Sơnăm 2025 đei lăng jĭ 1 sơnăm pơm hơyak tŏk pran kơ dêh char Gia Lai lơ̆m tơdrong bơngơ̆t truh, tơlĕch jang dôm trong jang tơgŭm vei lăng sơđơ̆ng tơdrong hơrih sa tơpôl hăm kon pơlei kon kông. Tơdrong hơiă hloh ‘noh jĭ tơdrong jang sut hnam pơgia, hnam hiah hiot hăm hloh 12.000 tŏ hnam đei man ‘nao păng pơm hơmet ming, tơgop tơgŭm dôm ŭnh hnam dơnuh hin, vă jê̆ dơnuh hin păng ŭnh hnam teh đak tơgŭm ƀrư̆ ƀrư̆ sơđơ̆ng hơnih oei, sơđơ̆ng jang sa. Hơdai hăm ‘noh, kơjă dôm kơloăi tơmam đơ̆ng choh jang sa đei tơm kơ tơring nhen kơ su, điều, tiu, cheh phe, sầu riêng hơnơ̆ng pơvei tơ̆ kơsô̆ măk, pơm jên iŏk yua sơđơ̆ng, tơplih ‘lơ̆ng rơđăh tơdrong hơrih sa kơ kon pơlei. Mă loi ‘noh, tơdrong tơlĕch jang pơm trong gre kơdâu hrĕnh Quy Nhơn – Pleiku hlôi pơih ăn lơ hơmĕng ‘nao găh tơgoăt mơdro sa, sơng đei tơmơ̆t jên jang păng pơm tơdrong ‘lơ̆ng hơtŏk tơiung mŭk drăm - tơpôl kơjăp ăn dêh char tơ̆ hơnăp kơnh. Tơ̆ hơnăp dôm tơdrong tơplih ‘lơ̆ng âu, ma Khiêm, oei tơ̆ plei Dôr 1, xăh Đak Đoa, dêh char Gia Lai chhôk ‘nă tơroi: “Trong gre kơdâu hrĕnh Pleiku - Quy Nhơn năm klĕch tơring Glar păng lơ mir kon pơlei oei lơ̆m tơdrong iŏk pơ ‘ngoăih teh. Kon pơlei kŭm chhôk hơiă, sơđơ̆ng jơhngơ̆m jang sa vă đei iŏk yua, pơm kiơ̆ ‘lơ̆ng rim trong jang đơ̆ng Đảng, teh đak. Hăm pơm hnam 134, sut hnam pơgia, hnam hiah hiot teh đak đĭ pơm đang, kon pơlei tôch kơ lui ngeh păng bơnê kơ Đảng, Teh đak bơngơ̆t truh, pơm tơdrong hiôk ăn rim bơngai đei tơdrong hơrih sa hiôk, sơđơ̆ng jơhngơ̆m hơtŏkt ơiung mŭk drăm”.

Dôm sơnăm tơjê̆ ou, tơdrong asong ming man trong nơnăm, tơgŭm gah kih thuơ̆t choh jang xa, atŭm hăm tơdrong tĕch răt tơmam drăm roi năr roi pơih să hlôi pơm trong hiôk vă kon pơlei sơđơ̆ng jơhngơ̆m tơguăt hăm mir na. Ưh hơdrô̆ hơtŏk jang mŭk drăm, kon pơlei oei hăt hot vei răk tơƀăk mong joh ayŏ, tơguăt tơguăl vă pơjing pơlei pơla sơđơ̆ng 'lơ̆ng.

Tơ̆ xah Đức An, dêh char Lâm Đồng, pơyan iŏk yua tơmam pơtăm đei lơ tơgŭm ăn lơ unh hnam đei xa yua lơ hloh, hiôk hian pơvih ăn tơdrong hơrih, sơng sơnăm 'nao lơ̆m tơdrong chơt hơ-iă 'nă hal. Ƀok Điểu Kêu, bơngai đei kon pơlei lui yom tơ̆ pơlei Njranglu, xah Đức An ăn tơbăt, sơnăm 2026, kon pơlei pơtoi hơdrin pơm jang ăn tơdrong hơrih roi năr roi phĭ tơtŏ hloh:  “Kơjă tơmam drăm choh pơtăm nhen kaphê, sâu riêng adoi sơđơ̆ng tĕch măt. Đei iŏk yua sơđơ̆ng, kon pơlei sơng sơnăm 'nao chơt hơ-iă dêh. Tŏk ah sơnăm 'nao kon pơlei pơtoi đei jơhngơ̆m pran vă jang xa, hơtŏk mŭk drăm”

