VOV4.Bahnar - Duh nhen kon pơlei kon kông nai tơ\ tơring teh Tây Nguyên, kon pơlei M’nông tơguăt dih băl tơnăp. Lơ\m rim pơlei adoi đei minh ‘bơngai mă kon pơlei lui yom, noh jing kră pơlei, bơngai tang măt pơlei xơkơ\t dôm tơdrong đei [ôh lơ\m tơdrong erih kon pơlei. Hăm đon lui đơ\ng kon pơlei, tơdrong hlôh vao joh ayo\juăt jue păng khôi kră xơ\, atu\m hăm tơdrong gơh rơgei kơ po, kră pơlei chih io\k dôm tơdrong ‘lơ\ng, tơdrong ro\, tơdrong hlôh vao lơ\m tơdrong erih vă tơroi ăn kon pơlei.

Kră pơlei jing xơnong jang kơ bơngai ‘lo\ xơnăm đei kon pơlei M’nông pôk. Ăh oei mơlôh, đe ye\t jing dôm bơngai jang mir, rơgei, gơh rơgei lơ\m tơdrong jang vă pơm tơle\ch tơmam drăm. Lơ\m tơdrong erih rim kơ năr, đe xư erih dơnưp yuk trong hơlâu, vă pơtho kon xâu, ưh đei tơh^l hăm bơngai, băt chă tơguăt tơguăl rim bơngai.

Ăh ‘lo\ xơnăm, đe xư jing bơngai kră đei kon pơlei lui yom lơ\m pơlei pơla. Tôm tơdrong đei [ôh lơ\m pơlei noh yuơ kră pơlei xek tơlang pơkăp. Dôm tơdrong athei đei măt kră pơlei pơtơm tro\ tơdrong, nhen xoi tơbeh kơ yang, et xoi krao hơnăn kon, pơx^t pơkong ăn bre o\ng mai, xek tơlang dôm tơdrong tơh^l lơ\m pơlei păng tơdrong hru\ pơkra vă pơtho akhan hăm dôm bơngai pơmyoch khôi pơlei pơla. {ok Ama Vy, oei tơ\ thôn 3, xăh Ea Huar, apu\ng Buôn Đôn, dêh char Dak Lak,  tơroi kơ xơnong jang kră pơlei thoi âu:  “Xơ\ noh kră pơlei ưh đei kơdih to\k jang, mă lơ\m pơlei rơih io\k bơngai yơ băt chă tơblang, băt chă xek tơlang tơdrong đei [ôh tơnăp hloh mă đei kon pơlei mơ\ng kiơ\, tơdrong mă âuathei đei. Mă lơ\m pơlei đei lơ bơngai kră mă lei đe rơih minh ‘nu hlôh vao găh tôm tơdrong, băt xek tơlang tơdrong lơ\m pơlei, băt pơm ăn kon pơlei tơguăt tơguăl lơ\m lơ ‘măng noh đe pơtơm pơkăp. Bơngai kră noh đei lơ mă lei đe mơ\ng kiơ\ noh đei minh đe\ch, noh jing tơdrong kăp g^t hăm xơnong jang kră pơlei. Lơ\m pơlei duh nhen kon bri brăh lơ\m bri, mưh kon che\p kơ\l hiong noh pơđ^ tơpôl kon bri brăh tơprăh tơpreng; kon bơngai bơ\n thoi ăi mơ\n duh mưh ưh đei kră pơlei, pơlei mă noh ưh đei oei. Kră pơlei pơma yă kiơ kon pơlei mơ\ng kiơ\ hloi, tơdrong mă âu đei đơ\ng xơ\ bơih. Kră pơlei jing minh ‘nu bơngai pơma xa rơhao dơ\ng, [ok băt chă pơma dơnuh hăm kon pơlei, chă hơlen ho\k [oi dôm tơdrong ‘lơ\ng tơdrong tơnăp păng ako\m vih pơtho ăn kon pơlei”.

