Et soi kơ Yang đak kơ bơngai Pa Cô
Thứ bảy, 06:00, 14/02/2026 Lan chih tơblơ̆ Lan chih tơblơ̆
VOV.Bahnar – Dôm năr hơtuch sơnăm Ất Tỵ, jơ̆p jang pơlei pơla tơ̆ hơbon kông Trường Sơn, kon pơlei hơdrung Pa Kô tŏk bŏk iơ iơ̆r iơ iăr pơgơ̆r Kơ̆m ming hơdrơ̆m đak - mĭnh tơdrong kơ̆m kang kơnahg giĕng joăt joe đơ̆ng sơ̆ ki. Yak hloh kơhrĕng sơnăm tơ iung pơjing păng veikơjăp, kơ̆m kang kơnang giĕng ưh khan lăp tơbăt tơdrong hơrih sa lui kơ yang kơ bơngai Pa Kô mă oei tơgop tơgoăt dih băl kon pơlei, vei kơjăp tơdrong oei sa joăt joe ‘lơ̆ng rŏ sơ̆ ki kơ hơdrĕch hơdrung hăm bri kông kơdrơ̆ng Trường Sơn.

Lơ̆m khei hơtuch sơnăm, năm hơlơ̆k truh dôm xah tơring groi kông A Lưới, Huế, tơmoi hiôk hian chă hơlen băt lơ tơdrong akŏm et xa juăt jue kơ kon pơlei kon kông, lơ̆m noh đei Et soi kơ Yang đak kơ bơngai Pa Cô jĭ khôi et xa kăp gĭt. Ƀok Lê Văn Cát, oei tơ̆ xah A Lưới 1 ăn tơbăt, đơ̆ng sơ̆ khơ̆ dang ei, kon pơlei Pa Cô hơrih gơnơm lơ̆m bri kông păng thong đak. Đak ăn ƀa chăt hon, ăn mir giơ̆ng 'lơ̆ng, ăn kon bơngai grăng pran, pơlei pơla sơnêp sơnua. Kơyuơ noh, Et soi kơ Yang đak ưh hơdrô̆ jĭ minh tơdrong et soi mă oei jing 'măng vă kon pơlei tơbang đon bơnôh hmach bơnê kơ plenh teh, yang hơpang păng thong đak hlôi rong 'me kon pơlei pơla đơ̆ng chăl ou truh chăl mă nai: “Dang ei kon pơlei adoi pơgơ̆r trŏ kiơ̆ khôi juăt so păng tơdrong soi kơ Yang Kông păng Yang Đak, soi kơ yang Kông hơdrol, đơ̆ng rŏng noh soi kơ yang Đak. Yang Kông kơjung hloh păng tih hloh. Hơdrol ki adoi pơgơ̆r thoi ăi, pơlei kơdih pơgơ̆r păng pơm kiơ̆ trŏ khôi juăt so păng tôm tơdrong pơkăp”.

Et soi kơ yang Đak kơ bơngai Pa Cô đei đơ̆ng kră sơ̆ păng đei pơtoi hơnơ̆ng kiơ̆ jơhnơr kon sou. Hơdrol ki, tơdrong et soi đei pơgơ̆r lơ̆m unh hnam dah mă kơtum kơtŏng, phơ phŏ noh pơtơm pơgơ̆r lơ̆m pơlei, lơ̆m xah. Et soi đei pơgơ̆r 2 pah: soi kơ Yang Xứ tơ̆ hnam Hơkŭm Joh ayŏ kơ pơlei păng păng soi kơ yang Đak noh ah jih đak krong. Tơmam soi plang mă tơm noh dôm tơmam drăm tơguăt kơjăp hăm tơdrong hơrih rim năr kơ kon pơlei nhen bơbe, iĕr, ka, phe tơyông, ƀum hơƀo... Tôm tơmam noh kơyươ kon pơlei kơdih pơtăm păng chă lua hơnguang, tơƀôh tơdrong tơguăt kăp gĭt đơ̆ng kon pơlei bơngai hăm cham char.

Ngê̆ nhơ̆n Hồ Văn Thôi, bơngai Pa Cô ăn tơbăt, khôi soi plang kơ yang Đak hlôi đei đơ̆ng chăl yă ƀok sơ̆, kăp gĭt vă pôk bơnê kơ yang hơpang hlôi asong ăn jơhngơ̆m jăn, pơyan jang xa đei yua păng tơdrong hơrih sơđơ̆ng ăn kon pơlei pơla: “Hơdrol kơ pơgơ̆r et soi noh athei kon sou năm you ka, rôp kơne păng pĕ ‘nhot vă hơmŏ. Dôm tơmam drăm ‘măn yua lơ̆m tơdrong hơrih rim năr. Dôm tơmam noh hlôi apinh bơih vă ‘măn soi kơ yang, pôk bơnê. Hơdrol kơ pơgơ̆r noh athei hơmet tôm tơmam drăm vă pơgơ̆r et soi. Pơtih nhen tơdrong tam mă gơh noh bơ̆n apinh vă đơ̆ng rŏng kơnh gơh đei”.

