Vei lăng ‘lơ̆ng tơdrong hiôk sơđơ̆ng tơ̆ pơlei pơla kiơ̆ đơ̆ng "vei kơjăp đon lui đơ̆ng kon pơlei hăm Đảng, teh đak"
Thứ sáu, 10:44, 29/05/2026 Nguyễn Thảo/Dơ̆ng tơblơ̆ Nguyễn Thảo/Dơ̆ng tơblơ̆
VOV.Bahnar - Tơ̆ tơring kon kông, dêh char Gia Lai oei adrin pơjing “đon lui ăn kon pơlei” kơjăp ‘lơ̆ng tơ̆ tơring. Hăm tơdrong vang jang hrơ̆ch ‘lơ̆ng đơ̆ng rim anih jang chinh trĭ, lơ tơdrong hơlĕnh pơdăr, ‘mĕh phă ngơ̆r teh đak kiơ̆ đơ̆ng tơdrong lui khop, pơhlŭ pơhlôm, pơm chere hơdrĕch hơdrung hlôi đei găn đĭ. Vei kơjăp ‘lơ̆ng pơlei pơla hrei ‘nâu ưh lăp vei lăng ‘lơ̆ng tơdrong sơđơ̆ng đĕch, mă oei jing tơdrong adrin, vei kơjăp đon lui đơ̆ng kon pơlei hăm Đảng, hăm teh đak.

Pơgê hrôih tơ̆ plei Tơ Drăh, xăh Bờ Ngoong, dêh char Gia Lai, ƀok Rôr, bơngai Bahnar, hue lăng tơ̆ pơgar cheh phe ƀât tŭk oei jur. Hui bơngai băt, vă jê̆ 1 sơnăm adrol ki, ƀok put kiơ̆ đe pơhlŭ mât lui “Bana Đêga Kon Kông” – tơdrong lui yoa dôm bơngai ‘mĕh phă ngơ̆r teh đak pơjing vă pơm chere hơdrĕch hơdrung. Ƀok Rôr tơroi, yoa ưh hlôh vao, hơnơ̆ng đei bơngai ƀơ̆r đon kơnê̆ pơhlŭ dơ̆ng, chă tơroi lơ tơdrong ưh kơ trŏ kơna ƀok jing lui kiơ̆. Đơ̆ng rŏng lơ ‘măng đei kăn ƀô̆ công an, mặt trận, khul tơpôl jur tơ̆ hnam roi tơƀôh, ƀok băt dôm bơngai đei ƀơ̆r đon kơnê̆ ‘nŏh iŏk tơdrong lui vă phă ngơ̆r teh đak. Dang ei, ƀok hơđơ̆ng jơhngâm jang xa, atŏk tơiung mŭk drăm lơ̆m unh hnam, roi kơchăng hăm nơ̆r hơlĕnh pơdăr đơ̆ng lu bơngai kơnê̆.

Găh rŏng kơ tơdrong tơplih ‘noh jĭ tơdrong adrin tôch pơneh đơ̆ng rim anih jang chinh trĭ tơ̆ tơring. ‘Nŏh ưh lăp bơ̆ jang kiơ̆ trong tang găn hmă đĕch, mă hơdrol hlŏh jĭ pơjing đei đon lui đơ̆ng kon pơlei hăm teh đak.

Tơ̆ lơ pơlei pơla hơtăih yăih kơ Gia Lai, um rup kăn ƀô̆ mặt trận, công an xăh, Khul kon pơlei jang chŭn mir, khul druh dăm… hơnơ̆ng bơ̆ jang ‘lơ̆ng tơ̆ tơring hlôi jing um rup hơnơ̆ng kơ ƀôh rim năr. Đe sư vang sŏng xa, oei xa, bơ̆ jang hơdai hăm kon pơlei; chă mơ̆ng nơ̆r pơma, tơdrong hơpơi ‘mĕh, hơmet pơ ‘lơ̆ng dôm tơdrong pơmat tat, adrin roi tơƀôh ăn kon pơlei băt hơdăh tơdrong hơlĕnh pơdăr, chă trong phă ngơ̆r teh đak đơ̆ng khul kơnê̆. Ưh pơngơ̆t trong hơtăih, lơ kăn ƀô̆ tơ̆ tơring khŏm jur truh tơ̆ rim hnam, tơgĕch ƀât jơ hŏk hôp tơpôl, lơ̆m rim ‘măng hôp pơlei vă roi tơbăt. Đei bơngai athei roi tơƀôh lơ khei, ƀât lăp lơ sơnăm ‘mơ̆i mă đe sư hlôh vao, chu pơm kiơ̆. Mă lei gơnơm đơ̆ng jơhngâm đon tơpăt ‘lơ̆ng, rơhăo ‘nŏh mă tơgŭm ăn kon pơlei hlôh vao, kăn ƀô̆ truh ưh kơsĭ vă pơgŏ pơ ‘nep dăh mă vă sek phak kiơ, mă vă vei lăng sơđơ̆ng ‘lơ̆ng ăn pơlei pơla.

