơ tôch đei yoa, kơ na [ok phă le# che\h phe vă pơ tăm đ^ ‘long [ơ. Ơng tơ đăh vă te\ch hai, vă pơ tăm hai, truh dang ei u\nh hnam [ok Lộc đei vă je# 3 ha [ơ, hăm lơ hơ dre\ch ‘nao đơ\ng te\h đak đe, đei kơ jă măk nhen: [ơ Booht, Pinkerton păng 1 hơ dre\ch [ơ đơ\ng te\h đak Úc. Pơ tăm [ơ đunh sơ năm, đei pơ gar ơng Lộc Oanh tơ ter trong gre 14 đei ư hơ nhang hai, mă lei [ok Đậu Huy Lộc akhan [ơok jang jăi kơ dih đe\ch, tam đei ho\k pơ hrăm dăh mă đei trong jang yơa đơ\ng an^h jang kơ pal tơ le\ch.

Pơ gar [ơ hnam [ok Đậu Huy Lộc, tơ\ xăh Đức Mạnh, apu\ng Dak Mil – Bơ ngai tơ plih 3 ha te\h pơ tăm che\h phe jing pơ tăm [ơ te\h đak đe

{ok hơ pơi ‘me\h, kiơ\ tơ drong jang “Dak Nông – Pơ yan [ơ đum” truh âu kơnh gô hlôh vao lơ [iơ\ păng đei trong jang ‘lơ\ng vă ato\k tơ iung ‘long [ơ kơ jăp: “’Long [ơ ‘nâu pơ tăm ku\m mơ mat mơ\n, athei gơ\h ki thuơ\t jang ‘mơ\i. Inh chă ho\k kiơ\ trong jang đơ\ng bơ ngai pơ tăm hơ drol đe\ch, ho\k răh đơ\ng hla ar păng [ăo mang, tơ pă ‘nei tam mă đei pơ tâp pơ hrăm yă kiơ. Dôm an^h jang kơ pal tơ\ dêh char păng apu\ng ku\m ăn bơ ngai truh dăr lăng đe\ch, tam mă kơ tơ\ng nơ\r pơ ma kiơ găh trong jang ato\k tơ iung kơ jăp, tam mă băt vă te\ch mơ dro thoi yơ. Blu\ng a jang oei răh rai, đei to\ se\t ‘no\h sư măk, oei ning mônh kơnh lơ ‘no\h ưh jor kơ jă sư jing re\h”.

Xăh Đức Mạnh, apu\ng Dak Mil, dêh char Dak Nông adrol sơ\ j^ tơ ring juăt pơ tăm che\h phe, mă lei dôm sơ năm tơ je# âu hlôi pơ tăm lơ ‘long xa plei, lơ\m no\h đei dang 150 ha [ơ. {ok Nguyễn Công Hiền – Kơ dră vei lăng Khul kon pơ lei jang chu\n mir xăh akhan, tơ\ hơ năp kơnh tơ\ âu gô pơ jing đei tơ ring te\h pơ tăm ‘long [ơ, mă lei ưh kơ băt tơ drong te\ch mơ dro thoi yơ. Hơ me\ng hơ măy Tơ drong jang “Dak Nông – Pơ yan [ơ đum” gô pơ jìng đei tơ drong ‘lơ\ng ăn kon pơ lei pơ tăm:

“Kiơ\ kơ inh, lơ\m dang 3 truh 5 sơ năm dơ\ng, ‘long [ơ tơ\ tơ ring gô jing tơ ring te\h juăt pơ tăm pôm sư. Dang ei “rim bơ ngai, rim hnam vang sir sơ lu\ng pơ tăm [ơ”, inh ku\m tôch pơ ngơ\t hăm tơ drong ‘nâu. Tơ dăh kon pơ lei pơ tăm [ơ ngăl mă plei [ơ ưh kơ đei te\ch tơ\ te\h đak đe, ưh băt vă te\ch tơ\ yơ ‘no\h gô jing mơ mat tat. Vang truh hăm tơ drong jang “Dak Nông – Pơ yan [ơ đum”, inh pơ ma nuh hăm An^h jang mu\k drăm kơ dêh char păng roi tơ băt ăn 1, 2 u\nh hnam đei hơ dre\ch [ơ ‘lơ\ng. Tơ drong hơ pơi đơ\ng kon pơ lei ‘no\h ‘me\h đei pơ tâp pơ hrăm ki thuơ\t pơ tăm [ơ mă lơ; pơ ma nuh hăm dôm bơ ngai juăt pơ tăm, mă 2 ho\k kiơ\ ki thuơ\t pơ tăm đơ\ng dôm an^h roi tơ băt găh ‘long pơ tăm”.

{ơ Dak Nông te\ch ăn bơ ngai pơ dro

Oei [ok Hồ Gấm – Kơ dră vei lăng Khul kon pơ lei jang chu\n mir dêh char Dak Nông ‘no\h ăn tơ băt, tơ drong pơih xă te\h pơ tăm ‘long [ơ đơ\ng kơ dih nhen hrei ‘nâu ‘no\h yoa druh kiơ\ tơ drong đe ‘me\h răt io\k lơ kơ plăh dang ei, ưh đei kơ jăp đunh. Kon pơ lei ưh hlôh vao găh ki thuơ\t pơ tăm, ưh io\k đei tôm nơ\r tơ roi găh tơ drong te\ch mơ dro:

