Dôm bơngai vei răk tơdra chĭng chêng păng tơdrong hơri brông Xơ Đăng
Chủ nhật, 06:00, 08/02/2026 Lan chih tơblơ̆ Lan chih tơblơ̆
VOV.Bahnar – Lơ̆m tơdrong hơrih 'nao tŏk bŏk oei lang să truh jơ̆p pơlei pơla tơring hơtaih yaih, adoi oei đei dôm bơngai hăt hot vei răk tơdra chĭng chêng, vei tơdrong hơri brông Xơ Đăng hăm sơnong jang tơnăp. Tơ̆ thôn Đăk Giá 1, xah Dục Nông (Quảng Ngãi), jơva chĭng chêng, tơdra hơsuang păng dôm tơdrong hơri brông adoi oei đei pơtoi ăn lơ jơhnơr kon sou kơlih đe ngê̆ nhơ̆nt ơguăt đĭ jơhnơr hơrih hăm joh ayŏ juăt jue.

Hăm bơngai Xơ Đăng tơ̆ thôn Đắk Giá 1, xah Dục Nông, dêh char Quảng Ngãi, rim pơyan jang lơ̆m sơnăm adoi đei dôm khôi et soi juăt jue, đơ̆ng jơmŭl pơtăm, et xa ƀa 'nao truh tơ̆ dôm tơdrong et soi apinh đak 'mi... Tơ̆ rông kơ pơlei pơla, jơva chĭng chêng hrou atŭm hăm hơyuh ƀou phu đơ̆ng por prung, 'nhĕm ƀuh, kon bơngai đei tơguăt hăm yang hơpang, hăm plenh teh păng tơm a la chă.

Đei rơneh păng tih vơ̆ lơ̆m pơlei pơla joh ayŏ Xơ Đăng, ƀok A Khao tơ̆ thôn Đắk Giá 1 tơguăt hăm tơdrong hơri brông, chĭng chêng đơ̆ng oei 'lơ̆p. Jing ngê̆ nhơ̆n ưu tŭ, ƀok pơtoi pơdjoi tơdrong lăp noh ăn kon drŏnglo păng đe sơnăm mơlôh tơ̆ tơring.

Ngê̆ nhơ̆n A Khao ăn tơbăt, lơ̆m dôm sơnăm 1960, kơplah oei hŏk pơhrăm sơ̆, ƀok hlôi lăp kơ tơdrong hơri brông nhen ayŏ, rơngê, ting ting… Ah kơ –'năr năm hŏk chư tơ̆ lăm, kơmăng vih tơgenh pơhrăm hơri brông, tôn chĭng chêng, reh tĭng nĭng... Joh ayŏ juăt jue hram lơ̆m sĕch pham A Khao. Lơ sơnăm kơ ou. ngê̆ nhơ̆n A Khao hlôi hăt hot vang akŏm pơdah, pơtho tôn chĭng chêng, hơsuang ăn dôm pơlei pơla lơ̆m păng 'nguaih kơ tơring. Kră pơlei – ngê̆ nhơ̆n A Khao ăn tơbăt: "Rim sơnăm inh hơnơ̆ng vang akŏm pơdah joh ayŏ kơdŏ suang tơ̆ apŭng Ngọc Hồi (so), phơ phŏ năm truh dôn thôn pơlei nai nhen Đăk Blái hơdrol kơ đe sư tôn pơdah chĭng chêng tơ̆ xah, đe sư hơvơn unh năm truh pơtho dôm ƀai chêng păng tơdra hơsuang. Sơnăm ou ki, inh akŏm pơdah lơ 'măng tơ̆ dêh char, đang kơ noh pơhrăm tơ̆ Hà Nội, inh hŏk hơlen đei lơ tơdrong 'lơ̆ng"

Ngê̆ nhơ̆n A Khao tơroi, tơmam hơpah tih hloh hăm ƀok ưh kơsĭ ƀăng hmach bơnê, hla bar pơkăp mă jing jơva chĭng chêng oei re ang lơ̆m rim tơdrong et xa, ah mă đe sơnăm mơlôh oei hăt hot pơhrăm tôn chĭng chêng, pơhrăm hơsuang.

Pơtoi kơ tơdrong akŏm đơ̆ng ƀă kơdih, ngê̆ nhơ̆n  A Phin – kon drŏnglo kơ kră pơlei A Khao adoi tơguăt hăm chĭng chêng păng dôm tơmam reh tôn juăt jue kơ bơngai Xơ Đăng. Kiơ̆ kơ 'nhŏng, joh ayŏ kră sơ̆ hơdrô̆ tơpă oei ah mă đei pơhrăm păng pơdah hơnơ̆ng lơ̆m pơlei pơla.

Dang ei, thôn Đắk Giá 1 pơtoi akŏm đei 1 khul chêng hăm 18 'nu, atŭm hăm noh akŏm đei khul chĭng chêng mơlôh pơdjoi. Dôm tơdrong et xa juăt jue nhen “Et xa ƀa 'nao”, “Năr akŏm Tơguăt tơguăl tôm kon pơlei”… adoi đei pơgơ̆r tôm khôi juăt, hơnih mă jơva chĭng chêng re ang atŭm hăm tơdra hơsuang, hơbăn ao tanh noh cham char joh ayŏ akŏm ƀenh kơ um ai joh ayŏ. Ngê̆ nhơ̆n A Phin ăn tơbăt: "Um ai joh ayŏ, chĭng chêng, tơdra hơsuang kăp gĭt hloh. Gơnơm đei Đảng, Teh đak tơgŭm hơmet pơgơ̆r joh ayŏ juăt jue mă yă ƀok pơsư̆ ăn, ưh đei lê̆ hiơt hiong. Mă kăl, nhôn hơnơ̆ng vei răk tơƀăk mong dôm tơmam reh tôn juăt jue, nhen chĭng chêng, chĭng klơk, pơ̆t pơng, chuang kial... Dang ei, nhôn pơtoi hơvơn đe ngê̆ nhơ̆n pơtoi vei khul chĭng chêng, hơsuang, pơm tơlĕch tơmam reh tôn kon kông. Nhôn vang pơtho ăn đe kon sou mơlôh, mă kăl noh đe hŏk tro đơ̆ng lăm 7 truh lăm 9.”

Ah mă jơva chĭng chêng, tơdrong hơri brông oei re ang, ah mă đe sơnăm mơlôh oei đei chơng 'nhăk tơdrong juăt jue hăm đon lăp păng tơnăp, noh tơdrong joh ayŏ Xơ Đăng pơtoi đei vei sơđơ̆ng, pơlan să păng oei ling lang hăm kon pơlei tơ̆ tơring bri kông Tây Nguyên.

Lan chih tơblơ̆

Viết bình luận

TIN CÙNG CHUYÊN MỤC