Hyưp kơmăng, tơ̆ hơnăp cham rông joăt joe kơ plei Kte, xăh Phú Thiện, dêh char Gia Lai, lơ lap kon pơlei đơ̆ng dôm pơlei akŏm năm lăng pơgơ̆r tôn chĭng chêng hăm hơnăn “Chĕp vei tơdrong ‘lơ̆ng hơiă - păr ang kơjă kăp gĭt joh ayŏ”. Ƀơ̆t unh khơ̆ng bơ blông, jơva chĭng chêng re djơ djrĭng, hơdai hăm hơxoang rơ huĭ rơ huĭn, pơjing 1 hơnih joh ayŏ kơdŏ xoang Tây Nguyên ‘lơ̆ng hơiă, hơnih dôm kơjă kăp gĭt đơ̆ng sơ̆ kơ bơngai Jarai đei chĕp vei păng pơtrơp dơ̆ng. Tŏk bŏk dăr hơxoang rơ ông rơ ang, ƀok Siu Yar, bơngai plei Kte, mă đơ̆ng đĭ kră bơih ră, ti oei kơbăl, pơ ‘lơ̆ng tôn chĭng, pơm ăn rim bơngai ‘meh vang rôp ti băl pơm jing dăr hơxoang Jarai.

“Xăh pơgơ̆r tơƀlŏk dơ̆ng tơdrong joăt joe hơdrĕch hơdrŭng bơ̆n, tơdrong tôn chĭng chêng, nhôn ƀôh tôch kơ chhôk ‘nă, hiôk chơt. Yua kơ nhôn tôch kơ ‘meh chĭng so, chĭng kơ bơngai kră sơ̆ hiôk dêh, mơ̆ng chĭng re djơ drĭng măh ƀrơ̆k jơhngơ̆m. Bơnê kơ Khŭl pơgơ̆r, kang ƀô̆ tơ̆ xăh hlôi pơgơ̆r ăn kơ nhôn đei tôn chĭng păng gô hơdrin pơhrăm tôn lơ̆m ‘măng pơhrăm âu mă jơnei”.

Gĭt kăl hloh, tơ̆ tơdrong jang, 40 ‘nu bơngai Jarai hŏk tơ̆ xăh Phú Thiện ‘nao hŏk đang lăm pơhrăm ming tôn chĭng chêng, yua đơ̆ng Ngê̆ nhơ̆n Ưu tú Nay Phai truh đơ̆ng xăh Phú Túc kơtă pơtho; hlôi gơh tôn 3 ƀai chĭng joăt joe: “Hưch hanh tanh brai”, “Hnam ưh kơ kĕ kơ hiơt” păng “Hơri pôk pơ ư kơ ma Thoach”. ‘Nhŏng K’Sor Triệu - tơdăm tơ̆ plei Phú Thiện chhôk hơiă tơroi “hŏk năm hơdai hăm tôn yan âu”, vă jing bơngai jang ‘lơ̆ng kơ tơdrong jang joh ayŏ - kơdŏ xoang.

“Ĭnh truh tơ̆ âu pơhrăm dơ̆ng tôn chĭng hăm rim bơngai tôch kơ chơt, yua kơ đei chă hơlen lăng, chĕp vei dơ̆ng tơdrong ‘lơ̆ng hơiă joh ayŏ kơ hơdrĕch hơdrŭng bơ̆n. Hloh kơ ‘noh dơ̆ng nhôn ‘noh jĭ hơdruh tơdăm, dôm bơngai kăl kơ tưk tơiung, năm hơdrol lơ̆m tơdrong jang chĕp vei, roi tơƀôh tơdrong tôn chĭng chêng ăn jơhnơr ning nai kơnh tơ̆ xăh Phú Thiện”.

