VOV4.Bahnar - Lơ\m dôm năr ‘nâu, kon pơ lei tơ\ jơ\p tơ ring, pơ lei pơ la Tây Nguyên đei [e\nh jơ hngâm đon chơt hơ iă sơng sơ năm ‘nao Mậu Tuất 2018. {lep [ât ‘măng mă âu, nhôn hơ pơi… mơ\ng nơ\r pơ ma đơ\ng m^nh [ar u\nh hnam kon pơ lei tơ\ Tây Nguyên găh tơ drong chơt hơ iă dôm năr têt, ku\m nhen dôm trong vă jang xa đơ\ng kơ dih lơ\m sơ năm 2018.

► Gơ nang đơ\ng pơ\n tơ pl^h ming ‘long pơ tăm, tơ mơ\t yua dôm tơ drong hơ gei ‘lơ\ng khoa ho\k ki thuơ\t lơ\m jang sa păng hơ drin tơ gu\m pơ jing tơ ring tơ rang ‘nao, xăh Đinh Lạc, apu\ng Di Linh, de#h char Lâm Đồng, hlôi đei drơ\ng jang đang ‘lơ\ng tơ ring tơ rang ‘nao. Io\k yua jo# păh lăp kơ\l bơ ngai kơ xăh hlôi đei 35 triệu hlak jên sơ năm 2017; trong nơ năm, dơ nâu mong đak pơm lăp ‘lơ\ng tơ drong ‘me\h vă hơ to\k tơ iung mu\k drăm – tơ pôl kơ tơ ring. Kiơ\ kơ [ok Mool Jim, oei tơ\ plei Duệ, xăh Đinh Lạc, tơ drong ar^h sa hơ to\k tơ iung kơ na sơ năm ‘nâu kon pơ lei chơt hơ iă pơ yan pu\ih mak sơng têt ‘lơ\ng [iơ\: “Hrei ‘nâu kon pơ lei đ^ băt pơ tăm che\h phe, pơ tăm [a đak hơ to\k tơ iung tơ mơ\t yua khoa ho\k ki thuơ\t ‘nao lơ\m jang sa, tơ drong ar^h sa roi ‘năr roi ph^ tơ no\, đei por so\ng, ao hru\k, đei mu\k drăm ‘măn răk, kon sâu đei ho\k pơ hrăm tru\h trong, pơ lei pơ la tơ pl^h hơ to\k tơ iung tôch kơ lơ. Sơ\ ki, chơt hơ iă têt đơ\ng kon pơ lei lăp jing le#h et jur sa đei pơ gơ\r lơ\m khei 3 dương lịch, đơ\ng ro\ng pơ yan jang lơ\m sơ năm đei io\k yua, [a hơ [o  đei tăh lơ\m pơk. Oei dang ei pơ lei pơ la ku\m hlôi hơ gei lơ, ku\m pơ gơ\r sa têt nhen Yuăn, ku\m năm răt tơ mam tôm te\ch, pơ gơ\r et sa, năm ngôi băl chơt hơ iă lơ\m dôm năr têt.  

► Băt trong jang xa păng gơ\h mong răk, tơ drong arih xa kơ kon pơ lei tơ\ Plei Chrơng II, xăh Đăk Ta Ley, apu\ng Mang Yang, dêh char Gia Lai hrei ‘nâu roi đei [ôh [iơ\ bơih. Lơ tơ drong tơ gu\m đơ\ng Đảng, Te\h đak hăm tơ ring kon kông găh u\nh điên, trong, hnam ho\k, hnam pơ gang hlôi tơ gu\m ăn mih ma duch nă tơ\ pơ lei đei dơ\ng tơ drong ‘lơ\ng vă jang to\k lơ\m tơ drong arih. Lơ\m sơ năm ‘nao, kon pơ lei tơ guăt pôm [ơ\r đon, adrin jang ato\k tơ iung mu\k drăm. {ok Hmoih, Kră pơ lei plei Chrơng II, tơ roi: “Dang ei hiôk dêh bơih, đei Te\h đak tơ gu\m ăn chuơh, tơ mo, xi-măng, kon pơ lei ‘no\h năm jang pơm trong, man bê-tông rơ go\h ‘lơ\ng, chă yak vih vât tôch kơ hiôk. Inh vă adrin pơ tho ăn kôn mon kon sâu, pơ lei pơ la pôm nơ\r [ơ\r đon, ako\m jơ hngâm pơ jing pơ lei roi đunh roi ‘lơ\ng ro\, jang xa roi đei [ôh [iơ\.”

