VOV4.Bahnar - Đơ\ng ro\ng 9 khei Radio nơ\r pơ ma Việt Nam păng dôm an^h chih hla ar tơ roi, chih tơ roi truh dôm tơ drong mơ mat tat đơ\ng kon pơ lei tơ\ plei “5 ho\h” kơ pal kông Cheng Leng, khul kơ dră tơ ring păng dôm khul jang kơ pal kơ dêh char Gia Lai pơ gơ\r pôk r^ hnam kon pơ lei jur đơ\ng kông. An^h oei ‘nao ‘lơ\ng [iơ\ ‘lơ ‘lo\ pơ têng hăm an^h oei hlo\m lơ\m bri Cheng Leng yoa đei tôm tơ drong kăl, kon pơ lei đei vei lăng jơ hngâm jăn, đe hơ io\h đei năm ho\k chư. Mă lei, tơ drong jang đơ\ng ro\ng dơ\ng ‘no\h j^ che\ng song măh mai te\h cho\h jang xa vă kon pơ lei gơ\h đei tơ drong arih xa sơ đơ\ng oei jing tơ drong tih kăl đei sek tơ lang hrôih.

Plei Hek, xăh Chư A Thai, apu\ng Phú Thiện, dêh char Gia Lai dôm năr rơ ông oei hăt pôk hnam kon pơ lei đơ\ng kông Cheng Leng jur oei tơ\ plei hle. Lơ hnam tơ\r tơ\ kông đei yuih hơ met pơ ‘lơ\ng chơ chue\n kle\ch trong bri hơ tăih vă je# 5km, đơ\ng ro\ng kơ ‘no\h pơm hơ met dơ\ng lơ\m hơ găt te\h xă rơ hơi, tơ hnă ‘lơ\ng tơ\ jing plei Hek. Đ^ đăng tơ drong jang trăp âu đei đe linh đơ\ng An^h che\p kơ\l khul linh dêh char Gia Lai io\k tơ gu\m.

{ô đo#i tơ gu\m ăn kon pơ lei pôk hnam 

‘Nho\ng Nay Bhing lơ sơ năm oei xa tơ\ kông Cheng Leng tơ roi, tơ\ plei hle, hnam ‘nho\ng đei che\ng song te\h oei, pơm hla ar ho# khâu, pơm hla ar chư\ng minh păng hơ iă hlo\h j^ kon hơ ‘lơ\p ‘nho\ng đei năm ho\k chư ngăl: “4 ‘nu kon, 3 ‘nu dro\ nglo, 1 ‘nu dro\ kăn, adrol ki oei tơ\ kông Cheng Leng ưh đei năm ho\k kiơ, dang ei jur oei tơ\ âu năm ho\k bơih. Kon năm ho\k đei tơ gu\m tôch lơ, gre neh, hla ar neh, hơ băn ao neh, đe tơ gu\m lơ dêh, inh tôch ‘nă. Kon inh năr ‘nâu pơ ma, [ă ăi inh ‘me\h ho\k dêh, [ôh đe ‘nho\ng oh, bôl boăl năm ho\k ‘no\h sư ‘me\h năm ho\k ‘năi, inh ]hôk ‘nă yoa ăn kon kon hơ ‘lơ\p.”

Nhen unh hnam ‘nho\ng Nay Bhing mơ\n, 13 unh hnam kon pơ lei oei tơ\ kông Cheng Leng adrol ki, oei pôk hnam jur oei tơ\ plei Hek hăm tơ drong vang tơ gu\m đơ\ng khul tơ pôl, khul kơ dră tơ ring ‘năi. Tơ\ plei hle, rim hnam đei che\ng song 600 m2 te\h oei, đei pơm ăn hla ar te\h, pơm hla ar chư\ng minh, ho# khâu. Ku\m hăm cho# unh điên, pơm trong, khăm hơ met j^, dang 20 ‘nu hơ io\h lơ\m pơ lei đơ\ng 7 – 15 sơ năm, ưh kơ băt chư đei io\k năm ho\k tơ\ Hnam trưng te\h đak rong ho\k tro kon kông jăl mônh Nay Der, xăh Chư A Thai.

Đe hơ io\h plei Cheng Leng năm tơ\ hnam trưng ho\k chư.

Thây Hoàng Minh Thái, Hie#u trơng hnam trưng ăn tơ băt, kơ plăh dang ei ‘no\h tơ gu\m ăn đe o\h băt chư, gơ\h đo\k, gơ\h chih, đei io\k yoa tơ drong ngôi pơ chơt kơ đe hơ io\h: “Găh tơ drong pơ tho ăn đe o\h tơ\ hnam trưng ‘no\h hnam trưng chih hơ dăh ‘nâu j^ tơ drong jang tôch mơ mat yoa đe o\h ưh đei năm ho\k lăm mâu yăo yơ, đơ\ng ‘lơ\p tam biơh ngôi hăm tơ pôl kơ drâm kơna jur tơ\ âu đe o\h oei hrơ kơ dơ\, ưh gan pơ\n, tôch mơ mat vă ngôi hơ dai hăm bôl boăl tơ\ hnam trưng. Kơna hnam trưng ku\m pơ jing trong pơ tho hơ dro# ăn đe o\h, atu\m hăm ‘no\h pơ gơ\r ăn đe o\h pơm ngôi, oei hơ dai ‘lơ\ng hăm bôl boăl nai.”