Đơ̆ng rŏng tơmơ̆t hơdai, xăh Đăk Ui, tơring păih pơmơ̆t dêh char Quảng Ngãi (hơdrol ki ‘noh 2 xăh Đăk Ngọk păng Đăk Ui, apŭng Đăk Hà, dêh char Kon Tum) – tŏk bŏk yak mơ̆t lơ̆m 1 jăl trong hơtŏk tơiung ‘nao. Dang ei xăh đei dang 12.000 ‘nu, kon pơlei kon kông đei hloh 60%, găh lơ ‘noh bơngai Xê Đăng. Ưh khan lăp đei lơ tơdrong hơiă, Đăk Ui oei jing tơring teh đei tơdrong joăt joe kach mang kơjăp. Lơ̆m dôm ‘măng tơblăh vang sơ̆, tơring ‘nâu hlôi jing kơđông bơ̆jang, dŏng iŏk, rong ‘me ôn kang ƀô̆, tơgop jơhngơ̆m bơngai, mŭk tơmam ăn kơ kach mang.

Choh jang sa - Bri ‘long ‘noh jĭ tơm tơ̆ Đăk Ui hăm dôm ‘long pơtăm tơm nhen cheh phe, kơsu, ƀum ƀlang, ƀa đak... Sơnăm âu ki iŏk yua jô̆ păh lăp kơ̆l bơngai đei vă jê̆ 60 triệu hlak jên, tơdrong hơrih sa kon pơlei sơđơ̆ng, kơsô̆ ŭnh hnam dơnuh hin tơ jur răh, kơsô̆ ŭnh hnam đei ƀôh pơdrŏng roi ‘năr roi tŏk. Đơ̆ng rŏng proh hơmet anih bơ̆jang, Đăk Ui tŏk bŏk tơiung ming tơdrong joăt joe kach mang, hơvơn jên jang, yak truh hơtŏk tơiung kơjăp. Mŏ Y Thu, oei tơ̆ plei Đăk Kơ Đêm, hơmĕng: “Lơ̆m sơnăm 2026, Hop akŏm bơngai tang măt lơ̆m teh đak ‘măng mă XIV kơ Đảng, khŭl kơdră chĕp kơ̆l 2 tăl gô chông ba teh đak yak mơ̆t lơ̆m jăl jang hơtŏk tơiung pran, tơtĕnh hơmet pơ ‘lơ̆ng dôm tơdrong mơmat tat ăn teh đak, ăn tơring. Mă loi ‘noh, ƀơ̆t pơm hla ar hăm kon pơlei đei trong jang tơgŭm hiôk, tơtom, tơtĕnh. Ĭnh ‘meh xăh, dêh char bơ̆jang đei hiôk hloh, pơm rim tơdrong hiôk vă kon pơlei jang đei lơ mŭk tơmam roi ‘năr roi ‘lơ̆ng, kơjă kăp gĭt, tơgŭm kon pơlei hơtŏk iŏk yua, sơđơ̆ng tơdrong hơrih sa”.

Sơnăm 2025 ou ki, atŭm hăm tơdrong pơkăp jơnŭm pơgơ̆r tơring 2 tăl, teh đak hlôi jang đei jơnei tơdrong jang sut lê̆ hnam pơgia, hnam hyah hyok. Lơ unh hnam sơng sơnăm 'nao lơ̆m hnam kơjăp 'lơ̆ng, tơnŏ. Ƀok Ksor Beo (bơngai Jarai), bơngai đei kon pơlei lui yom tơ̆ xah Ia Grai, dêh char Gia Lai ăn tơbăt, gơnơm đei Đảng, Teh đak tơgŭm, pơlei pă đei oei unh hnam ayơ athei hơrih lơ̆m hnam pơgia, hnam hyah hyok; tơdrong hơrih kon pơlei brư̆ brư̆ đei hơtŏk. Ƀok tơroi:  "Bơnê kơ Đảng, Teh đak hlôi đei dôm trong pơkăp tơgŭm ăn kon pơlei, lơ̆m noh, tơgŭm dôm unh hnam oei tơnap tap, unh hnam hin dơnuh nhen pơm hnam, man hnam oei ăn unh hnam hin dơnuh, tơjê̆ hin dơnuh khei năr ou ki hlôi tơgŭm kon pơlei tơplih păng sơđơ̆ng tơdrong hơrih. Nhen tơ̆ pơlei Ƀlang Yang nhôn, dôm unh hnam hin dơnuh, kơƀah kơƀôch hlôi đei tơgŭm tơtom. Sơnăm 'nao truh, lui ngeh Teh đak pơtoi tơgŭm ăn kon pơlei, ưh đei iŏk jên khăm hơmet jĭ ăn kon pơlei; ưh kơ iŏk jên hŏk ăn kơ đe hŏk tro"