Jing bơngai adro# đei kon pơlei lui yom, kră pơlei nhen le\ ưh gơh đei tơdrong yoch kiơ lơ\m tơdrong erih. Đe xư athei erih hơ iă hăm kon hơkăn, rong ‘me kon xâu erih mă tơnăp, lơ\m nơ\r pơma xa rim năr duh athei kơchăng mă [lep păng ưh đei do\ng bơngai âu hơreh kơ bơngai nao, mă bơngai pơm yoch noh kon kơtơh dăh mă xâu kơdih duh athei xek tơlang mă [lep kiơ\ khôi pơlei pơla hlôi pơkăp.

Pơmai H’Ngel Niê, oei tơ\ pơlei Jang Pông, xăh Ea Huar, apu\ng Buôn Đôn, dêh char Đak Lăk akhan, kră pơlei ưh adro# erih ăn kơdih po, mă đe xư oei erih vă yuk trong hơlâu ăn kon pơlei yuk kiơ\:  “Kră pơlei noh kăp g^t, mưh ưh đei kră pơlei noh pơlei pơla ưh ke\ hơto\k tơ iung, gơnơm đei kră pơlei tơroi vă kon pơlei jang kiơ\. Kră pơlei hơnơ\ng pơtho trong erih jang xa rim kơ năr, atu\m hăm noh pơtho hơdruh tơdăm pơm jang dơ\ng, yuơ kră pơlei đei lơ tơdrong hlôh vao. Lơ\m pơlei đei tơdrong et xa ie\ dăh mă et tih adoi gơnơm lơ\m kră pơlei ngăl. Mưh lơ\m pơlei đei tơdrong ưh kơ ‘lơ\ng dih băl, noh kră pơlei jing bơngai pơm kơdranh pơma pơ ‘lơ\ng băl vă đe xư hlôh vao tơdrong yoch, tơdrong tro\, kră pơlei duh jing bơngai pơ ‘lơ\ng tôm tơdrong, pơm ăn kon pơlei xơđơ\ng jơhngơ\m hloh, erih tơnăp hăm dih băl hloh”.

  Erih tơnăp găh tôm tơdrong, mă lei kră pơlei adoi bơngai hmă, noh ưh kơx^ lai yơ kră pơlei duh xơkơ\t tro\ [lep. Mă thoi noh, [ơ\t hlôi đei kon pơlei lui yom pôk jang, noh tơdrong jang kiơ mă tam tôm tro\ [lep, kon pơlei adoi mơ\ng kiơ\ pơkăp noh đơ\ng kră pơlei. Yă U nhíp, oei tơ\ xăh Ea Huar, apu\ng Buôn Đôn, dêh char Dak Lak xơkơ\t: ”Lơ\m pơlei noh kră pơlei jing kăp g^t hloh, lơ ‘măng đe xư oei hloh kơ kang [o# dơ\ng. Kang [o# noh băt chư, yua chư chă xek tơlang tơdrong; mă lei kră pơlei noh yua kơ\l ‘ngok, yua tơdrong hlôh vao kơdih po vă xek tơlang tơdrong đei [ôh; Ba duh io\k nơ\r kră pơlei vă pơtho kon xâu lơ\m hnam. Đơ\ng hnưr mă âu truh hnưr mă nai, tơdrong mă kră pơlei pơtho duh oei tro\ noh ba che\p răk. Lơ\m pơlei noh oei atu\m minh tơpôl, tơdrong tơgu\m dih băl tơnăp, đe xư gơh “xo# xôn atu\m, hin dơnuh atu\m, rơgei atu\m, kơtul adoi atu\m” mơ\n, kon pơlei  M’nông nhôn thoi ăi văi”.

Kră pơlei hơnơ\ng jing anih mă tôm kon pơlei gơnơm. Pơlei pơla yơ duh đei lơ bơngai ‘lo\ kră, pơlei pơla noh jing xơđơ\ng hloh, tơguăt tơguăl hloh. Lơ\m minh pơlei kơ kon pơlei Mnông, mă kơ[ăh minh [ar kơchư\k jang nai, mă lei ưh kơ kơ[ah kră pơlei vă minh năr.

Lan chih păng rapor