Tơ̆ pơlei Sut M’đưng, xah Quảng Phú, dêh char Đăk Lăk lơ̆m dôm sơnăm tơjê̆ ou, jơva chĭng chêng djơ djring djơ djrang re ang lơ̆m dôm tơdrong akŏm pơlei pơla. Tơgenh ah khei năr rơvơn, khul joh ayŏ kơdŏ suang kơ pơlei chă akŏm pơhrăm, phŏ noh tôn chĭng chêng, phŏ pơhrăm hlôm tơgiĕp, hơri hơ-'mon. Ưh hơdrô̆ pơdah ăn kon pơlei lơ̆m pơlei, lơ̆m xah chă mơ̆ng lăng, dôm tơdrong pơdah ou oei đei pơdah ăn tơmoi truh tơmang lăng, dah mă pơdah lơ̆m chơnang tơdrong pơlong. Kiơ̆ kơ yă H'Riết Êban, Kơdră pơlei Sut M’đưng, 'noh ưh hơdrô̆ tơdra kơ tơdrong et xa, chĭng chêng dang ei jing djoi tơlei tơguăt lơ hnưr bơngai lơ̆m pơlei pơla: “Tơdrong tơnăp đơ̆ng đe ngê̆ nhơ̆n păng đe oh noh roi năr roi tơnăp hloh. Jơnŭm jang vei lăng pơlei adoi nhen khul ngê̆ nhơ̆n noh hơdrin tơgŭm dih băl vă ăn kon hơ-ioh ƀôh đei tơdrong sô̆ ah mă pơhrăm tôn chĭng chêng, pơjing đei tơdrong sô̆ hơ-iă, rơhŏ rơhŏm vă ăn đe oh ƀônh rơchăm hloh”.
Atŭm hăm pơlei Sut M’đưng, lơ pơlei pơla tơ̆ Đăk Lăk tŏk bŏk oei hơmet 'lơ̆ng tơdrong joh ayŏ juăt jue, đơ̆ng tôn pơdah chĭng chêng, tơmam reh tôn kon kông, truh hơmet tơdrong et soi tơ̆ tơring, hăm kơ hrĕng ngê̆ nhơ̆n, bơngai hlôh vao kloh klĕch gah joh ayŏ juăt jue kơtă vang pơtho ăn đe sơnăm mơlôh.
Tơ̆ xah Ea Súp (lơ̆m tơring sơlam kơ apŭng Ea Sup hơdrol ki), kâu lak ƀô̆ chĭng chêng kơ pơlei Ea Súp đei tơ-iung pơjing hloh 10 sơnăm kơ ou bơih. Đơ̆ng hơnih đei jê̆ dôm jĭt bơngai akŏm mă blŭng, truh dang ei kâu lak ƀô̆ hlôi hơvơn đei lơ kon pơlei vang akŏm, lơ̆m noh đei lơ đe hơdruh tơdăm. Ngê̆ nhơ̆n Niê Khăm Ta, Kơdră kâu lak ƀô̆ ăn tơbăt, atŭm hăm tơdrong tơgŭm đơ̆ng dôm jăl pơgơ̆r, rim hơnih jang, tơdrong jang pơtho pơhrăm roi năr roi đei pơtoi 'lơ̆ng sơđơ̆ng: “Đơ̆ng sơnăm 2024, đei Hơnih jang Joh ayŏ adoi nhen Hơnih jang Joh ayŏ păng jơnŭm pơgơ̆r tơring tơgŭm pơih lăm pơtho ăn đe hơ-ioh iĕ. Dang ei, lơ̆m kâu lak ƀô̆ hlôi tơmơ̆t đei dôm bơngai 'noh vang jang. Kơsô̆ bơngai vang akŏm jang đei truh 46, lơ̆m noh, bơngai 'lŏ sơnăm hloh noh rơneh sơnăm 1949 păng 'lơ̆p hloh noh rơneh sơnăm 2015. Mă kăl 'noh hlôi đei minh khul chĭng chêng hơ-ioh ăn kâu lak ƀô̆, hơnơ̆ng pơtoi pơih dôm tơdrong akŏm pơdah chĭng chêng, joh ayŏ”.
