VOV4. Êđê - Kbưi ho\ng [uôn pro\ng {uôn Ama Thuôt hlăm brô 26km t^ng kơ nah ngo\, đơ đang kphê ti sa\ Êa Yông, kdriêk Krông Pa], ]ar Daklak hlăk mnga ]uh blang ko# mđung. Mơ\ng anei yơh mâo ho\ng anei 100 thu\n, Knơ\ng brua\ Cao nguyên Đông Dương lehana\n Knơ\ng brua\ lo\ hma An Nam mko\ mjing leh blôk kphê CADA ho\ng 260ha, phu\n ba ana mnơ\ng pla anei ho\ng hnơ\ng pro\ng ti Lăn Dap Kngư.
Lăn jing, lehana\n dôk hla\m hnơ\ng dlông êbeh 500m mka\ ho\ng êlah êa ks^, kyuana\n kphê kr^ng anei mâo phung đeh kwa\ kphê Prăng yap jing kphê mâo hnơ\ng jăk êdi mka\ ho\ng djăp mta kphê hla\m kr^ng mkăn. Kyuana\n kno\ng hlăm wang 10 thu\n êdei kơ năn, lo\ mâo truh 26 blôk kphê Prăng mâo pla ju\m {uôn Ama Thuôt, grăp blôk mâo du\m pluh ha truh kơ du\m êtuh ha, ba mnơ\ng pla anei jing leh, ana\n knăl hing ang kơ kr^ng Lăn hrah Lăn Dap Kngư.
Sang yang CADA.
Siămdah, 100 thu\n leh êgao, blôk kphê CADA hing ang hlăk ana\n, ara\ anei jing leh sa knhuah gru h[uê ênuk lăn ]ar, mâo Knu\k kna duh bi liê lo\ ru\ mjing rup bi hmô [ri hlăm wưng knăm mơak kphê {uôn Ama Thuôt gưl tal 3 – 2011. Ata\t hmei nao ]ua\ Knhuah gru sang yang bi hdơr kơ phung djiê ti blôk kphê CADA, Võ Ngọc Nam ti sa\ Êa Yông, kdriêk krông Pa], brei thâo, ti anei mâo mko\ mjing leh chi bộ Đảng Cộng sản tal êlâo hlăm mnuih ma\ brua\ mơ\ng ]ar Daklak, lehana\n jing anôk ma\ brua\ hgăm mơ\ng cách mạng hlăm ênuk kru\ kdơ\ng. Sang yang anôk bi hdơr ara\ anei kno\ng jing gru bi knăl, ho\ng sa po\k mtih bo\ ho\ng agha ana mnu\t pro\ng luôm jih. Sa boh sang yang mrâo lo\ dơ\ng mdơ\ng ti gu\ phu\n mnu\t, pioh ngă anôk bi hdơr kơ phung pla kphê djiê leh hlăk ana\n. Võ Ngọc Nam, mnuih ara\ng jao dlăng kriê sang yang knhuah gru anei la]:
“Hlăm ênuk kru\ kdơ\ng blah Mi sua ma\ klei êngiê kơ mnuih [uôn sang, anei ăt jing sa anôk phung ngă cách mạng kreh bi k[^n, lehana\n êdei anei mâo Knu\k kna tu\ yap jing sa hlăm du\m knhuah gru h[uê ênuk CADA. Anôk anei êlâo dih jing blôk kphê, leh kơ năn jing Đang kphê Phước An, ara\ anei jing Knơ\ng brua\ kphê Phước An kia\ kriê, ăt pla mjing kphê, kyuadah lăn hrah bazan ti anei guôp ho\ng ana kphê yơh, kno\ng kphê yơh jăk pla mjing ti anei, mơ\ng năn mơh mnuih [uôn sang kyua mơ\ng ana kphê mơh klei hd^p mda đ^ kyar leh mse\ si ara\ anei”.
Mơ\ng [uôn Ama Thuôt, ana kphê dơ\ng đ^ lar hlăm djăp anôk kr^ng Lăn Dap Kngư ho\ng ênha\ êbeh 550 êbâo ha, mâo boh kphê jih jang truh 1 êklăk 500 êbâo tôn Hjăn ti Daklak, jing kdrăn phu\n đang kphê kơ Lăn Dap Kngư, thu\n 2014 boh kphê mâo truh 90% ênoh mnia mblei ho\ng ala ta] êngao, mâo ba w^t êbeh 650 êklăk dolar. Kphê hlăk mjing brei leh brua\ knua\ ma\ hlăm brô kơ 300 êbâo ]ô mnuih ma\ brua\ ho\ng kphê mtam, lehana\n 200 êbâo ]ô mnuih ma\ brua\ djo\ tuôm ho\ng kphê. Ana kphê kla\ s^t ba w^t leh klei hd^p trei mđao, mdro\ng sah kơ mnuih [uôn sang djăp djuê ana ti Lăn Dap Kngư. Y- Djhai ti sa\ Êa Tu, [uôn pro\ng {uôn Ama Thuôt, ]ar Daklak brei thâo: Kyua pla kphê go\ sang `u dưi duh leh kơ 9 ]ô anak hriăm hra\ mơar tu\ jing, mâo mdơ\ng leh sa boh sang ho\ng ênoh êbeh kơ 1 êklai prăk:
“Knyua mâo knơ\ng brua\ duh bi liê, mđ^ kyar brua\ pla kphê, snăn klei hd^p mda go\ sang kâo, lehana\n mnuih [uôn sang hmei [rư\ hruê hơ^t kjăp, đ^ kyar. Di`u đru mnuih [uôn sang, ktrâo ata\t mnuih [uôn sang dlăng kriê, krih êa, khăt mkra adhan, ma\ rơ\k…kyua mâo klei ktrâo ata\t tliêr kjăp mơ\ng Knơ\ng brua\ kphê, snăn kphê đ^ jing siam, mboh lu, đru leh kơ klei hd^p mnuih [uôn sang [rư\ hruê jăk yâo h^n”.