 “Kon pơ lei oei pơ tăm [ơ kiơ\ tơ drong ‘me\h răt đơ\ng an^h te\ch mơ dro păng an^h te\ch mơ dro âu ưh đei sơ đơ\ng đunh, yoa dang ei tam mă đei an^h te\ch mơ dro yơ k^ pơ kăp răt io\k tơ mam hăm kon pơ lei. Jo# hloi dôm an^h jang kơ te\h đak đơ\ng sơ\ truh dang ei, pơ gơ\r pơ tâp trong pơ tăm che\h phe, pơ tăm ‘long ‘nâu ‘long to mă lei hăm ‘long [ơ ‘no\h hui đe\ch. Yoa thoi no\h kon pơ lei tam mă băt tôm ki thuơ\t jang. Tam mă đei 1 nơ\r pơ tho yơ dăh mă 1 an^h jang yơ pơ tho ăn trong jang, pơm tơ le\ch tơ mam đơ\ng plei [ơ vă gơ\h đei yoa. Kăl loi pơ tăm lơ hơ dre\ch [ơ lơ\m 1 tơ ring ning mônh kơnh plei [ơ ưh đei ‘lơ\ng lei lăi. Jing tơ drong mơ mat vă te\ch tơ\ te\h đak đe, dăh mă te\ch kiơ\ nơ\r ap^nh răt đơ\ng an^h te\ch mơ dro. Inh tơ che\ng tơ drong ‘nâu athei hơ len năng dơ\ng”.

Tơ pă tơ\ yăn âu ăn [ôh, [ơ ưh kơ s^ ‘long pơ tăm tơm kơ dêh char Dak Nông. Pơ têng hăm tiu, che\h phe, điêu păng cao su te\h pơ tăm [ơ lăp to\ se\t đe\ch. Lơ\m dêh char hrei ‘nâu lăp đei dang 2.600 ha [ơ, lơ\m no\h đei hlo\h 700 ha te\h pơ tăm hơ dro# păng dang 1.900 ha pơ tăm hơ lam. Mă lei, ‘long [ơ đei kơ jă tôch măk, jo# păh lăp 1 ha đei io\k yoa đơ\ng 500 truh 700 triu hlak jên, tơ dăh đei io\k yoa sơ đơ\ng hơ nơ\ng nhen hrei ‘nâu, ‘long [ơ hơ nhăk dang 10% ako\m đ^ đăng tơ mam drăm đơ\ng cho\h jang xa kơ dêh char.

{ơ Dak Nông te\ch rok trong gre 14

{ok Trương Thanh Tùng, Pho\ Kơ dră vei lăng kon pơ lei dêh char Dak Nông ăn tơ băt, Tơ drong jang “Dak Nông – Pơ yan [ơ đum”, vă roi tơ băt plei [ơ Dak Nông truh hăm bơ ngai răt, truh hăm an^h pơm tơ le\ch, te\ch mơ dro tơ mam đơ\ng plei [ơ lơ\m te\h đak bơ\n păng tơ\ te\h đak đe vă hơ to\k kơ jă plei [ơ. Tơ [ôh hơ dăh an^h dơ\ng đơ\ng ‘long [ơ lơ\m tơ drong cho\h jang xa tơ\ tơ ring, dêh char Dak Nông gô đei trong tơ gu\m ăn kon pơ lei pơ tăm kơ loăi ‘long ‘nâu kiơ\ trong jang to\k pran kơ jăp:

“Vă tơ iung đei tơ drong pran ‘lơ\ng đơ\ng ‘long [ơ, blu\ng a Dak Nông vă tơ gu\m ăn bơ ngai pơ tăm [ơ găh an^h te\ch mơ dro, roi tơ [ôh hơ dre\ch [ơ ‘lơ\ng. Krao hơ vơn dôm bơ ngai tơ mât jên jang truh jang xa, pơm tơ le\ch tơ mam păng răt io\k plei [ơ ăn kon pơ lei. Tơ gu\m ăn kon pơ lei pơ tăm [ơ, chih tơ băt hla ar VietGap, chih hơ dăh tơ ring pơ tăm [ơ, tơ gu\m ăn kon pơ lei pơ jing lơ khul jang hơ doi găh ‘long [ơ, dôm u\nh hnam pơ tăm [ơ vă đei trong jang hơ doi kơ jăp ‘lơ\ng, pơ jing đei tơ ring pơ tăm [ơ xă vă te\ch mơ dro lơ\m te\h đak păng tơ\ te\h đak đe.”

Tơ drong jang "Dak Nông – Pơ yan [ơ đum"  ‘măng mă blu\ng đei pơ gơ\r tơ\ th^ xăh Gia Nghĩa, hăm lơ tơ drong jang nhen: Pơ ma nuh "Ato\k tơ iung ‘long [ơ kơ jăp ‘lơ\ng"; Tơ drong thi "Plei [ơ ‘lơ\ng"; Kơ chơ te\ch mơ dro “Tơ guăt an^h te\ch mơ dro [ơ păng dôm tơ mam đơ\ng cho\h jang xa”… Ku\m hăm bơ ngai jang lơ\m te\h đak păng đơ\ng apu\ng plenh te\h, tơ drong ‘nâu gô đei 66 u\nh hnam kon pơ lei tơ\ tơ ring vang truh ako\m lơ\m rim tơ drong jang păng dang 500 ‘nu kon pơ lei jang chu\n mir vang pơ ma nuh găh tơ drong ato\k tơ iung ‘long [ơ kơ jăp. Tơ drong hơ me\ng đơ\ng kon pơ lei ‘no\h j^, kiơ\ đơ\ng tơ drong jang "Dak Nông – Pơ yan [ơ đum"  gô pơ jing đei hơ yak to\k pran ‘nao vă ato\k tơ iung ‘long [ơ kơ jăp ‘lơ\ng.

Quốc Học: Chih

Dơ\ng: Tơ blơ\