Kiơ̆ kơ Anih vei lăng găh Joh ayŏ, Tơplŏng kơdâu păng Tơmang lăng dêh char Khánh Hòa, sơnăm 2025 lơ̆m dêh char sơng dang 16,4 triệu ‘nu tơmoi, tŏk hloh 14,4% pơting hăm sơnăm 2024. Lơ̆m noh, tơmoi apŭng plĕnh teh đei dang 5,5 triệu ‘nu, tŏk hloh 13,4%. Akŏm iŏk yua đơ̆ng tơmang lăng jô̆ pơhlom đei 66,7 rơbâu ti hlak jên tŏk hloh 16,8%, jang đang tôm tơdrong hơgăt tơlĕch ăn. Dôm jơnei âu ăn ƀôh tơmang lăng hơnơ̆ng vei hơnăp jang tŏk lơ, pơm tơdrong păr ang ăn dôm tơdrong jang mŭk drăm đak dơsĭ nai.

Sơnăm 2026 anih jang tơmang lăng Khánh Hòa akŏm pơm ‘nao tơmam, pơih să hơnih chă lăng. ‘Ngoăih kơ dôm hơnih truh joăt joe tơ̆ Nha Trang, Cam Ranh, lơ tơmam, hơnih năm ‘nao tơ̆ tơring păih Pơbăh dêh char tŏk bŏk đei ăn tơmơ̆t iŏk jang, pơm dơ̆ng rơih iŏk ăn tơmoi lơ̆m năr pơdơh lêh, năr tết âm lịch Bính Ngọ. Kiơ̆ kơ ‘noh, tơmoi truh tơ̆ Khánh Hòa tơ̆ hơnăp kơnh ưh khan lăp lăng ƀôh ‘năr dreng, đak dơsĭ jơk mă oei đei tơdrong hiôk chă lăng băt tơdrong joh ayŏ Chăm ‘lơ̆ng hơiă, chă lăng dôm hơnih truh nhen Bình Tiên, Vĩnh Hy, groi chuơh Nam Cương, kơthôt Po Klong Garai. Tơdrong rơih să hơnih tơmang lăng đei hơmĕng gô tơgop pơm đunh jơ năr ƀĭch pơdơh, hơtŏk kơsô̆ jên răt yua đơ̆ng tơmoi. Ƀok Nguyễn Văn Hòa, Kơdră Anih vei lăng găh Joh ayŏ, Tơplŏng kơdâu păng Tơmang lăng dêh char Khánh Hòa tơbăt:

“Đơ̆ng rŏng kơ tơmơ̆t hơdai 2 dêh char Khánh Hòa păng Ninh Thuận, kơdrol sơ̆ găh lơ dôm hơnih truh tơ̆ Khánh Hòa dang ei đei dơ̆ng dôm hơnih truh tơ̆ păih Pơbăh dêh char tôch kơ hơiă, sơng đei tôch kơ lơ tơmoi tơmang lăng”.

Kiơ̆ kơ Phŏ Giáo sư – Tiến sỹ Nguyễn Chu Hồi, Phŏ Kơdră Khŭl jang Ka hơdang Việt Nam, đơ̆ng rŏng tơmơ̆t hơdai hơgăt să tơring đak dơsĭ Khánh Hòa đĭ tŏk lơ, đang kơ ‘noh mŭk drăm đak dơsĭ tŏk, lơ̆m noh tơmang lăng đak dơsĭ, achon đak dơsĭ vei hơnăp jang tơm, athei đei “tơ̆ kơsô̆ nhân”. Tơring đak dơsĭ Khánh Hòa oei lơ̆m gơlang san hô păih Pơbăh Biển Đông, đei lơ ka hơdang, jing tơdrong ‘lơ̆ng gĭt kăl ăn hơtŏk tơiung tơmang lăng păng jang sa. Yua thoi noh, jang sa - tơmang lăng - vei lăng ‘noh jĭ 3 tơdrong tơm ưh kơ gơh tơklăh hơdrô̆. Hơtŏk tơiung tơmang lăng đak dơsĭ, achon đak dơsĭ ưh kơ gơh kơdâu kiơ̆ kơ sô̆ lơ mă athei tơklep hăm vei lăng cham char, lăng bơ̆n tơmo san hô, ving đak dơsĭ, hơnih vei lăng nhen Ving Nha Trang, Hòn Bà ‘noh “tơmam kăl” kơ mŭk drăm rơgoh. Ƀok Nguyễn Chu Hồi akhan, kơloăi tơmam tơmang lăng trŏ lăp hăm tơdrong ‘lơ̆ng hơdrô̆ kơ rim hơnih, gô hơtŏk ‘lơ̆ng hloh tơmam đak dơsĭ kơ Khánh Hòa:

“Tơdrong ‘lơ̆ng đơ̆ng ving Nha Trang pha hăm Vân Phong. ‘Lơ̆ng hloh kơ ving Nha Trang ‘noh san hô, kăl kơ hơtŏk tơiung kiơ̆ trong jang sa lăng chơt hơiă, tơplih đơ̆ng rôp yâu jing chă lăng vă kơbăt, hơnhăk ăn kơjă mŭk drăm lơ hloh”.