► Plei Nà Sược, xăh Ea Huar, apu\ng Buôn Đôn, de#h char Dak Lak đei 92 u\nh hnam, găh lơ ‘no\h j^ bơ ngai M’nông. Hăm tơ drong tơ gu\m đơ\ng khu\l kơ dră tơ ring, kon pơ lei lơ\m pơ lei tơ gop thim vă răt 1 pôm nhu\ng t^h pơ gơ\r sơng sơ năm ‘nao atu\m tơ\ hnam ho\k hôp pơ lei. Lăng kon pơ lei 1 jơ hngơ\m đon vang hơ dai băl sơng Têt, kră pơ lei Che Njêr chhôk hơ iă: “Sơ năm ‘nao ‘me\h rim tơ drong hiôk ‘lơ\ng, kon pơ lei pơm kiơ\ trong jang đơ\ng te\h đak. ‘Me\h ăn kon pơ lei lơ\m pơ lei pơ la 1 jơ hngơ\m đon, hơ drin jang sa vă hơ to\k tơ iung mu\k drăm, ư\h kơ gơ\h pơm che re băl. Lơ\m dôm năr têt et sa chơt hơ iă mă ‘lơ\ng, ư\h kơ chă tơ drong, tơ te\h băl, pơm liơ chơt hơ iă athei mă hơ to\ hăm pơ lei kơ pal hơ la. Mơ\ng nơ\r bơ ngai ‘lo\, đ^ năr le#h têt ‘no\h  bơ\n athei băt pơ nam jang sa, tru\h ‘năr 2 ‘năr 3 ‘no\h pơ tơm năm jang dơ\ng, kon pơ lei năm ro# [um [lang, năm lăng mir, năm pơ cho\h đak mơ\t lơ\m chu\n, ‘me\h 1 sơ năm ‘nao hơ to\k tơ iung hlo\h dơ\ng.

► Sơng sơ năm ‘nao, u\nh hnam ‘nho\ng H’Juynh, tơ\ Plei Phung 1, xăh Biển Hồ, pơ lei tơm Pleiku, dêh char Gia Lai tôch hơ iă yoa pơ yan âu ki jang đei che\h phe lơ. ‘Nho\ng tơ roi, vă mu\k drăm roi to\k [iơ\, hnam sư ‘măn 30 triu vă vei rong pơ gar che\h phe ‘nao pơ tăm, atu\m hăm ‘no\h rei pơ tăm, vei rong [a phang đơ\ng ro\ng kơ xa têt Mậu Tuất đang: “Sơ năm 2017 âu ki, hnam nhôn jang đei che\h phe lơ, mă lei kơ jă che\h phe oei jur dêh, kơ na ưh măh lơi dôm yơ. Sơ năm ‘nao, inh vă vei rong mă ‘lơ\ng pơ gar che\h phe u\nh hnam nhôn. {ât blu\ng sơ năm, inh păng đe mih ma duch nă oei gô hnam kơ măy pơ cho\h đak vă rei [a phang. Hơ pơi ‘me\h sơ năm ‘nao kon pơ lei đei măh mai phe xa [a so\ng, hiôk chơt.”

