VOV4.Bahnar - Đei tơ mam t^h găh hơ to\k tơ iung ‘long pơ gang, lăp lơ\m dôm năr blu\ng pơ yan pu\ih mak sơ năm ‘nao, lơ an^h jang, an^h mơ dro sa păng kon pơ lei jang chu\n mir tơ\ de#h char Kon Tum hlôi jur tơ\ chu\n jang kiơ\ trong tơ le\ch jang sa  sơ năm 2018. Apu\ng Kon Plông, tơ ring đei te\h kông kơ jung hlo\h 1.000 met pơ têng hăm đak dơ s^, lăp hăm lơ kơ loăi pơ gang pơ gang đei kơ jă te\ch măk, nhen đẳng sâm, lan kim tuyến, đương quy, xạ đen… păng đei de#h char Kon Tum băt hơ dăh ‘no\h j^ 1 lơ\m dôm tơ ring tơm hơ to\k tơ iung ‘long pơ gang.

Lơ\m dôm năr blu\ng sơ năm 2018, tơ\ an^h kơ drơ\m apu\ng Kon Plông, An^h tơ che\ng hơ len vei lăng păng hơ to\k tơ iung pơ gang hla ‘long Sài Gòn pơ tơm đei pơ jing păng tơ mơ\t bơ\ jang. Hăm tơ drong tơm vei lăng păng hơ to\k tơ iung ‘long pơ gang, lăp lơ\m dôm năr blu\ng pơ yan pu\ih mak sơ năm ‘nao, an^h jang âu tơ gu\m hơ drol tơ le\ch jang ming man 1 an^h pơm hơ dre\ch vă rơ\ih io\k dôm kơ loăi pơ gang hla ‘long kăp g^t lơ\m tơ ring Tây Nguyên. {ok Đỗ Hoàng Hải, Kơ dră Jơ nu\m pơ jing An^h jang tơ che\ng hơ len vei lăng păng hơ to\k tơ iung pơ gang hla ‘long Sài Gòn tơ roi tơ băt, 1 lơ\m dôm tơ drong tơm đơ\ng an^h jang ‘no\h j^ pơ jing đei 1 an^h mong, pơm hơ dre\ch vă vei lăng hơ dre\ch păng pơ tru\h ăn kon pơ lei hơ to\k tơ iung tơ ring tơ mam: “Nhôn ‘me\h vă đei yak hơ dai, tơ klep hăm te\h Tây Nguyên. Nhôn rơ\ih an^h âu pơm an^h pơ jing pơ gar vei lăng păng hơ to\k tơ iung pơ gang hla ‘long vă hơ nhăk dôm hơ dre\ch kăp g^t đơ\ng dôm pơ gar te\h đak nhôn rơ\ih io\k păng nhôn vei lăng. Đơ\ng âu nhôn pơ tru\h ăn rim mir đak lar păng kon pơ lei Tây Nguyên gô hơ nhăk pơ gang hla ‘long ‘no\h bro\k pơ tăm. Nhôn vei sơ đơ\ng răt pơ đ^ kơ so# tơ mam mă nhôn hlôi k^ pơ kăp hăm kon pơ lei pơ tăm pơ gang hla ‘long”.

