VOV4.Bahnar - Tơ\ tơ ring Tây Nguyên, tơ drong chă bơ ngai phe\ che\h phe to\k lơ yoa oei vă mât lơ\m pơ yan phe\ che\h phe. Mă tơ pă ăn [ôh nhen thoi dôm sơ năm adrol ki, sơ năm ‘nâu bơ ngai pơ tăm che\h phe tơ\ Tây Nguyên đei dơ\ng đon pơ ngơ\t chă bơ ngai jang ưh kơ đei păng hli bơ ngai jang hơ to\k kơ jă phe\. {ai chih tơ roi truh tơ drong ‘nâu tơ\ apu\ng Đăk Hà, dêh char Kon Tum, tơ ring đei hlo\h 8.400ha che\h phe, lơ\m no\h đei hlo\h 5.500ha che\h phe đei plei.

Đơ\ng dôm năr hơ tuch khei 10, tơ\ dôm xăh juăt pơ tăm che\h phe nhen Hà Mòn, Đăk Mar, Đăk Hring, th^ trơ\n Đăk Hà… kơ apu\ng Đăk Hà, dêh char Kon Tum hlôi đei lơ khul bơ ngai chă jang ăn kơ đe pơm lăp hăm tơ drong ‘me\h vă chă bơ ngai phe\ che\h phe.

Hnam đei vă je# 3ha che\h phe, sơ năm yơ ku\m thuê bơ ngai jang, [ok Đào Xuân Liêm, tơ\ plei Thống Nhất, xăh Hà Mòn ăn tơ băt, ‘nao [ât blu\ng pơ yan mă lei kơ jă io\k bơ ngai jang đ^ to\k đơ\ng 75.000 truh 80.000 hlak hăm 1 tă plei hơ drih: “Bơ ngai năm jang thuê đe hơ to\k kơ jă ngăl. Hơ to\k kơ jă mă dôm bơ ngai pơ tăm che\h phe lơ đe athei kiơ\ đe\ch bơih. Lơ\m hnam ưh đei bơ ngai jang truh pơ yan phe\ tơm, pơ gar xă phe\ ưh tom ‘no\h athei druh kiơ\ đe\ch bơih”.

Vă phe\ đ^ dang 1.700ha che\h phe, ku\m hăm bơ ngai lơ\m hnam, hlo\h 1.200 u\nh hnam tơ\ xăh Hà Mòn, apu\ng Đăk Hà athei thuê dơ\ng loi 1.300 ‘nu bơ ngai jang vă phe\. Hăm kơ jă thuê 80.000 hlak 1 tă plei hơ drih nhen hrei ‘nâu, jo# păh lăp 1 năr phe\ đei đơ\ng 6 truh 8 tă plei, 1 ‘nu bơ ngai jang io\k đei dang 500 rơ bâu hlak jên. Ku\m hăm tơ drong athei kla jên ko\ng ăn bơ ngai jang lơ, tơ ‘ngla chă bơ ngai jang athei pơ lung đe mă tơ tom ‘mơ\i.

{ok Nguyễn Thái Lâm, Pho\ kơ dră vei lăng kon pơ lei xăh Hà Mòn, ăn tơ băt: “Tơ ‘ngla io\k bơ ngai phe\ che\h phe athei pơ ma xa mă ‘lơ\ng. Mưh vih đơ\ng phe\ athei đei tơ mam ‘nâu, tơ mam to pơ lung đe ‘no\h đe chu phe\ ăn kon bơ\n. Oei tơ dăh bơ ngai io\k đe jang pơ ma ưh kơ lăp đon ‘no\h đe ve\h tơ\ nai hloi. ‘Nâu j^ 1 tơ drong tôch mơ mat hăm bơ ngai io\k đe jang tơ\ âu. ‘Ngoăih kơ ‘no\h đei 1, 2 tơ drong dơ\ng j^, đei bơ ngai ‘me\h jăh phe\ đang che\h phe kơ dih mă tơ te\nh kơ na jing đei tơ drong hơ to\k kơ jă vă chă bơ ngai jang”.

Vă đei tôm bơ ngai phe\ hlo\h 5.500ha che\h phe, huei kơ băh bơ ngai jang ku\m nhen bơ ngai jang huei hơ to\k kơ jă phe\, đơ\ng hơ tuch khei 9, Dơ no\ an^h vei lăng kon pơ lei apu\ng Đăk Hà hlôi tơ le\ch trong hơ met bơ ngai jang lơ\m tơ ring. Lơ\m no\h athei An^h vei lăng kon pơ lei dôm xăh, th^ trơ\n ‘me\h io\k bơ ngai jang đei trong jang hơ dai mă kơ jăp vă vei lăng ‘lơ\ng tơ drong sơ đơ\ng tơ\ tơ ring păng vei lăng tơ drong đei yoa ăn dôm pang. Găh no\h dơ\ng, khul kơ dră tơ ring ku\m chih hơ dăh kơ jă io\k bơ ngai phe\ che\h phe vă kon pơ lei chă hơ len.

Mă hơ dăh nhen: hăm tơ ring te\h tơ hnă, trong yak vih vât dang 5km, kơ jă io\k bơ ngai jang ‘no\h 80.000 hlak jên 1 tă che\h phe hơ drih; tơ ring te\h kông krang dơng dơi 20%, trong yak vih vât đơ\ng 5 truh 10km ‘no\h 85.000 hlak jên; tơ ring te\h krang đơ\ng 30% to\k tơ\ kơ pal, trong yak vih vât đơ\ng 10 truh 20km ‘no\h 90.000 hlak jên.

Mă đơ\ng đ^ kơ chăng hơ drol thoi no\h bơih ră, mă lei kiơ\ [ok Nguyễn Tường Thắng, Kơ dră An^h vei lăng cho\h jang xa păng ato\k tơ iung tơ ring tơ rang apu\ng Đăk Hà, tơ drong bơ ngai phe\ che\h phe sơ năm ‘nâu oei tôch mơ mat đe\ch. {ok Nguyễn Tường Thắng pơ ma:

“Bơ ngai jang pơ yan ‘nâu oei mơ mat tat dơ\ng yoa dôm sơ năm adrol ki đei bơ ngai jang đơ\ng tơ ring găh tu truh, đơ\ng tơ ring tơ măn to\k. Mă lei 2 pơ yan âu ki tơ\ tơ ring tơ măn păng tơ ring găh Tu đei lơ công ty, an^h te\ch mơ dro đơ\ng te\h đak đe chă bơ ngai jang lơ kơ na kơ so# bơ ngai đơ\ng tơ ring tơ măn to\k phe che\h phe jing to\ se\t. Sơ năm ‘nâu ro\ năng gô mơ mat dơ\ng. Kơ jă io\k bơ ngai jang tơ\ Đăk Hà sơ năm ‘nâu jur to\k đơ\ng 80 truh 90 rơ nâu hlak jên hăm 1 tă plei hơ drih, lơ [iơ\ kơ sơ năm sơ\”.

Khoa Điềm: Chih

Dơ\ng: Tơ blơ\