Chơt hơ iă hăm đe hơ io\h mă lei jing tơ drong pơ ngơ\t hăm bơ ngai ‘lo\. Kon pơ lei Cheng Leng pôk r^ pơ lei mă lei oei đei lơ tơ drong tôch tơ tăm. Kơ lih yoa găh ro\ng dôm tơ drong ‘lơ\ng hơ iă dang ei, ‘no\h j^ tơ drong arih xa tam đei hơ met pơ ‘lơ\ng. Arih xa lơ sơ năm tơ\ kông Cheng Leng ki, [ok Ksor Kair ăn tơ băt, năm oei tơ\ plei hle mă lei tam đei che\ng song te\h choh jang xa kơ na [ok oei athei to\k dơ\ng tơ\ kông Cheng Leng vă jang mir. Trong hơ tăih đơ\ng 4-5km io\k đơ\ng plei hle năm tơ\ mir, yak jâng ho\k to\k kông dơ\ng kơ na mưh năm jang mir ku\m kơ te\ch truh 1,2 jơ ‘mơ\i, tơ drong cho\h jang xa nhen roi vă mơ mat tat [iơ\ ‘năi:

“Adrol sơ\, tơ\ kơ pal kông ti mơ mat dêh, điên, đak ưh kơ đei, ‘me\h năm tơ\ hnam pơ gang, kơ chơ… ‘no\h tôch mơ mat, hơ tăih hơ to\. Dang ei, jur oei tơ\ âu, đei điên đak, hnam pơ gang, kơ chơ ku\m je# [iơ\ kơ na kon pơ lei tôch hơ iă.”

Oei xa m^nh dơ nơ\ng tam mă tơ klep hăm cho\h jang xa dơ\ng m^nh [ôt ‘no\h j^ tơ drong tôch pơ ngơ\t đơ\ng khul kơ dră pơ gơ\r tơ ring. {ok Phùng Trung Toàn, Kơ dră vei lăng kon pơ lei xăh Chư A Thai, ăn tơ băt, kon pơ lei Cheng Leng adrol sơ\ oei tơ\ lơ pơ lei hơ la jâng kông ră. Kơ lih yoa ưh kơ măh te\h cho\h jang xa mă đe sư chă trong to\k tơ\ kông oei xa, jang xa, đ^ đăng mir, ro\h đơ\ng chă muih ro\h so\h bri ngăl. Dang ei jur oei tơ\ plei hle, dôm hlak mir ro\h âu oei krao hơ vơn kon pơ lei pơ dreu dơ\ng vă pơ tăm ming ‘long. Tơ drong arih xa, jang xa ưh đei sek tơ lang ‘lơ\ng gô jing m^nh tơ drong găn trong tih, xăh ưh kơ ke\ sek tơ lang tơ drong ‘nâu:

Plei Hek mă kon pơ lei Cheng Leng pôk hnam jur oei hrei ‘nâu 

{ok Phùng Trung Toàn, pơ ma: “Hrei ‘nâu, xăh ‘no\h ưh pă đei te\h ho\h vă che\ng song ăn mih ma duch nă bơih kơ na chông kon pơ lei jur oei tơ\ âu ku\m jing tơ drong tôch mơ mat. Hơ pơi ‘me\h an^h jang kơ pal tơ re\k, tơ gu\m ăn kon pơ lei đei te\h choh jang xa sơ đơ\ng.”

Dôm khul kơ dră pơ gơ\r tơ ring tơ\ dêh char Gia Lai pôk hnam kon pơ lei Cheng Leng jur oei tơ\ hơ la kông, tơ gu\m ăn kon pơ lei đei t drong arih xa ‘lơ\ng [iơ\, gơ nơm đei khăm hơ met j^ jăn, pơ tho pơ hrăm, đei trong yak hiôk hian. Mă lei, te\h cho\h jang xa, oei jing tơ drong to\k bo\k đei kon pơ lei chang hmang hlo\h. Sek tơ lang đei tơ drong ‘nâu, tơ drong adrin chông kon pơ lei Cheng Leng jur oei tơ\ plei hle gơ\h jang đei ‘lơ\ng, tơ gu\m ăn rim hnam gơ\h đei tơ drong arih xa sơ đơ\ng truh ning mônh.

Công Bắc: Chih

Dơ\ng: Tơ blơ\