VOV4.Bahnar - Rơ\ih xăh Dà K’Nàng, apu\ng Đam Rông, de#h char Lâm Đồng, pơm pơ lei pơ la mă 2, tru\h dang ei, kon pơ lei bơ ngai Dao năm mơ\t oei đơ\ng dôm de#h char găh Tu hlôi mơ\t oei hơ dai ‘lơ\ng hăm dôm hơ dre\ch kơ kông, kơ chăng hơ to\k tơ iung mu\k drăm păng vei răk đei jo\h ayo\ joăt joe.  

Thôn Dà Pin, xăh Dà K’Nàng, apu\ng Đam Rông, de#h char Lâm Đồng, đei hlo\h 350 u\nh hnam hăm dang 2000 ‘nu bơ ngai Dao ar^h sa. {ok Triệu Văn Nhậy, [ok pơ gơ\r pơ lei thôn Dạ Pin, tơ băt, kon pơ lei tơ\ âu tôch tơ goăt tơ goăl hăm rim hơ dre\ch hơ dru\ng ‘nho\ng o\h kơ tă an^h, vang hơ dai băl hơ to\k tơ iung mu\k drăm, pơ jing tơ drong ar^h sa ‘nao ph^ tơ no\.  

 “Bơ ngai Dao đơ\ng tơ ring groi kông găh tu mơ\t tơ\ âu đơ\ng sơ năm 1996. Kon pơ lei hlôi kơ chăng jang sa, pơm kiơ\ khôi luơ\t kơ tơ ring. Lơ u\nh hnam mu\k drăm đ^ đei [o#h [iơ\. ‘Nho\ng o\h rim hơ dre\ch hơ dru\ng tơ\ âu tôch kơ tơ goăt tơ goăl, ư\h kơ đei [o#h pơ ma băl kiơ. Đei tơ drong bơ ngơ\t tru\h đơ\ng Đảng păng te\h đak, kon pơ lei hlôi sơ đơ\ng jang sa, ar^h sa. Hrei ‘nâu 100% u\nh hnam bơ ngai Dao oei tơ\ âu hlôi pơ kăp ư\h kơ phă bri pơm mir. ‘Ngoăih mu\k drăm ‘no\h kon pơ lei oei vei đei tơ drong ‘lơ\ng hơ dre\ch hơ dru\ng, rim sơ năm oei pơ gơ\r le#h hơ to\k kơ chư\k kiơ\ tơ drong joăt oei sa. Tôch kơ bơ nê  Đảng păng te\h đak hlôi bơ ngơ\t pơ jing tơ drong hiôk tru\h mu\k drăm ku\m nhen tơ drong ‘lơ\ng hơ iă jo\h ayo\ kơ bơ ngai Dao”.

Gơ nang đơ\ng rim kon jên to\k io\k tơ gu\m đơ\ng te\h đak, lơ u\nh hnam bơ ngai Dao oei tơ\ thôn Dà Pin hlôi tơ mơ\t jên jang đei io\k yua lơ\m ‘long che\h phe păng tơ iung vei rong kon tơ rong. U|nh hnam ‘nho\ng Triệu Văn Lợi ‘no\h j^ 1 lơ\m kơ so# tôch kơ lơ u\nh hnam hlôi yak hlo\h mơ mat tat to\k pơm pơ dro\ng. Hăm 5 hec tar che\h phe, jo# păh lăp rim sơ năm u\nh hnam io\k đei dang 15 tấn che\h phe găr.

“{ơ\t ‘nao mơ\t oei, mu\k drăm u\nh hnam ư\h kơ đei kiơ hloi. &nh [o#h to\ ‘mi kial tơ\ âu lăp hăm ‘long che\h phe. Khu\l kơ dră tơ ring pơ jing tơ drong hiôk ăn to\k io\k jên tơ mơ\t jang lơ\m jang sa. Dang ei mu\k drăm u\nh hnam ku\m hlôi sơ đơ\ng.”

