VOV4.Bahnar - Tơ\ xăh Đak Ngọc, apu\ng Đak Hà, dêh char Kon Tum đei pơlei Đak KĐem ako\m đei 7 hơdrung kon kông noh Sedang, Tày, Nùng, Thái, Mường, Bahnar, Yuăn atu\m erih jang xa. Jo# đơ\ng năr tơ iung pơjing, lơ\m 26 xơnăm kơ âu kon pơlei lơ\m pơlei hơnơ\ng tơguăt minh [ơ\r đon atu\m băl hơto\k tơ iung mu\k drăm pơjing tơdrong erih. {ơ\t Têt Nguyên đán juăt jue, khei năr mă um ru\p joha yo\ kơ rim hơdrung hơdre\ch đei tơbang hơdăh hloh, truh Đak KĐem [ôh đei lơ tơdrong hơ iă.  

Jăl trong bê tông xă 3,5m hăm tơdrong [âu phu đơ\ng pơkao cà phê 'nao keh đang pơtoi tơpăt đơ\ng anih jang vei lăng kon pơlei xăh Đak Ngọc, apu\ng Đak Hà truh pơlei Đak KĐem pơm ăn kơ đe mơn hơ iơch kơ jơhngơ\m. Lơ\m hơyuh 'năr tơngie\t ăh je# đ^ xơnăm, pơmai Hoàng Thị Viết, bơngai Nùng hăt hot oei lu\k lơ\k tơmam xa juăt jue kră xơ\. Lơ\m  23 xơnăm kơ âu jo# đơ\ng năr oei klo đơ\ng tơring Cao Bằng năm truh Đak KĐem pơm jang, Têt xơnăm mă yơ pơmai Viết duh hơmet tôm tơmam xa kăp g^t kơ kon pơlei Nùng. Pơmai akhan vă hơdơ\r kơ pơlei pơla răh, vă tơroi răh hăm kon pơlei kueng [ôt: “Dôm tơmam xa juăt jue noh [anh yo, [anh khảo, 'nhe\m nhu\ng pơhang 'nhui unh, lap xưởng hia. Tơdrong pơhang 'nhe\m nhu\ng hăm 'nhui unh noh bơ\n kôih rơgoh xơ\k, xat hăm [oh đang kơ noh tong lơ\m kơthau 3 jơ noh ba tăh lơ\m kơđo\ng. Đang kơ noh kơtol ăh hơdra unh. Kơtol lơ\m minh [ar jơ noh hăp hrăng đak noh ba pơgiơ\ng unh vă hăp 'nhui. Đe krao 'nhe\m nhu\ng xơ\k kro hnam 'nhui unh tơ\ hơdra”.

Hăm go\ đak hla chè to#, kial tơhlu hơyuh [âu phu rơngơp đơ\ng pơkao cà phê, io\k xa kơdu\ng [anh khảo kăp g^t ‘năr têt kơ kon pơlei Tày, Nùng [âu phu phe tơyông, [ok Nông Văn Ngay, kơdră thôn ăn tơbăt, pơlei Đak KĐem đei 94 unh hnam kon pơlei hăm hloh 500 măt bơngai. Kơdra#m hloh noh kon pơlei Sedang đei 65 unh hnam. Pơtoi kơ noh bơngai Yuăn 23 unh hnam, oei dôm to noh kon pơlei Bahnar, Tày, Nùng, Thái, Mường. Minh tơdrong hơ iă hloh tơ\ Đak KĐem noh tôm unh hnam adoi lăng băl nhen ‘nho\ng oh kơtum kơto\ng, ưh đei tơklăh bơngai tơring âu tơring to păng đon bơnôh noh roi kơhret kơjăp hloh. {ok Nông Văn Ngay tơroi thoi âu: “Atu\m erih lơ\m minh pơlei đei lơ hơdrung bơngai đei tơdrong hơ iă mơ\n. Hơ iă ăh anih đei khôi ako\m dih băl. Đei ako\m ho\k pơhrăm hăm dih băl lơ hloh. Tơdrong erih đei tơdrong tơre\k hăm dih băl noh hăp tơnăp hloh. Kiơ\ tơdrong erih tơdrong kiơ ba gơh vei adro# noh duh oei vei, tơdrong atu\m noh ba vang jang tơnăp. Inh duh pơ ư pơ ang erih atu\m đei hloh 20 xơnăm mă tôm ‘nho\ng oh hơdrung hơdre\ch tơguăt băl noh lơ bơngai adoi pôk bơnê”. 

