Jơva chĭng chêng tôn re tŏk bŏk hnam hŏk hôp tơpôl plei Puăn, xăh Ea Phê, dêh char Đắk Lắk mât hơdai hăm tơdrong hơyuh xoang nhen vă roi tơbăt 1 pơyan jang xa đei vă jê̆ truh bơih. Hơdai hăm dôm năr choh jang, vei rong ‘long pơtăm, vă truh pơyan phĕ đe ngê̆ nhơ̆n păng khul tôn chĭng tơ̆ pơlei tơgĕch pơtâp tôn lơ ƀai vă truh akŏm lơ̆m lêh Sầu riêng dêh char Đắk Lắk truh âu kơnh. Hăm kon pơlei tơ̆ âu, lêh ưh lăp năr hơiă kơ plei sầu riêng đĕch mă oei jing jơnăr roi tơƀôh dôm tơdrong juăt ‘lơ̆ng đơ̆ng Tây Nguyên truh hăm bôl boăl jơ̆p tơring hai.

Ƀok Y Cư Ayun, oei tơ̆ plei Puăn ăn tơbăt, lêh vă jê̆ truh bơih kơna rim bơngai adrin pơtâp pơhrăm tôn chĭng: “Đei lêh sầu riêng truh âu kơnh, khul tôn chĭng plei Puăn nhôn adrin truh akŏm vang tôn chĭng păng hơxoang mă ‘lơ̆ng. Inh hơpơi ‘mĕh lêh sầu riêng hơnhăk đei tơdrong ‘lơ̆ng ăn mih ma duch nă jang tŏk mŭk drăm, pơtăm sầu riêng, hơpơi ‘mĕh sầu riêng đei yă ƀiơ̆ vă tơdrong arih xa kơ kon pơlei gơ̆h sơđơ̆ng ‘lơ̆ng hơiă”

Jĭ tơring pơtăm tơm hăm dang 850 ha sầu riêng, xăh Ea Phê năng lêh Sầu riêng ưh lăp jơnăr vă roi tơbăt tơmam đơ̆ng choh jang đei đĕch mă oei jing tơdrong ‘lơ̆ng vă roi tơƀôh tơdrong jŏh ayŏ kơ dŏ xoang đơ̆ng 23 hơdrĕch hơdrung arih xa tơ̆ tơring. Đơ̆ng rŏng kơ tơdrong jơnei kơ Năr jŏh ayŏ kơ dŏ xoang dôm hơdrĕch hơdrung pơgơ̆r ƀât blŭng sơnăm ‘nâu sơng đei hlŏh 25.000 ‘nu bơngai, tơring oei hơnơ̆ng hơmet ăn dôm tơdrong jŏh ayŏ kơ dŏ xoang, tơmam xa, ming pơdă tơmam OCOP păng atŏk tơiung chă tơmang lăng tơpôl hơdai hăm chĕp vei kơjăp dôm tơđrong juăt ‘lơ̆ng đơ̆ng sơ̆.

Kiơ̆ yă Nguyễn Thị Kim Oanh, Kơdră vei lăng kon pơlei xăh Ea Phê, tơdrong hơiă đơ̆ng tơring tơ̆ lêh âu ‘nŏh jĭ vă roi tơbăt dôm tơdrong juăt, jŏh ayŏ kơ dŏ xoang kơ bơngai Bru - Vân Kiều, hơdai hăm tơlĕch trong atŏk tơiung chă tơmang lăng lơ̆m tơpôl: “Pơgơ̆r kiơ̆ Lêh sầu riêng ‘măng mă mônh sơnăm 2026 kơ dêh char Đắk Lắk, xăh Ea Phê hlôi pơjing trong pơgơ̆r lơ tơdrong pai xa ‘nhĕm ‘nhot, ming pơdă tơmam OCOP păng pơgơ̆r tôn chĭng, hơxoang đơ̆ng đe ngê̆ nhơ̆n bơngai Bru - Vân Kiều. Tơdrong ‘lơ̆ng hơiă đơ̆ng xăh ‘nŏh jĭ tơlĕch trong jang năm truh ning mônh kơnh, vă tưk tơiung tơdrong chă tơmang lăng lơ̆m tơpôl hăm bơngai Bru-Vân Kiều”.

Tơ̆ xăh Krông Pach, tơring vă pơgơ̆r dôm ‘măng rơih tĕch sầu riêng ‘lơ̆ng lơ̆m năr lêh, tơdrong hơmet kŭm đei pơgơ̆r hrĕnh. ‘Ngoăih kơ tơdrong tĕch tơmam đơ̆ng dêh char pơgơ̆r, tơring oei pơgơ̆r dơ̆ng 5 tơdrong jang iŏk đơ̆ng tŏk bŏk khei 8 truh ƀât blŭng khei 9.