Lơ̆m tơdrong jang ‘nŏh, đe kră pơlei, bơngai đei kon pơlei lui yom đei năng nhen thoi khêl pĕng ăn pơlei pơla. Kră pơlei H’Mrik, bơngai đei kon pơlei lui yom tơ̆ xăh Biển Hồ, đei kon pơlei pơtih nhen thoi tơm ‘long tih pring vei pơlei pơla huei kơ ƀơm “kial kơnê̆” đơ̆ng lui “Tin lành Đêga” păng dôm tơdrong lui ưh kơ trŏ nai yoa đơ̆ng khul chư̆ kơnê̆ pơjing.

Lơ ‘măng, bơngai kơnê̆ chă trong pơhlŭ pơhlôm, mă lei hăm đon hlôh vao păng kơchăng, ƀok H’Mrik ưh lăp găn lê̆ nơ̆r hơlĕnh pơdăr đĕch mă oei adrin krtao hơvơn kon pơlei lê̆ lui, lê̆ mơ̆ng nơ̆r bơngai kơnê̆ pơma: “Inh pơm kră pơlei đei 23 sơnăm ‘nâu bơih. Inh ưh đei băt lơ tơdrong ră mă lei athei adrin, adrin đĭ jơhngâm mưh bơ̆ jang, kŭm hăm Đảng vang tơgŭm ăn kon pơlei, năm hơdrol lơ̆m rim tơdrong, chông hơnhăk kon pơlei yak kiơ̆ trong Đảng, teh đak; vă gơ̆h đei tơdrong arih xa hiôk chơt, phĭ tơtŏ dơnŏ ‘lơ̆ng. Đĭ đăng mih ma duch nă lơ̆m pơlei đei hơbăn ao hrŭk ‘lơ̆ng, đei hnam oei kơjăp, đei gre hao. Truh dang ei, mih ma duch nă lơ̆m pơlei lăp mơ̆ng hơdrô̆ Đảng, teh đak, ưh đei mơ̆ng đe nai, dôm bơngai hơlĕnh pơdăr kon pơlei nhôn ưh đei kiơ̆ ôh. Hrei ‘nâu, nhôn hơđơ̆ng jơhngâm jang xa, choh jang mir pơgar vă atŏk tơiung mŭk drăm unh hnam, pơlei pơla.”

Ưh lăp bơngai đei kon pơlei gơnang tôch hơđơ̆ng đĕch, lơ kră pơlei nhen ƀok H’Mrik oei tơguăt kơjăp rim bơngai lơ̆m tơpôl dơ̆ng. Mưh đei unh hnam pơmat tat, kră pơlei krao hơvơn mih ma duch nă vang tơgŭm băl; mưh đei tơdrong hil băl, kră pơlei iung sek tơlang ăn; pơlung đe druh dăm adrin jang xa, pơm kiơ̆ trong jang đơ̆ng Đảng, khôi luơ̆t teh đak. Yoa ưh kơ đei bu hlŏh, đe kră pơlei đei bưng ai tih băt hơdăh, ‘mĕh kon pơlei ưh đei kiơ̆ bơngai kơnê̆, blŭng a pơlei pơla athei hiôk sơđơ̆ng, tơdrong arih xa phĭ tơnŏ ‘mơ̆i.

Đơ̆ng đon tơchĕng ‘nŏh, dôm tơdrong tơgŭm tơjur tơnuh hin, pơjing tơring tơrang ‘nao, sut pơđĭ hnam hiah hiok, tơlĕch jên chô̆ unh điên, pơm trong, man hnam trưng, hnam pơgang… đei khul kơdră pơgơ̆r tơring tơ̆ Gia Lai tơlĕch jang 'lơ̆ng truh tơ̆ pơlei pơla. Mưh tơdrong arih xa hiôk sơđơ̆ng, kon pơlei roi lui kiơ̆ Đảng, Teh đak ‘nŏh nơ̆r hơlĕnh pơdăr, pơhlŭ pơhlôm đơ̆ng bơngai kơnê̆ ưh pă đei bu lui, jô̆ hloi hăm dôm bơngai adrol sơ̆ bơh ƀơm yak kiơ̆ trong glăi.