Hăm bơngai Pa Cô, đak ưh hơdrô̆ jing mŭk drăm kăp gĭt mă oei jing tơdrong hơrih, jing pơhngol kơ bri kông, jing hơnih dăng oei kơ yang hơpang. Hơdrol soi kơ yang Đak, kon pơlei athei pơgơ̆r et soi kơ Yang  Xứ - yang kơpal hloh vei lăng plenh teh, đak krong đak glung. ‘Nou jĭ khôi pơih blŭng kăp gĭt, tơƀôh tơdrong pơkăp plenh teh păng khôi juăt “kŭp kơpal yom hơla” lơ̆m tơdrong hơrih đon lui kơ kon pơlei. Đơ̆ng rŏng kơ noh, dôm tơmam soi plang nhen bơbe, nhŭng, iĕr, ka, kơne, ‘nhot bri... dar deh đei plang vă pôk bơnê kơ yang Đak, tơdrong tơm hlôi rong ‘me kon bơngai păng pơlei pơla đơ̆ng lơ chăl bơngai.

Et soi kơ yang Đak jĭ ‘măng vă rim bơngai atŭm dih băl tơƀôh đon bơnôh pôk bơnê hăm plenh teh, yang hơpang, atŭm hăm noh pơtruh tơdrong hơpơi ‘meh gah tŏ ‘mi kial sơđơ̆ng, pơyan jang xa giơ̆ng ‘lơ̆ng đei yua lơ, pơlei pơla sơđơ̆ng phĭ tơtŏ dơnŏ ‘lơ̆ng. Ngê̆ nhơ̆n Hồ Thị Tư ăn tơbăt: bơngai Pa Cô lui, et soi kơ yang Đak jing kăp gĭt hloh gah tơdrong rơhŏ rơhŏm păng tơguăt tơguăl: “Et soi kơ yang Đak akŏm tôm yang hơpang nai nhen Yang Xứ, yang Kông, yang Krong, yang Đak hơrih ‘lơ̆ng hăm dih băl. Hăm tơdrong hơpơi ‘meh vă ăn đe yang tơguăt tơguăl, nhen kon bơngai bơ̆n. Hơrih atŭm dih băl, vei lăng hăm dih băl lơ̆m minh tơring noh athei đei tơdrong tơguăt hăm dih băl, ‘mêm kơ-eng hăm dih băl, vang glơng dih băl lơ̆m minh tơdrong et xa kơyuơ kon sou, pơlei pơla, kon bơngai pơgơ̆r”.

Et soi kơ yang Đak ưh hơdrô̆ vă vei răk tơƀăk mong dôm kơjă joh ayŏ juăt jue ‘lơ̆ng rŏ kơ kon pơlei Pa Cô mă oei tơgop pơm kiơ̆ dôm tơchơ̆t tơlĕch đơ̆ng Đảng, đơ̆ng Teh đak gah pơjing păng hơtŏk joh ayŏ, kon bơngai Việt Nam. Ƀok Nguyễn Thiên Bình, Phŏ Kơdră Hơnih jang Joh ayŏ păng Tơplŏng kơdou pơlei tơm Huế ăn tơbăt, tơdrong tơguăt vei răk joh ayŏ hăm hơtŏk tơmang pơhiơ̆ pơlei pơla tŏk bŏk oei hơtŏk tơdrong hơrih mŭk drăm păng đon bơnôh ăn kon pơlei tơ̆ tơring groi kông: “Tơdrong vei răk tơƀăk mong kơjă joh ayŏ kăp gĭt tơring kon pơlei kon kông pơjing đei lơ̆m pơkăp joh ayŏ kơ Huế. Nhôn pơtoi iŏk yua dôm kơjă mŭk drăm joh ayŏ juăt jue vă ‘măn hơtŏk jang tơmang pơhiơ̆, hơtŏk tơdrong hơrih joh ayŏ đon bơnôh păng mŭk drăm ăn kon pơlei roi năr roi hơtŏk tơ-iung”.

Et soi kơ yang Đak kơ bơngai Pa Cô ưh hơdrô̆ jĭ minh khôi juăt đon lui kră sơ̆ mă oei jing tơdrong pơtih kăp gĭt ăn tơdrong tơguăt đơ̆ng kon bơngai hăm cham char plenh teh. Tơdrong vei răk tơƀăk mong tơdrong et soi tơguăt hăm hơtŏk tơmang pơhiơ̆ kơjăp sơđơ̆ng tơgop vei răk tơdrong joh ayŏ kon pơlei Pa Cô, atŭm hăm noh pơm trong pran vă hơtŏk mŭk drăm – tơpôl tơring groi kông lơ̆m chăl jang ‘nao hrei ou.

Lan chih tơblơ̆

Viết bình luận

TIN CÙNG CHUYÊN MỤC