Đơ̆ng lăng ƀôh vei lăng anih jang, ƀok Hà Văn Siêu, Phŏ Kơdră Anih vei lăng Tơmang lăng kơ teh đak Việt Nam, hơlen lăng Khánh Hòa tŏk bŏk akŏm tôm tơdrong hiôk, ‘lơ̆ng vă jing jang tŏk tơmang lăng kơ lơ̆m teh đak păng yak tŏk grŭp hơnih truh ‘lơ̆ng hloh Đông Nam Á. Mă lei, vă bơ̆jang kiơ̆ ‘lơ̆ng tơdrong hơgăt âu, dêh char kăl hơnơ̆ng hơlen lăng dơ̆ng hơnih truh lơ̆m hla kak tơmang lăng apŭng plĕnh teh, hơtŏk ‘lơ̆ng tơmam păng pơjing hơnăn tơmang lăng kiơ̆ apŭng plĕnh teh. Kiơ̆ kơ ƀok Hà Văn Siêu, ƀơ̆t măt Khánh Hòa kăl akŏm jang pơkeh trong jang chĕng hơmet teh păng anih jang kăl tơmang lăng ‘nao, tơm ‘noh pơm hơtŏk cham gre păr apŭng plĕnh teh Cam Ranh, tơmơ̆t jên jang hơnih tơnŏk đak dơsĭ, hơnih thŏng nan dơ̆ng păng tơdrong jang tơgoăt hơdai hrơ̆ch. Hơdai hăm ‘noh, hơtŏk tơiung tơmam tơmang lăng kiơ̆ lơ̆m tơdrong đei yua dôm ving ‘lơ̆ng tơm, kiơ̆ trong jang hơdai, tơgŭm băl, veh ver lei lăi băl; pơm tơdrong lăng vă kơbăt lơ kiơ̆ pơyan, kiơ̆ jơ kơ ‘năr, kơmăng vă tơ jur tơdrong pơmơ̆ng lơ̆m pơyan:

“Anih vei lăng Tơmang lăng kơ teh đak Việt Nam gô vang yak hơdai kŭm Khánh Hòa lơ̆m tơdrong pơjing, hơlen lăng hơdăh ăn tơmang lăng, hơnhăk Khánh Hòa đei ƀôh rơđăh ‘lơ̆ng hloh lơ̆m hla kak tơmang lăng apŭng plĕnh teh, jing hơnih tơm tơmang lăng pơdơh ngôi kơ đak dơsĭ apŭng plĕnh teh”.

Hăm tơdrong jang tŏk lơ ‘lơ̆ng lơ̆m sơnăm 2025, anih jang Tơmang lăng Khánh Hòa đei tơdra hơdrol hơnơ̆ng jang tŏk ‘lơ̆ng tơ̆ hơnăp kơnh. Sơnăm 2026, anih jang hơdrin iŏk đei hloh 77.000 ti hlak jên, akŏm kơsô̆ tơmoi hloh 18,1 triệu ‘nu, lơ̆m noh tơmoi apŭng plĕnh teh hloh 6 triệu ‘nu. Jăl jang 2025–2030 đei hơnăp jang gĭt kăl, Khánh Hòa kăl ‘măn tơmang lăng tơ̆ anih dơ̆ng tơm lơ̆m tơdrong jang hơtŏk tơiung. Ƀơ̆t đei pơgơ̆r ‘lơ̆ng, rơgoh păng kơjăp, tơmang lăng gô pơm păr ang, pơtrŭt dôm tơdrong jang tơm nai nhen kơmăy kơmŏk, logistics, anih kơdrơ̆m đak dơsĭ păng mŭk drăm đak dơsĭ vang hơdai hơtŏk tơiung.

Phŏ Kơdră Anih vei lăng kon pơlei dêh char Khánh Hòa Nguyễn Long Biên tơƀôh hơdăh tơmang lăng - pơvih pơvăn ‘noh jĭ 1 lơ̆m 4 tơdrong jang tơm pơm tơdrong ‘lơ̆ng hơtŏk tơiung mŭk drăm kơ dêh char, kiơ̆ dôm tơdrong Tơchơ̆t 09 đơ̆ng Anih tơm Chĭnh trĭ păng Tơchơ̆t 01 Anih jang Đảng dêh char Khánh Hòa, yak truh tơdrong hơgăt jang tŏk 2 kơsô̆ lơ̆m jăl jang truh.

“Iŏk jang dôm tơmam ‘lơ̆ng, đei yua vă pơtrŭt tơiung ming, sơng đei lơ tơdrong jang tơmang lăng tih; hơtŏk tơiung tơmam tơmang lăng ‘lơ̆ng hơdrô̆; pơm hơtŏk anih jang kăl, pơvih pơvăn ‘lơ̆ng; tŭn hrĕnh dôm tơdrong jang tơmang lăng tơm; hơtŏk tơiung mŭk drăm kơmăng, trong pơvih pơvăn tơmam sa, răt yua, chă lăng pơchơt vă hơtŏk  tơdrong sơng đei tơmoi tơmang lăng; tơgŭm păng hơmet pơ ‘lơ̆ng dôm tơdrong mơmat tat ăn kon pơlei vang jang pơvih pơvăn tơmang lăng”.