Đĭ hloh 70 sơnăm, mă lei hăm jơhngơ̆m hưch hanh chĕp vei tơdrong tôn chĭng chêng Tây Nguyên, Ngê̆ nhơ̆n ưu tú Nay Phai hlôi yak hloh 80km đơ̆ng xăh Phú Túc truh tơ̆ plei Kte, xah Phú Thiện vă pơtho tơdrong tôn chĭng chêng ăn kon pơlei. Ƀok tôch kơ chhôk hơiă yua kơ dôm bơngai hŏk tă kơ pơnam pơhrăm păng đĭ gơh tôn dôm chĭng joăt joe kơ bơngai Jarai.

“Rim ‘măng năm pơtho, năm hơmet ming chĭng prĕo, ĭnh ƀôh tôch kơ rơđăh tơdrong tơgoăt hơdai, ‘mêm kơ eng păng tơ jê̆ đơ̆ng kon pơlei lơ̆m pơlei. Dôm tơdrong hŏk hôp pơlei đei re chĭng chêng ling lang pơm đei tơdrong tơklep hơdai, mĭnh jơhngơ̆m đon đơ̆ng rim bơngai, ưh kơ lê̆ đei ƀôh tơdrong che re. Mă loi ‘noh, rim ‘măng pơtho ăn kơ đe mon, ĭnh ƀôh đe mon tôch kơ hưch hanh hăm chĭng chêng. Lăng đe mon chhôk ‘nă thoi noh, ĭnh ƀôh tôch kơ chơt hơiă păng ‘noh kŭm jing tơdrong pơm ăn kơ ĭnh sa roi đei dơ̆ng tơdrong ‘lơ̆ng vă hơnơ̆ng pơtho ăn”.

Puăn kơmăng hơtuch giĕng tơtil hloi tơ̆ xăh Phú Thiện, dêh char Gia Lai pơgơ̆r tôn Chĭng chêng păng roi tơƀôh tơmam sa joăt joe kơ kon pơlei Tây Nguyên tơ̆ dôm pơlei Kte, Rbai, Amil păng Phú Thiện. Ƀok Nguyễn Văn Hưng - Phŏ Kơdră Anih pơvih pơvăn tơdrong jang tơpôl kơ xăh Phú Thiện ăn tơbăt, tơdrong jang âu ưh khan lăp vă rơih dôm ngê̆ nhơ̆n rơgei vang truh akŏm tơ̆ Festival chĭng chêng Gia Lai truh âu kơnh đĕch, mă oei tơgop vei răk tơƀăk mong tơdrong juăt tôn chĭng chêng Tây Nguyên dơ̆ng.

“Hăm tơdrong hơpơi 'mĕh chĕp vei tơmam jŏh ayŏ kăp gĭt hlôi đei UNESCO chih tơbăt, 'nŏh ưh lăp hơdrô̆ tơdrong juăt đơ̆ng kon pơlei Tây Nguyên đĕch mă oei jing tơmam kăp gĭt kơ kon bơngai hai. Nhôn hơpơi 'mĕh dôm sơnăm đơ̆ng rŏng dơ̆ng, Teh đak tơgŭm jên vă nhôn pơih lơ lăm pơtho, tơgŭm ăn đe ngê̆ nhơ̆n roi gơ̆h tôn chĭng chêng, sơng đei sơnăm mơlôh vang vei kơjăp tơdrong juăt ‘lơ̆ng đơ̆ng hơdrĕch kơdih.”

Jơva chĭng chêng oei păr ang, tơdrong hơxoang Jarai oei dăr joang pla unh ƀơ̆t hơnăp rông tơ̆ xăh Phú Thiện, dêh char Gia Lai. Bơngai kră pơtho tơƀôh ăn, đe mơlôh yak kiơ̆ dơ̆ng, dôm ƀai chĭng chêng ưh lăp vă vei kơjăp tơdrong juăt ‘lơ̆ng đơ̆ng sơ̆ kơ hơdrĕch kon kông đĕch mă oei tơguăt tơpôl, pơm jing um ai tơdrong arih Tây Nguyên ƀĕnh tơdrong lơ̆ng hơiă ‘nă hal.