Ƀok Lại Đức Đại, Kơdră vei lăng kon pơlei xăh Krông Pach ăn tơbăt, trong pơgơ̆r tĕch tơmam rơih kơjă đei hơmĕng pơjing dơ̆ng trong jang hơdoi đơ̆ng bơngai jang pơgar, anih răt, tĕch mơdro hăm teh đak đe, atŭm hăm ‘nŏh vang tơgop pơjing hơnăn sầu riêng Đắk Lắk kiơ̆ kơjă tơmam drăm: “Xăh nhôn hơmĕng tôch lơ lơ̆m tơdrong pơgơ̆r tĕch rơih yă hăm plei sầu riêng, ‘nâu jĭ 1 tơdrong ‘lơ̆ng vă pơih đei trong jang hăm tơmam ‘nâu kiơ̆ trong jang hơdoi, kŭm jing tơdrong ‘lơ̆ng vă roi tơƀôh hơnăn plei sầu riêng Krông Pach pơma hơdrô̆ păng sầu riêng dêh char Đắk Lắk pơma atŭm.”

Lêh Sầu riêng dêh char Đắk Lắk ‘măng mă mônh pơgơ̆r đơ̆ng ‘năr 15/8 truh 2/9 hăm lơ tơdrong jŏh ayŏ kơ dŏ xoang, chă tơmang lăng, tơlĕch trong tĕch mơdro păng jang hơdoi, vang tĕch tơmam đơ̆ng choh jang đei. ‘Nâu jĭ ‘măng mă blŭng tơdrong lêh đei pơgơ̆r tih kơ dêh char, tơbăt hơyak tŏk, tơdrong tơplih đơ̆ng 1 tơdrong lêh tơ̆ tơring jing lêh tih kơ anih jang tơmam drăm tơm.

Ƀok Trần Hồng Tiến, Kơdră Anih vei lăng jŏh ayŏ kơ dŏ xoang, tơplŏng kơdâu păng chă tơmang lăng dêh char Đắk Lắk hơmĕng: “Nhôn hơmĕng tơ̆ lêh ‘măng mă âu gô sơng đei hlŏh 300.000 ‘nu bơngai chă tơmang lăng truh hăm Đắk Lắk, ‘ngoăih kơ ‘nŏh pơm hơtŏk đei hơnăn plei sầu riêng Đắk Lắk truh hăm anih tĕch mơdro lơ̆m păng ‘ngoăih kơ teh đak, pơjing hơnăn sâu riêng. Gô đei lơ tơdrong jang vă roi tơƀôh tơmam, um ai, tơdrong jŏh ayŏ kơ dŏ xoang, kon bơngai Đắk Lắk, pơjing tơdrong ‘lơ̆ng vă sơng tơmoi chă tơmang lăng, tưk tơiung kơjă kăp gĭt đơ̆ng plei sầu riêng Đắk Lắk truh hăm jơ̆p tơring lơ̆m teh đak păng dôm teh đak lơ̆m apŭng plenh teh”.

Đắk Lắk dang ei đei vă jê̆ 45.000 ha sầu riêng, iŏk đei hlŏh 20% teh pơtăm sầu riêng lơ̆m teh đak. Sơnăm 2025, jên tĕch tơmam tơ̆ teh đak đe đei dang 1,1 ti USD, hơnhăk sầu riêng jing 1 lơ̆m dôm tơmam drăm tơm kơ tơring. Mă lei găh rŏng dôm kơsô̆ ‘nŏh jĭ tơdrong arih xa đơ̆ng dôm jĭt rơbâu unh hnam kon pơlei, jĭ tơdrong tơplih đơ̆ng lơ pơlei pơla păng jĭ jơhngâm pran vă vei kơjăp dôm kơjă kăp gĭt đơ̆ng sơ̆.

Lêh Sầu riêng dêh char Đắk Lắk ‘măng mă mônh yoa thoi noh mă đei năng kăp gĭt  hlŏh kơ 1 tơdrong roi tơƀôh tơmam đơ̆ng choh jang xa đei. ‘Nŏh jĭ jơnăr vă tơguăt trong jang hơdoi đơ̆ng bơngai pơtăm hăm anih tĕch mơdro, tơmât hơdai tơdrong atŏk tơiung chă tơmang lăng  hăm chĕp vei dôm tơdrong juăt, jŏh ayŏ kơ dŏ xoang, dar deh pơjing um rup Đắk Lắk jing anih truh kơ dôm pơyan plei ‘long ƀăt ‘ngam păng tơdrong juăt tôn chĭng chêng tôch hơiă. Mưh jơva chĭng chêng đei tôn ang tŏk bŏk pơyan sầu riêng đum ‘nŏh kŭm jing jơnăr tơring teh Tây Nguyên pơtruh ăn bôl boăl lơ̆m teh đak păng lơ̆m apŭng plenh teh nơ̆r tơbăt găh 1 tơring băt trong tưk tơiung tơdrong ‘lơ̆ng đơ̆ng choh jang xa, vei kơjăp tơdrong juăt, jŏh ayŏ kơ dŏ xoang đơ̆ng sơ̆ păng năm truh tơdrong jang tŏk pran kơjăp tơ̆ ning mônh kơnh hai./.