Yak hơ dai hăm an^h jang mơ dro sa păng kon pơ lei lơ\m hơ to\k tơ iung pơ gang hla ‘long, khu\l kơ dră apu\ng Kon Plông hlôi pơ gơ\r dăr hơ len, che\ng hơ met hlo\h 600 hec tar bri vă vei lăng, io\k jang rim kơ loăi ‘long pơ gang kiơ\ trong kơ jăp. Lăp lơ\m dôm năr blu\ng sơ năm, An^h pơ tru\t cho\h jang sa păng pơ v^h pơ văn găh cho\h jang sa bri ‘long apu\ng Kon Plông hlôi pơ tru\h a\n kơ kon pơ lei rim xăh: Đăk Long, Măng Cành, Pờ Ê, xăh Hiếu, Măng Bút dôm j^t rơ bâu ‘long hơ dre\ch đảng sâm, đương quy, xạ đen…Vă kon pơ lei bơ ngai Sê đăng, H’rê pơ tăm đei ‘long pơ gang hơ to\k tơ iung mu\k drăm u\nh hnam, ku\m hăm pơ tru\h hơ dre\ch, An^h pơ tru\t cho\h jang sa ku\m pơ tho ki thuơ\t pơ tăm rim kơ loăi kiơ\ trong che\p ti tơ [o#h jang kơ tă. Mo\ Trần Thị Kiều Trinh, kang [o# ki thuơ\t An^h pơ tru\t cho\h jang sa păng pơ v^h pơ văn găh cho\h jang sa bri ‘long apu\ng Kon Plông tơ roi tơ băt:“Kang [o# ki thuơ\t [ơ\t mă pơ tho tơ drong jang hơ yơ ‘no\h nhen ba [ônh kơ hlo#h ăn kơ kon pơ lei ‘no\h j^ che\p ti tơ [o#h jang kơ tă. Pơ t^h gia đương quy ‘no\h pơ tăm tơ\ kơ nong thoi yơ? hơ găt kơ jung dôm yơ? Ba pơ ma pơ t^h gia hơ găt 30x 40 đe gô ư\h kơ băt kơ tơng o#h. O|h io\k 1 tơ mam kiơ ‘no\h o\h chă tơng lăng, t^h ie\ dăh mă 1 pôm ‘long. O|h tơng lăng đe sư thoi no\h ba sir  ba pơ tăm. Hơ tăih băl pơ t^h gia ba hơ tăih 20 mă lei o\h lăp khan hơ tăih dang 1 hơ đa ti ‘no\h đe sư gô hlo#h. ‘No\h j^ trong mă lu o\h pơ tho ăn kơ kon pơ lei”.  

Gơ nang đơ\ng rim trong jang tơ gu\m pơ tru\t hơ dăh, tru\h blu\ng sơ năm 2018 kon pơ lei apu\ng Kon Plông hlôi pơ tăm đei dôm j^t hec tar đảng sâm, lan kim tuyến, đương quy, xạ đen... {ok Nguyễn Văn Lân, Kơ dră an^h vei lăng kon pơ lei apu\ng Kon Plông tơ roi tơ băt, lơ\m sơ năm 2018 khu\l kơ dră tơ ring hơ nơ\ng đei tơ drong tơ gu\m an^h jang mơ dro sa păng kon pơ lei hơ to\k tơ iung ‘long pơ gang: “Khu\l kơ dră mơ\t jang hơ drin ku\m hăm an^h jang mơ dro sa păng pơ jing rim tơ drong hiôk găh trong jang tơ gu\m, găh hla ar tơ mơ\t jên jang, tơ gu\m ư\h kơ thue# kiơ\ tơ drong hơ găt. Đang kơ ‘no\h tơ mơ\t jên jang pơm an^h jang kăl tơ gu\m ăn rim an^h jang mơ dro sa đei 1 hơ yak năm kơ jăp păng sơ đơ\ng năm tơ mơ\t jên jang lơ\m apu\ng Kon Plông. Khu\l kơ dră apu\ng Kon Plông nhôn pơ jing 1 trong jang găh pơ jing mong te\h ăn kơ kon pơ lei. Mă 2 ‘no\h j^ pơ jing 1 hơ găt te\h vă vei lăng găh ‘long pơ gang. Tơ drong tơm ‘no\h j^ pơ\ih să găh ‘long pơ gang tru\h hăm kon pơ lei jang sa.”

Vă io\k đei tơ drong tơm jing tơ ring pơ tăm ‘long pơ gang tơm kơ de#h char Kon Tum, lăp lơ\m dôm năr blu\ng sơ năm 2018, ku\m hăm rei hơ dre\ch pơ\ih să hơ găt ‘long pơ gang, khu\l kơ dră apu\ng Kon Plông ku\m to\k bo\k pơ tru\t tơ drong pơ jing hơ năn tơ klep hăm pơm tơ le\ch, te\ch tơ mam kiơ\ kơ jă kăp g^t păng pơ jing kơ dơ hla ‘long pơ gang să. Ku\m hăm ‘no\h, lơ trong jang ga\h pơ gơ\r jang sa, pơ tho, te\ch mơ dro, pơm tơ le\ch tơ mam... ku\m đei khu\l kơ dră tơ ring tơ le\ch jang kiơ\ hrơ\p 1 ‘măng. ‘Nâu ‘no\h j^ tơ drong iung jang ‘lơ\ng vă ‘long pơ gang tơ\ tơ ring te\h Kon Plông, de#h char Kon Tum tơ pl^h đơ\ng tơ mam ‘lơ\ng jing đei yua hơ to\k tơ iung.

Khoa Điềm ch^h

Thuem tơ blơ\