Klo kăn ‘nho\ng Triệu Văn Toàn păng Đặng Thị Cò đơ\ng ro\ng jur oei hơ drô#, hlôi băt ‘mơ ‘met jên vă pơ\ih să răh te\h che\h phe. Dang ei u\nh hnam bre sư đei hlo\h 6 hec tar che\h phe, lơ\m no\h vă je# 4 hec tar đ^ ăn io\k yua. Ku\m hăm tơ drong vei rong kon tơ rong, u\nh hnam hlôi đei mu\k drăm pơ đom, vei lăng ăn kon hơ ‘lơ\p ho\k pơ hrăm. Mo\ Đặng Thị Cò, tơ roi.

 “Klo kăn o\h bơ nê kơ khu\l kơ dră tơ ring hlôi bơ ngơ\t tơ gu\m. {ơ\t ‘nao io\k u\nh om jur oei sa kơ d^h klo kăn o\h mu\k drăm gle\h hrat de#h. Khu\l kơ dră tơ ring hlôi ăn to\k io\k jên u\nh hnam dơ nu\h hin vă rong nhu\ng. Đơ\ng ro\ng ‘no\h kho\m kho\m mong ako\m jên vă tơ mơ\t jên jang pơ tăm che\h phe. Klo kăn o\h hlôi hơ drin jang sa, jo# hơ len lơ\m răt yua kơ na mu\k drăm u\nh hnam o\h [rư\ [rư\ sơ đơ\ng nhen năr ‘nâu”. 

Kiơ\ kơ [ok Nguyễn Bá Nhân, Pho\ kơ dră an^h vei lăng kon pơ lei xăh Dà K’Nàng, ku\m lei lăi nhen rim hơ dre\ch kon kông nai, dôm u\nh hnam bơ ngai Dao oei tơ\ xăh đa tôch kơ lơ kon. Mă lei, kon pơ lei hlôi hơ to\k jơ hngơ\m đon hơ drin kơ d^h, pơ nam jang sa, ư\h kơ pơ dơ\h ho\k pơ hrăm tơ drong ‘nao, tơ drong hơ gei, kơ na tơ drong ar^h sa tơ pl^h tơ te\nh.

 “Xăh Dà K’Nàng đei 5 hơ dre\ch hơ dru\ng ‘nho\ng o\h ar^h sa, lơ\m no\h bơ ngai năm mơ\t oei kư\ kă đơ\ng tơ ring găh tu groi kông mơ\t oei to\k bo\k sơ đơ\ng ‘no\h đei bơ ngai Dao. Jang đei mu\k drăm kơ tơ ring lơ\m dôm sơ năm âu ki đei tơ drong hơ to\k tơ iung ‘lơ\ng, lơ\m no\h đei tơ drong tơ gop đơ\ng bơ ngai Dao. Bơ ngai Dao mơ\t ar^h sa tơ\ tơ ring hlôi hơ drin pơm kiơ\ trong jang tơ gu\m đơ\ng Đảng, ku\m nhen hơ drin lơ\m hơ to\k tơ iung, pơm pơ dro\ng tro\ [lep, ư\h kơ phă bri pơm mir, 1 jơ hngơ\m đon hăm hơ dre\ch kon kông kơ tă an^h. Đơ\ng 1 ,2 u\nh nnam dơ nu\h hin, u\nh hnam mơ mat tat, tru\h dang ei kon pơ lei hlôi hơ drin pơm pơ dro\ng, đei u\nh hnam jang sa io\k yua dang 2,3 hre\ng triệu hlak jên rim sơ năm.”

Xăh Dà K’Nàng ‘no\h j^ xăh tơ ring hơ tăih hơ to\ kơ apu\ng Đam Rông, de#h char Lâm Đồng, hăm găh lơ kơ so# kon pơ lei ‘no\h j^ bơ ngai kon kông. Dang ei xăh ‘nao jang đei 13 tơ drong hơ găt pơ jing tơ ring ‘nao, kơ so# u\nh hnam dơ nu\h hin oei lơ. Dôm tơ drong kiơ mă plei bơ ngai Dao hlôi io\k đei ‘no\h j^ tôch kơ kăl ch^h io\k, pơm ju\k yu\k trong hơ lâu ‘lơ\ng ăn kon pơ lei kơ rim hơ drech kon kông tơ ring ‘nâu ho\k pơ hrăm pơm kiơ\, vang pơ jei băl pơ tru\t hơ to\k tơ iung mu\k drăm, pơ jing tơ ring tơ rang ‘nao ph^ tơ no\.

  Lơ Mu K’Yến ch^h

Thuem tơ blơ\