Go\ sang Y Djhai dôk kwa\ kphê.
Boh kphê mơ\ng Lăn Dap Kngư mâo ]h^ leh truh kơ 60 ala ]ar, lehana\n kr^ng lăn, mđ^ Việt Nam jing ala ]ar ]h^ mnia kphê robusta kơ ala ta] êngao lu h^n dlông ro\ng lăn, lehana\n truh kơ mkrah hnơ\ng kphê rubosta tar ro\ng lăn. Tui si Trịnh Đức Minh, Khua Êpul brua\ hgu\m kphê {uôn Ama Thuôt, kphê Lăn Dap Kngư hing ang leh kơ tar ro\ng lăn kyua mnâo mna` `u jăk amâo mâo anôk mâo mse\. Mnâo mna` kphê anei mâo bi kla\ leh mơ\ng êtuh thu\n h[uê ênuk, mơ\ng kphê CADA ênuk Prăng, hlo\ng truh kơ ana\n knăl kphê {uôn Ama Thuôt ara\ anei. Trịnh Đức Minh la]:
Tơdah kno\ng la] djo\ guôp đu] snăn `u srăng mâo hnơ\ng pro\ng, [ia\dah klei djo\ guôp tinei lo\ mjing hnơ\ng jăk kphê yuôm bhăn êdi: Kyua ho\ng hnơ\ng dlông, lehana\n êwang bi kpleh hnơ\ng h’uh lehana\n êa\t hruê lehana\n mlam yơh jing pô phu\n mjing hnơ\ng jăk kphê rubosta {uôn Ama Thuôt. Kphê mâo leh h[uê êtuh thu\n, dhar brua\ kphê găn leh lu thu\n êngu\n mlan jăk mâo jhat mâo, [ia\dah ka tuôm [uh ôh mnuih [uôn sang đue# kbưi mơ\ng ana kphê, lehana\n mơ\ng h[uê ênuk mâo leh mơ\ng đưm đa\ anei, klei thâo hlăm brua\ dlăng kriê wiê ênkă kphê ăt đ^ kyar”.
Bi kla\ kphê jing mnơ\ng pla phu\n, brua\ sang ]ư\ êa du\m ]ar Lăn Dap Kngư lehana\n du\m phu\n dhar brua\ djo\ tuôm mâo ]ua\l mka\, lehana\n mđing duh bi liê mđ^ kyar hluê ho\ng hdră êlan kjăp. Mb^t ho\ng klei duh bi liê hlăm brua\ dla\ng kriê wiê ênăk mrâo mrang, mđ^ hnơ\ng jăk boh kphê, brua\ sang ]ư\ êa alu\ wa\l, lehana\n du\m dhar brua\ djo\ tuôm mâo nanao klei mđung kơ brua\ duh mkra mnia mblei, po\k phai anôk ngă hra\ mơar hưn mdah ana\n knăl kphê {uôn Ama Thuôt ho\ng tar ro\ng lăn. Đinh Văn Khiết, K’ia\ng khua Knơ\ng brua\ sang ]ư\ êa ]ar Daklak la]:
“}ar Daklak ara\ anei mâo hlăm brô 203 êbâo ha kphê, [ia\dah mgi mdih srăng mâo klei bi mlih, ]ia\ng rơ\ng kơ klei mđ^ kyar kjăp kơ ana kphê hlăm gưl ti ana\p. Ho\ng mta k`ăm si srăng ngă drei dưi dja\ pioh du\m ênha\ kphê djo\ guôp ho\ng lăn ala yăn adiê, lenana\n mâo phung thâo knăk hla\m brua\ pla kphê. Tal dua, drei rơ\ng dưi mâo hnơ\ng boh kphê, pioh bi hơ^t klei hrui w^t mơ\ng mnuih [uôn sang, lehana\n klei đ^ kyar hlăm alu\ wa\l”.
Đang kphê Êa Yông.
BTV: Y-Khem.
Viết bình luận