► Ngọc Réo ‘no\h j^ xăh găh mơ mat tat de#h hlo\h kơ apu\ng Đăk Hà, de#h char Kon Tum. Jo# tru\h đ^ sơ năm 2017, hlo\h 1.000 u\nh hnam kon pơ lei, găh lơ ‘no\h j^ kon pơ lei bơ ngai Sê Đăng oei tơ\ 8 pơ lei pơ la lơ\m xăh hlôi pơ tăm kơ hre\ng hec tar [um [lang, [a đak păng hlo\h 500hec tar kơ su, 10hec tar che\h phe... Hăm tơ drong tơ gu\m đơ\ng khu\l kơ dră, rim gru\p tơ pôl lơ\m tơ ring, lơ\m xăh đei 90 u\nh hnam hơ drin yak hlo\h klăih đơ\ng dơ nu\h hin. Hơ len lăng găh pơ tôch sơ năm so păng tơ roi tơ băt dôm tring vă jang t^h kơ xăh lơ\m sơ năm ‘nao, [ok A Hờ Khánh, Pho\ Bí thư Đảng, Kơ dră vei lăng Jơ nu\m pơ gơ\r kon pơ lei xăh Ngọc Réo, pơ ma: “ Lơ\m sơ năm 2018 Jơ nu\m pơ gơ\r kon pơ lei xăh kiơ\ lơ\m tơ drong hơ găt đơ\ng Đảng hơ nơ\ng gô đei dôm hơ găt g^t kăl hlo\h, tơm hlo\h lăp hăm tơ drong hiôk mu\k drăm tơ pôl, khu\l linh vei sơ đơ\ng kơ xăh Ngọc Réo. Mă loi ‘no\h j^ lăng kăl lơ\m tơ drong jang tơ jur dơ nu\h hin yua kơ tơ dăh tơ drong jang âu ư\h kơ vei sơ đơ\ng gô [ơm ư\h kơ ‘lơ\ng tru\h io\k yua, tơ pôl, vei sơ đơ\ng. Sơ năm 2018 hơ nơ\ng pơ gơ\r hơ to\k tơ iung vei rong kon tơ rong. Dăh đei trong vă jang tơ gu\m hơ dre\ch ‘ngie\t ăn kon pơ lei đei kon tơ rong ‘no\h athei đei tơ mam hie\m ăn kon tơ rong. Pơm liơ vă kon pơ lei klăih đơ\ng dơ nu\h hin gô ư\h kơ vơ\t hơ hơ lơ\k dơ\ng dơ nu\h hin.”  

► Sơ năm 2017, Khul dro\ kăn xăh Ea Tul, apu\ng Cư M’gar, dêh char Dak Lak tơ le\ch tơ drong jang, dro\ kăn tơ gu\m băl jang xa, sut pơ đ^ pơ ngot, tơ jur tơ nuh hin hăm lơ trong jang ‘lơ\ng, đei yoa. Kiơ\ đơ\ng no\h, kơ so# u\nh hnam dro\ kăn tơ nuh lơ\m xăh Ea Tul jur đơ\ng 56 u\nh hnam sơ năm 2012, dang ei pă 18 u\nh hnam. Mo\ H’Nuen Niê, Pho\ Kơ dră vei lăng Khul dro\ kăn xăh Ea Tul pơ ma hơ dăh, tơ\ hơ năp kơnh, Khul dro\ kăn xăh hơ nơ\ng năng kăl tơ drong hơ to\k trong tơ gu\m ăn dro\ kăn jang mu\k drăm, tơ gu\m ăn dôm u\nh hnam tơ nuh yoa dro\ kăn pơm tơm jang xa, to\k klăih đơ\ng tơ nuh hin kơ jăp: “Lơ\m sơ năm 2018, Khul dro\ kăn xăh Ea Tul hơ nơ\ng năng kăl tơ drong pơ jing pơ lei pơ la kiơ\ nơ\r hơ găt “Pơ jing u\nh hnam 5 ưh, 3 rơ go\h" , pơ tăm pơ kao tơ\ dôm trong glung vă pơ lei roi ‘lơ\ng. Lơ\m sơ năm 2018, Khul dro\ kăn xăh vă adrin tơ gu\m ăn dôm u\nh hnam jang xa to\k klăih đơ\ng tơ nuh kiơ\ đơ\ng rong nhu\ng ie\r, kho\m tơ gu\m ăn 1 - 2 u\nh hnam yoa dro\ kăn pơm tơm tơ\ dôm pơ lei klăih đơ\ng tơ nuh, khul oei vă tơ gu\m ăn dôm u\nh hnam tơ nuh, 1 hnam đơ\ng 5-8 triu lơ\m sơ năm ‘nao âu.”

