VOV4.Bahnar - Dêh char Kon Tumđei lơ hla ‘long pơm pơgang. Tơdrong hơlen đơ\ng Anih tơm y te# ăn [ôh, tơring đei hloh 800 hơdre\ch ‘long pơtăm gơh pơm tơle\ch pơgang. Lơ\m noh lơ hơdre\ch đei kơjă kăp g^t găh bơ\ pơgang, đei yua lơ nhen sâm Ngọc Linh, đảng sâm, đương quy, ngũ vị tử… Cho\ng mă to\k bo\k oei đei minh tơdrong ưh kơ [lep, noh jing lơ\m kơxo# bơngai kăl đei khăm, hơmet j^ hăm pơgang pơm tơle\ch đơ\ng hla ‘long roi năr roi lơ, rim hnam pơgang lơ\m dêh char xơnăm mă yơ duh răt lơ kơloăi hla ‘long pơm pơgang hăm kơxo# jên kăp tôch dêh, noh ưh kơ đei kơche\ng truh tơdrong đei hơdre\ch hla ‘long kăp g^t pơm tơle\ch pơgang mă ưh kơ đei tơmơ\t lơ\m anih ‘măn pơgang kơ anih jang y te#. Yươ noh tơdrong chă minh kơloăi hla ‘long pơm pơgang tơ\ tơring to\k bo\k jing tơdrong oei đei tơring tơre\k truh.

Đei cham char axong ăn, Kon Tum jing đei lơ hơdre\ch ‘long pơgang mă đe ư ang lơ\m păng ‘nguaih kơ teh đak. Atu\m hăm sâm Ngọc Linh đơ\ng đunh hlôi đei dôm bơngai jang khoa ho\k xơkơ\t jing minh lơ\m dôm hơdre\ch sâm ‘lơ\ng hloh apu\ng plenh teh, Kon Tum oei đei đảng sâm, đương quy, ngũ vị tử, tơpông kim tuyến… jing dôm hơdre\ch ‘long pơm pơgang kăp g^t đei hơnăn lơ\m lơ hla ‘long pơm pơgang vă hơmet j^ ăn kon bơngai.

Rei tơđăh tơpông kim tuyến tơ\ Anih choh jang xa kiơ\ trong ‘nao Măng Đen

Cho\ng mă tơdrong tơgăl kơ pơma noh dang ei hla ‘long pơm pơgang âu tam mă đei io\k yua tro\ [lep. Ưh kơ adro# thoi noh, hla ‘long pơm pơgang lơ\m tơring oei nhen le\ hiong hơdre\ch păng hiong hơnăn kơlih đe chă io\k yua kư\ kă. Pơngơ\t găh tơdrong hơto\k kơjă ăn tơm ‘long pơm pơgang ăn tơring âu păng io\k pơtih nhen ‘long tơpông kim tuyến, [ok  Phạm Thanh, Pho\ Kơdră Anih vei hơlen Tơring choh jang kiơ\ trong ‘nao Măng Đen, dêh char Kon Tum, xơkơ\t tơdrong đei [ôh noh: “Nhen hăm tơm tơpông kim tuyến lơ\m tơring noh lơ. Dang ei dôm anih te\ch pơdro chă răt ke\t keng lơ\m tơring. Tôm tơdrong răt yua noh đei te\ch ăn teh đak Trung Quốc vă đe pơm pơgang. Oei hăm pơm tơle\ch pơgang tơ\ tơring noh tam mă đei ôh. Dang ei tơdrong kăl hăm tơm tơpông kim tuyến lơ\m tơring noh lơ tơpă, tơdrong hơ iaw vă hơto\k tơm âu jing tơmam drăm, jing ‘long pơyua ăn kon pơlei tôch kơ lơ”

Mă jing tơring đei hloh 800 hơdre\ch hla ‘long pơm pơgang, cho\ng mă dang ei tơ\ dêh char Kon Tum, đei to\ xe\t ‘long pơm pơgang đei bơ\ pơgang [lep nhen pơkăp đơ\ng anih jang y te# vă tơle\ch te\ch yua lơ\m tơring. Kơyuơ noh mă kơjă te\ch tơ\ mir pơtăm kăp hloh tong ane# pơtêng hăm tơring nai, cho\ng mă đảng sâm, ngũ vị tử… kơ tơring âu mă kăl noh đei bơngai răt ‘nhăk vih tong hăm hơlăk dăh mă pai hăm đak to# nhă đe\ch. Hăm tơm sâm g^t Ngọc Linh, mă kăp dang yơ, đei lơ kơchơ\t ‘lơ\ng bek hloh hơdre\ch sâm nai lơ\m kơpal teh mă lei dang ei tơ\ dêh char Kon Tum duh oei tam mă đei pơgang đei bơ\ đơ\ng sâm Ngọc Linh. Đei minh tơdrong tơnap noh, mă đei hơdre\ch ‘long pơm pơgang lơ, ‘lơ\ng hloh kơ rim hơdre\ch ‘long pơm pơgang nai, mă lei duh tam mă đei hơdre\ch ‘long pơm pơgang tơ\ tơring âu đei tơmơ\t lơ\m anih pơkăp bơ\ pơgang kơ anih jang y te# tơ\ tơring.