Sơnăm 2025, tơmang lăng tơpôl tơ̆ plei Tring, phường Buôn Hồ, dêh char Đắk Lắk hlôi đei bơngơ̆t truh tơmơ̆t jên jang ‘moi kiơ̆ lơ tơdrong jang kơ Teh đak. Truh dang ei, plei Tring hlôi pơjing Khŭl vei lăng tơmang lăng tơpôl, pơjing tơdrong tơchơ̆t bơ̆jang; pơgơ̆r pơhrăm ki thuơ̆t jang tơmang lăng; pơtho pơhrăm khŭl joh ayŏ kơdŏ soang tơpôl; tơgŭm pơjing website, trang mạng tơpôl; hơdai hăm tơgoăt hơdai hăm dôm anih jang tơmang lăng lơ̆m păng ‘ngoăih dêh char vă roi tơƀôh tơmam tơmang lăng.

Kiơ̆ kơ yă H Nưn Mlô, Kơdră grŭp tơmang lăng tơpôl plei Tring, lơ̆m sơnăm ‘nao 2026 âu, kon pơlei gô sơng iŏk dôm tơdrong jang pơhrăm găh pơgơ̆r tơƀôh tơdrong jang joăt joe, pơjing tơdrong jang joh ayŏ kơdŏ soang kră sơ̆ kiơ̆ lơ̆m tơpôl, kiơ̆ đơ̆ng noh pơm đei tơmam tơmang lăng ‘lơ̆ng hơdrô̆ hai, tơgop chĕp vei, păr ang tơdrong ‘lơ̆ng hơiă joh ayŏ kơ kon pơlei kon kông kơtă hơnih hai. Yă H Nưn Mlô roi tơbăt: “Ĭnh krao hơvơn, pơlung đe mŏ oh găh tơdrong vă jê̆ truh kơnh gô vang pơhrăm dơ̆ng vă gơh hơri dôm kơloăi ƀai hơri kră sơ̆ nhen hơri ei rei, kưt, khan,… hơdrin hŏk đang kơ ‘noh đei ‘măng gô pơgơ̆r 1 kơmăng hơri mă ‘lơ̆ng, hơvơn đĭ đăng mŏ oh, mih ma duch nă lơ̆m pơlei truh năm lăng, mơ̆ng.”

Sơnăm ou ki, bơngai hơdruh K’Ho Ka Thuân, oei lơ̆m tơring Hòa Ninh, dêh char Lâm Đồng, hlôi pơjing đei hơnăn tơmam mey hơbĕn ao tanh Ka Thuân Minz, tơgop hơnhăk hơbĕn ao tanh joăt joe hơdrung K’Ho tơjê̆ hăm kon pơlei pơla hloh dơ̆ng. Đơ̆ng tơdrong jang sĭt mey, Ka Thuân hlôi mei hơbĕn ao tanh kiơ̆ trong hle vă trŏ lăp ăn chăl ‘nao, adoi tơƀôh tơbăt, tĕch mơdro kiơ̆ mạng tơpôl, pơih să hơnih tĕch răt năm tơ̆ lơ tơring nhen Bảo Lộc, Bảo Lâm. Trong jang ou ưh khan lăp tơgop vei kơjăp tơdrong oei sa juăt joe kơ hơdrung K’Ho mă oei tơgŭm ăn tĕch mơdro hơbĕn ăo tanh, pơjing đei jang sa iŏk yoa kơjăp ăn kon pơlei lơ̆m pơlei.