Têt xơnăm âu 'nho\ng A Điệp, bơngai Sedang păng pơmai Vi Thị Hương, bơngai Thái pơgơ\r tơbăt 18 xơnăm tơ oei unh om. ‘Năr ‘nao juăt, ‘nho\ng pơmai ưh adro# ưh đei tơdrong lăp đon đơ\ng unh hnam 2 păh mă oei hăm tôm kon pơlei tơ\ Đak KĐem. 18 xơnăm kơ âu đơ\ng tơpang ti hoh, dang ei bre klo hơkăn âu hlôi đei lơ tơdrong, đơ\ng mir cà phê tih xă truh tơ\ kơmăi kơmo\k pơm jang vei hơlen ‘long pơtăm. Mă ưh gan đei đe chă jâu păng klo hơkăn ‘nho\ng A Điệp duh pơxu\t ưh đei io\k mă lei rim bơngai bu duh vao bre klo hơkăn âu noh um pơtih ‘lơ\ng ro\ ăn Đak KĐem. Tơdrong tơhưch hlôi tơgu\m ăn pơmai Vi Thị Hương đơ\ng minh ‘nu hơdruh Thái đơ\ng pơlei pơla Thanh Hóa jing bơngai jang mir tơnăp kơ kon pơlei Sedang tơ\ Tây Nguyên. Pơmai Vi Thị Hương ăn tơbăt: “Mă blu\ng pơm mai đe duh tam mă juăh ôh, lơ tơdrong ba ưh kơ juăt. Đơ\ng noh truh dang ei duh minh j^t dôm xơnăm bơih, adoi chă ho\k pơhrăm dih băl. Dang ei noh duh juăt truh 80% bơih. Pơm kon mai tơ\ âu Têt truh puih mak vih rim tơdrong to\ xe\t. Hơmet ‘nu\ng [anh chưng, [anh yây đei tôm. Têt Tây Nguyên đei [anh têt hăm por prung. Tơ\ âu jo# hơlen noh ưh đei tơmam ăn yă [ok ôh mă lei io\k đơ\ng găh me\ [ă inh kơdih. Têt truh puih mak vih noh đei tơmam axong ăn yă [ok 2 păh, găh klo găh hơkăn hloi axong to\ xe\t băl”.

Oei hăm ‘nho\ng A Điệp, tơdrong jang vă đei jơnei lơ\m hơto\k mu\k drăm unh hnam, rim xơnăm đei yua kơ hre\ng triu hlak jên kiơ\ kơ ‘nho\ng noh băt chă tơmơ\ng, ho\k hơlen tơdrong hlôh vao pơm jang đơ\ng ‘nho\ng oh lơ\m pơlei: “Mưh ưh đei ‘nho\ng oh đơ\ng tơring tu tơgu\m noh jang xa tơnap tap tơpă. Ba ho\k [oi đơ\ng ‘nho\ng oh Yuăn, noh dang ei brăm [iơ\ bơih. Oei xơ\ tam mă tơjra#m ‘nho\ng oh đơ\ng tơring tu păng ‘nho\ng oh Yuăn noh tơnap. Pơtih ‘long pơtăm, kon tơrong dăh mă nhu\ng, ier bip, mưh ưh đei ho\k hơlen dih băl noh ưh gơh jang kiơ ôh. Duh gơnơm đơ\ng tơdrong tơguăt dih băl pơtơm băt chă pơm jang”.

Tơ\ Đak KĐem xo# hloh noh lơ\m dôm năr Têt juăt jue kơ hơdrung hơdre\ch. Chă yak tăp dăr pơlei thơ thâu Têt hăm rim unh hnam noh chă yak đơ\ng tơring tu truh pơbăh bơih. Đei kiơ dơ\ng hơ iă hloh, chă et tơdrô xa tơmam pai kăp g^t ‘nhe\m [uh, por prung kơ kon pơlei Sedang, Bahnar nham [ăt kơ bri kông Tây Nguyên, đei xa răh tơmam xa [anh khảo, [anh yo, tơyông pai xa hăm ‘nhe\m nhu\ng xơ\k ‘nhui unh, tơ[ăng iu\ pai hăm ‘nhe\m ier ‘lơ\ng kơ kon pơlei Tày, Nùng, Thái, Mường tơring tu... Rim tơmam xa et nhă lơ\m jơ ‘năr graxia kơ plenh teh pơm ăn rim bơngai vơch [enh kơ đon.

Kơtă lơ\m năr blu\ng kơ xơnăm ‘nao, kon pơlei Đak KĐem xơng tơmoi juăt truh hmach thơ thâu Têt hăm kon pơlei, noh jing [ok Trần Đình Trọng, Kơdră anih vei lăng kon pơlei xăh Đak Ngọc. Tơdrong tơroi kơ xơnăm xo, xơnăm ‘nao hơnơ\ng thoi noh nhen le\ ưh ke\ pơdơh. Tơdrong mă đei lơ bơngai tơbăt truh păng pơđăp noh tơdrong hơto\k pơ ‘lơ\ng kơ hloh 600ha ‘long pơtăm đunh xơnăm mă g^t noh cà phê, kơxu. Đang kơ noh, tơdrong tơgu\m unh hnam hin dơnuh nai lơ\m pơlei tenh kuăng klaih đơ\ng hin dơnuh. Pơtoi kơ noh pơkăl hơmet ming rông  đơ\ng kră pơlei bơngai Sedang [ok A Jin, [ok Trần Đình Trọng ăn tơbăt: “Lơ\m xơnăm ‘nao xăh pơtoi hơvơn tơle\ch jang dôm tơdrong pơkăp jang ‘nao vă ăn kon pơlei hơto\k tơguăt dih băl, mă kăl noh tơgu\m dih băl lơ\m hơto\k jang mu\k drăm. Găh choh jang xa hăm mu\k drăm kơ tơring hơto\k tơguăt unh hnam vă ăn rim unh hnam kon pơlei kon kông gơh tơroi dih băl tơdrong hlôh vao, tơgu\m dih băl lơ\m pơm jang vă hơto\k tơdrong erih duh nhen hơto\k tơdrong tơguăt tơguăl đơ\ng kon pơlei”.

Lan chih păng rapor