 Tơ\ hnam pơgang hơmet j^ hăm pơgang hla ‘long Kon Tum, kiơ\ đơ\ng dôm tơdrong te\ch pơlong kơjă, rim xơnăm anih jang âu athei yua lơ kơxo# jên vă răt hla  ‘long pơm pơgang. Hơdăh noh, nhen xơnăm 2016 âu ki je# 1 tih 400 triu hlak jên. Lơ\m jăl mă mônh xơnăm 2017 hloh 250 triu hlak jên. Tơdrong ưh kơ hơ iă noh lơ\m dôm j^t kơloăi pơgang athei răt, lơ kơloăi nhen đảng sâm, đương quy, ngũ vị tử… tơring hlôi đei, kơchơ\t pơgang oei ‘lơ\ng hloh cho\ng mă anih jang âu athei le# kơlih tơdrong tơchơ\t tơnap đơ\ng Kơluơ\t axong jang yuơ dêh char tam mă đei anih pơm tơle\ch pơgang hăm tôm kơmăi kơmo\k. {ak sih Đặng Minh Hải, Kơdră Hnam pơgang hơmet j^ hăm pơgang hla ‘long Kon Tum ăn tơbăt: “Mă bơ\n băt, pơtih nhen đảng sâm tơ\ tơring bơ\n dâu ‘lơ\ng, ba gơh răt tơ\ âu, ba gơh hơmet j^ ăn bơngai j^ noh hơ iă tơpă mă lei kiơ\ Kơluơ\t io\k jang noh ưh kơ gơh ôh. Ưh kơchăng kơnh [ơm hli hlơt dơ\ng. Mă 2 noh ba krao ‘long pơm pơgang noh [lep mă lei vă jing pơgang noh athei hơmet pơm tơle\ch ‘mơ\i. Athei đei pơm tơle\ch pơgang xơđơ\ng ‘lơ\ng vă xơkơ\t tơmơ\t hơmet j^ ăn bơngai j^ noh mă gơh. Yuơ noh tơdrong tơnap dang ei ba ưh kơ gơh chă răt tơ\ dêh char nai”        

Hăm tơdrong roi đei lơ bơngai khăm hơmet j^ hăm pơgang hla ‘long, mă klui ră mă lei dêh char Kon Tum duh oei đei hơyak jang hơdăh vă vei răk tơ[ăk mong, io\k yua păng hơto\k hơdre\ch hla ‘long pơm pơgang tơ\ tơring. Tơ\ dôm tơring pran găh ‘long pơm pơgang noh Tu Mơ Rông, Kon Plông, Đak Glei, dêh char hlôi pơkă păng jang lơ trong tơre\k, pơtru\t tơ ‘ngla, anih jang hơto\k pơtăm ‘long pơm pơgang, nhen pơm trong hiôk găh hla bar pơkăp jang, axong jên to\k io\k, ưh kơ io\k jên thuê teh, tơgu\m hơdre\ch ‘nâu nai... Păng vă pơgang hla ‘long jing pơgang hơmet j^, atu\m hăm tơdrong pơih xă hơgăt pơtăm, hơto\k tơdrong ‘lơ\ng, tơdrong bơ\ anih pơm tơle\ch pơgang duh đei hơlen truh.

Pơgar ‘long pơgang lơ\m tơring kơ apu\ng Kon Plông

Xơkơ\t tơm ‘long pơm pơgang jing tơdrong pran păng hlôi pơkăp tơring pơtăm 500ha ăn jăl jang đơ\ng dang ei truh xơnăm 2020, [ok Lê Đức Tín, Pho\ Kơdră Anih vei lăng kon pơlei apu\ng Kon Plông ăn tơbăt: “Dang ei duh anih jang chih măt pơjing Anih jang tơ\ tơring Kon Plông. Oei pơtruh hla bar hơlen ăn dêh char. Gô pơjing hơnăn chih măt tơmam drăm kiơ\ pơkăp xơđơ\ng. Lai yơ đei tôm tơdrong tơchơ\t noh tơbang tơmam drăm noh jing hla ‘long pơm pơgang tơ\ tơring. Rim anih jang, rim tơ ‘ngla axong jang gô pơm tơle\ch pơgang kăp g^t vă axong ăn tơdrong jang hơmet j^ jăn”        

Vă hla ‘long bơ\ pơgang kơ tơring đei anih dơ\ng kơjăp lơ\m tơdrong vei lăng jơhngơ\m jăn, jing tơdrong pran vă hơto\k mu\k drăm – tơpôl hơto\k tơdrong erih kon pơlei, minh Tơdrong axong jang kăl kơ hơto\k hla ‘long pơm pơgang truh xơnăm 2020 păng xơkơ\t truh xơnăm  2030 duh oei đei dêh char Kon Tum pơjing. Hăm vă je# 400ha tơm hla ‘long pơm pơgang hăm tơdrong đei jơnei mă blu\ng lơ\m rei tơđăh lơ hơdre\ch ‘long pơm pơgang kăp g^t nhen sâm Ngọc Linh, đảng sâm, tơpông kim tuyến… ‘nâu jing trong kăp g^t vă jang đei yua ‘long pơm pơgang kăp g^t kơ dêh char Kon Tum ưh kơ adro# pơdơh ăh anih mu\k drăm đe\ch ôh.

Lan chih păng rapor