Kiơ̆ ƀok Rah Lan Chung, Kơdră Jơnŭm pơgơ̆r kon pơlei dêh char Gia Lai, dêh char oei tơlĕch lơ tơdrong tơgŭm tôch ‘lơ̆ng vă hơmet jơhngâm đon, tơgŭm ăn bơngai bơh ƀơm yak kiơ̆ trong glăi hŭt lê̆ đon hrơ mơlou, mât hơdai hăm tơpôl, pơjing tơdrong arih xa ‘lơ̆ng hơiă: “Khei ‘năr âu ki hlôi akŏm đei jơhngâm pran đơ̆ng rim anih jang chinh trĭ vang sek tơlang dôm tơdrong pơmat tat đơ̆ng dôm bơngai kiơ̆ Fulro mưh vih dơ̆ng hăm tơpôl, vang pơtho tơƀôh, pơlung đe sư. Tơ̆ dêh char oei bơ̆ jang trong jang “Vih dơ̆ng hăm đon lui – vei kơjăp tơdrong sơđơ̆ng ăn pơlei” đei năng tôch đei yoa, lăp hăm yăn âu.”

Đơ̆ng rŏng dôm tơdrong tơplih 'nao 'lơ̆ng hơiă tơ̆ pơlei pơla đei hloi tơdrong bơ̆ jang plang jơhngâm đon tôch tôch pơneh đơ̆ng khul linh công an, ƀô đô̆i, rim năr oei vei lăng tơdrong arih xa hiôk sơđơ̆ng 'lơ̆ng hơiă ăn kon pơlei. Dôm khul linh vang yak hơdoi hăm kon pơlei jang tŏk mŭk drăm, tơpôl hai, kơchăng chih răk, băt hơdăh rim tơdrong tơ̆ tơring hai, vang tơjră tang găn dôm bơngai iung tơjră phă ngơ̆r teh đak, dôm tơdrong lui kư̆ kă. Mưh đei kon pơlei lui, dôm tơdrong tang găn, phă hŭt khul iung tơjră phă ngơ̆r teh đak kiơ̆ đơ̆ng tơdrong lui khop đei jơnei 'lơ̆ng păng hơnơ̆ng đei kon pơlei tơgŭm ăn.

Kiơ̆ Đại tá Phạm Hữu Trường, Phŏ Ƀok yŏng Công an dêh char Gia Lai, lơ bơngai sơ̆ put nơ̆r đe pơhlŭ kiơ̆ lui kư̆ kă, đơ̆ng rŏng kơ băt hơdăh tơdrong ưh trŏ đơ̆ng lui âu, đe vih dơ̆ng hăm pơlei, jing bơngai bơ̆ jang tôch tơnăp tơ̆ pơlei: “Mă loi jĭ, kiơ̆ đơ̆ng iung jang, hlôi pơlung đei 1 kơsô̆ bơngai chĕp kơ̆l vih dơ̆ng hăm pơlei, jing bơngai jang tơm lơ̆m tơdrong jang đĭ đăng kon pơlei vang vei sơđơ̆ng teh đak, krao hơvơn lơ bơngai yak trong glăi hơmet ming jơhngâm đon, vih dơ̆ng hăm tơdrong lui 'lơ̆ng đei teh đak asong hơkŭm, vang tơgop vei lăng 'lơ̆ng tơdrong sơđơ̆ng tơ̆ tơring.”

Ƀât dôm khul kơnê̆ oei hơnơ̆ng chă trong phă ngơ̆r, vă vei kơjăp tơdrong hiôk sơđơ̆ng ‘lơ̆ng hơiă ăn pơlei pơla, kăl đei tơdrong vang bơ̆jang mă ‘lơ̆ng đơ̆ng rim anih jang chinh trĭ, đơ̆ng đe kră pơlei, bơngai đei đe lui yom păng đĭ đăng kon pơlei. Mĭnh tơdrong tơblăh ưh đei jơva ƀrâm mă lei tôch mơmat; iŏk tơdrong tơpăt ‘lơ̆ng vă pơlung, iŏk tơdrong jang tŏk mŭk drăm vă hơmet kơjăp đon lui, iŏk tơdrong mât mĭnh ƀơ̆r đon, ‘mêm băl vă găn pơđĭ tơdrong pơm chere. Păng mă tơpă hlôi tơƀôh hơdăh, mưh kon pơlei băt hơdăh jơhngâm đon hơlĕnh pơdăr đơ̆ng bơngai kơnê̆, mưh Đảng, khul kơdră pơgơ̆r tơring păng khul jang kơpal iok đei đon lui đơ̆ng kon pơlei, ‘nŏh rim tơdrong pơvĕr vă phă ngơ̆r teh đak, rim tơdrong lui kư̆ kă mă đơ̆ng ôn hlơp dang yơ ưh jor kŭm gô đei phă hŭt đĭ. Yoa tơdrong hiôk sơđơ̆ng ‘lơ̆ng hơiă kơ pơlei pơla đei vei kơjăp blŭng a ‘nŏh đơ̆ng vei đei jơhngâm đon kon pơlei./.

Nguyễn Thảo/Dơ̆ng tơblơ̆

Viết bình luận

TIN CÙNG CHUYÊN MỤC