Lơ̆m sơnăm 2025, dêh char Đăk Lăk hlôi keh đang hla bar chih pơtruh hơlen hơpah hăm 46 hô sơ pơkăp hơnăn Ngê̆ nhân Nhân dân, Ngê̆ nhơ̆n Ưu tŭ, kiơ̆ đơ̆ng noh sơkơ̆t hơdah sơnong jang kơ khul dơnơm lơ̆m vei răk tơƀăk mong joh ayŏ juăt jue. Dêh char hlôi pơgơ̆r keh kong lơ tơdrong akŏm joh ayŏ tih nhen: Pơlong joh ayŏ chĭng chêng păng tơmam reh tôn juăt jue kon kông; Giĕng “Tơguăt tơguăl tôm kon pơlei – mŭk drăm joh ayŏ Việt Nam”; Năr akŏm joha yŏ kon kông Mường 'măng mă I,…Pơgơ̆r hơmet dơ̆ng dôm khôi et soi lơ̆m tơdrong et soi Cầu ngư, et tŏk hnam 'nao kơ bơngai Ê Đê, et soi kơ sơnăm hơrih kơ bơngai M’nông,…
Ƀok Nguyễn Lê Vũ, Phŏ Kơdră Hơnih jang Joh ayŏ, Tơplŏng kơdou păng Tơmang pơhiơ̆ dêh char Đăk Lăk akhan, trong jang ou tơgŭm ăn joh ayŏ gơh đei vei răk tơƀăk mong kơtă lơ̆m cham char tơpă, lơ̆m tơdrong hơrih jang xa kơ kon pơlei. Atŭm hăm noh pơih trong yak 'nao vă joh ayŏ jing jơhngơ̆m pran vă hơtŏk tơ-iung: “Adoi pơtoi tơdrong mă ou nhen minh tơdrong akŏm kiơ̆ pơkăp rim sơnăm vă đe ngê̆ nhơ̆n, đe kôn mon kon sou gơh chă akŏm pơma dơnuh, hŏk hơlen, adoi nhen chă pơtho pơhrăm gah dôm mŭk drăm joh ayŏ mă yă ƀok pơsư̆ ăn, pơtho ăn kon sou hrei ou. Pơgơ̆r dơ̆ng dôm tơdrong pơdah tôn chĭng chêng vă ăn dôm khul pơhrăm, pơdah kiơ̆ rok khôi juăt so, adoi nhen dôm tơdrong akŏm pơlei pơla tôn chĭng chêng lơ̆m tơpôl mă đe ngê̆ nhơ̆n hơrih oei xa”.
Đơ̆ng dôm tơdrong akŏm noh, jơmŭl unh joh ayŏ đei pơtoi vei răk ăn đe kôn mon kon sou, đe hơ-ioh tơ̆ rim pơlei pơla. Lơ̆m khul chĭng chêng kơ pơlei Blôk (xah Quảng Phú), oh Y Rô Lăng Kriêng, 11 sơnăm jĭ minh lơ̆m dôm bơngai sơnăm 'lơ̆p hloh. Đơ̆ng rŏng kơ jơ hŏk, oh kiơ̆ đe ngê̆ nhơ̆n pơhrăm tôn chĭng chêng, pơhrăm gah tơmam reh tôn kon kông hlôi jing tơdrong mă oh nhan lăp đơ̆ng oei 'lơ̆p: “Ƀă pơtho inh tôn chĭng klơk, tôn chĭng kram, tơmam reh tôn. Inh lăp tôn chĭng klơk. Inh 'meh jing ngê̆ nhơ̆n hơgei gah tôn chĭng klơk noh inh pơhrăm hơnơ̆ng đơ̆ng rŏng kơ jơ hŏk păng hơdrin pơhrăm hăm đe 'nhŏng 'lŏ”.
Đơ̆ng dôm tơdrong akŏm tơ̆ pơlei pơla, joh ayŏ đei vei răk tơƀăk mong păng pơjao sơnong trŏ ƀlep ăn đe sơnăm mơlôh. Hăm tơdrong vei răk đơ̆ng tơpôl pơlei pơla, đe sơnăm mơlôh pơ-ư pơ-ang kơdih hăm mŭk drăm juăt jue păng pơtoi pơlan să dôm kơjă joh ayŏ. 'Nou jing tơdrong tơm vă joh ayŏ kon pơlei kon kông tơ̆ Đăk Lăk đei vei răk tơƀăk mong păng hơtŏk kơjăp sơđơ̆ng.
Viết bình luận