Trong tơchăr pơjing tơdrong jang “Ba hơbĕn ao tanh truh hăm rim răih bơngai” đơ̆ng Ka Thuân hlôi iŏk đei tơmam Hơpăh dơ̆ng mă Ƀar lơ̆m ‘Măng pơlong pơjing tơdrong jang tơplih ‘nao tơchăr dêh char Lâm Đồng sơnăm 2024. Tơroi tơbăt găh trong vă iung jang lơ̆m khei năr kơnh, Ka Thuân hơpơi ‘meh vă hơnơ̆ng atŏk kơtang hơnăn tơmam drăm, ba hơbĕn ao tanh kơ bơnai K’Ho truh hăm lơ bơngai hloh dơ̆ng, đơ̆ng noh tơgop pơjing jang sa iŏk yoa kơjăp, tơgŭm ăn kon pơlei vei kơjăp tơdrong jang joăt joe đơ̆ng sơ̆ ki: “Sơnăm ‘nao 2026, ba tôch ‘meh vă hơnhăk ba dôm hơbĕn ao tanh kơ kon pơlei bơ̆n vă atŏk tơ iung mŭk drăm ŭnh hnam, đơ̆ng rŏng ‘noh ‘meh vă hơnhăk hơbĕn ao tanh ou chă pơdă tơƀôh tơ̆ dêh char vă hơpơi ‘meh vă khul kơdră dêh char Lâm Đồng lăng ba truh hnam mey kơ bơngai K’Ho ou, tơgum djru tơmơ̆t jên jang găh kmăi kmŏk vă rim boăl hơdruh tơdăm, rim đe mĕ lơ̆m pơlei sa roi jang hơdoi kơjăp hăm ba hloh dơ̆ng”.

Tơ̆ pơlei Bu Ndoh, tơring Nhân Cơ, dêh char Lâm Đồng, kon pơlei chơt hơ iă ‘nă hal mưh trong hnam ou to đei ming hơmet kơjăp ‘lơ̆ng, choh jang sa roi năr roi đei iŏk yoa kơjăp hăm rim ‘long pơtăm kăp gĭt nhen chehphe, tiu, sâu riêng. Sơnăm ou ki, rim ‘long pơtăm jei plei ăl, pơjing hơyak kơjăp iăp kơtang vă kon pơlei sơđơ̆ng jơhngơ̆m đon jang sa.

Yă Thị Oanh, hơdrung M’Nông, bơngai đei kon pơlei lui yom lơ̆m bon Bu Ndoh, tơring Nhân Cơ tơbăt, dôm tơdrong tơplih hơ iă ‘noh tŏk bŏk pơjing dơ̆ng jơhngơ̆m đon lui kơjăp, jơhngơ̆m pran vă kon pơlei yak mơ̆t lơ̆m sơnăm ‘nao chơt hơ iă ‘nă hal, lăng truh tơdrong hơrih sa roi năr roi phĭ tơtŏ dơnŏ ‘lơ̆ng dơ̆ng kơjăp: “Tơdrong hơrih sa kơ kon pơlei nhôn hrei ou hlôi tơplih kơtang, trong hnam, ŭnh hơyuh, hnam trương hnam pơgang truh hăm kon pơlei. Hăm hơnăp jang jĭ kang ƀô̆ drŏ kăn, bơ̆ jang găh măt trân ‘noh ba jei tŏk bok hơnơ̆ng pơrô̆ hơvơn kon pơlei hŏk pơhrăm, băt hơdăh khoa hŏk, kih thuơ̆t tơmơ̆t jang kiơ̆ lơ̆m choh jang sa vă mŭk drăm roi năr roi atŏk tơ iung.”

Ƀok Rmah Le (hơdrung Jarai, pơlei Kte, tơring Ia Hrú, dêh char Gia Lai) tơbăt, sơnăm ou ki tŏ ‘mi kial ưh sơđơ̆ng mưh ‘mi kial hơbŭt hơbông hơnơ̆ng pơrăm, mă lei pŭn au ŭnh hnam ƀok oei jang sa iŏk yoa kơjăp đơ̆ng tơplih ‘long pơtăm. Ŭnh hnam ƀok đei 5 ha ktao, pơyan koh ou ki tĕch đei dang 420 triu hlak jên. Atŭm hăm kon jên mong răk đơ̆ng hơdrol, ŭnh hnam hlôi man hnam ‘nao kơjăp ‘lơ̆ng kơjă kơjên hloh 1 ti hlak jên. Sơng sơnăm ‘nao lơ̆m pơbŭng hnam, ƀok Rmah Le chơt hơ iă: “Sơ̆ pơtăm ƀum ƀlang, pơtăm hơƀo đei iŏk yua ưh kơ măh dôm yơ, dang ei tơplih pơtăm ktao ‘noh đei iŏk yoa lơ loh. Truh ou kơnh, ba ‘meh vă chă tŏk iŏk jên đơ̆ng hơnih mong jên tơgŭm djru tơpôl vă gơh chă mơng teh đe, pơih să chă pơtăm kơtao dơ̆ng”.