► Tơ klep hăm bri păng ar^h đei gơ nang đơ\ng bri ‘no\h j^ hơ pơi ‘me\h đơ\ng sơ\ kơ kon pơ lei Sê đăng. Dôm sơ năm tơ je# âu, jang kiơ\ trong jang kla jên vei lăng bri, tơ\ de#h char Kon Tum hlôi đei 153 tơ pôl kon pơ lei oei lơ\m pơ lei, 160 gru\p u\nh hnam păng hlo\h 1.500 u\nh hnam, kơ d^h io\k vei lăng bri. Io\k yua jo# păh lăp rim sơ năm đơ\ng 1 u\nh hnam io\k jên vei lăng dang 05 triệu hlak jên; tơ pôl kon pơ lei oei tơ\ pơ lei dang 88 triệu hlak jên păng gru\p u\nh hnam dang 37 triệu hlak jên. Tơ drong đei sa yua đơ\ng trong jang tơ gu\m kla jên vei lăng cham char bri hlôi [ơm ‘lơ\ng tru\h đon kơ chăng, tơ drong jang đơ\ng kon pơ lei lơ\m tơ drong jang vei lăng păng hơ to\k tơ iung bri. Lơ\m dôm năr âu hăm tơ drong chơt hơ iă kơ Đảng, chơt hơ iă pơ yan pu\ih mak, kon pơ lei Sê đăng tơ\ rim pơ lei pơ la hlôi pơ ma dơ nu\h lơ tru\h tơ drong pơm liơ vă vei lăng bri mă ‘lơ\ng. ‘Nho\ng A Măng, plei Long Giũa, xăh Măng Bút, apu\ng Kon Plông, tơ roi tơ băt: “Lơ\m sơ năm ‘nao 2018 kon pơ lei lơ\m pơ lei gô tơ gu\m băl, tơ gop jơ hngơ\m hơ drin vei lăng bri mă ‘lơ\ng. K^ pơ kăp ư\h kơ đei u\nh hnam hơ yơ pơm glăi tơ drong mu\ih ro\h pơm mir. Kơ chanưg kơ d^h pơm kiơ\ rim tơ drong hơ găt vă vei lăng bri. Vă vei lăng bri mă ‘lơ\ng, kon pơ lei lơ\m pơ lei klăih jing rim gru\p, jing rim khu\l u\nh hnam mư\h 2 gie\ng 1 ‘măng 1 gru\p năm dăr hơ len bri. 1 năr năm ‘no\h 5 ‘nu đơ\ng 5 u\nh hnam thoi no\h. Tơ dăh tơ drong ko\h phă bri pơm mir ro\h kon pơ lei gô hơ drin tang găn hloi. Lơ\m sơ năm ‘nao kon pơ lei gô vei lăng bri ‘lơ\ng vă đei sa yua đơ\ng bri păng tơ klep đunh đai hăm bri.”.

► Dôm sơ năm âu ki, Hơp tak xăh jang che\h phe kơ jăp ‘lơ\ng Ea Kmat Hòa Đông, apu\ng Krông Pach, dêh char Dak Lak hơ to\k trong jang hơ dai, tơ gu\m ăn kon pơ lei jang lơ\m hơp tak xăh vă tơ jur [iơ\ jên jang, tơ gu\m trong vei lăng tơ mam drăm vă te\ch mơ dro tơ\ ‘ngoăih păng vei sơ đơ\ng an^h te\ch mơ dro... Lơ\m sơ năm 2018, hơp tak xăh đei lơ trong jang plơ\ng vă jang xa roi to\k hlo\h dơ\ng. {ok Y Căl Êban, Kơ dră che\p kơ\l Hơp tak xăh jang che\h phe kơ jăp ‘lơ\ng Ea Kmat Hòa Đông, pơ ma: “Lơ\m sơ năm 2018, hơp tak xăh hơ nơ\ng tơ gu\m ăn kon pơ lei găh khoa ho\k ki thuơ\t nhen pơ tho ăn kon pơ lei vei rong che\h phe, kăt hơ leh sơ drai, pruih đak, xăy pho\ng,…. Hơp tak xăh vă adrin ku\m hăm kon pơ lei bơ\ jang, vă dôm sơ năm truh gơ\h đei che\h phe lơ [iơ\. Tơ drong tơm ‘no\h j^ 1ha athei phe\ đei đơ\ng 4- 5 tân che\h phe găr.

Tơblơ\ nơ\r: Dơng - Thuem