VOV4.Êđê -  Ơ mnuih [uôn sang leh ana\n [^ng dôk hmư\!

         Đrông hla\m du\m hruê ka\m êgao, ti du\m c\ar kr^ng c\ư\ c\hia\ng kwar Krah leh ana\n ktuê êa ks^ kwar Dưr mâo adiê hjan pro\ng. Ti du\m kr^ng wa\l hla\m c\ar Quảng Ninh leh ana\n [uôn pro\ng Hải Phòng, adiê hjan dưi dla\ng jing pro\ng êdi hla\m wang 40 thu\n ho\ng anei, nga\ lu mnuih djiê leh ana\n luc\ ka thâo [uh, nga\ ênga\p êa lu boh sang leh ana\n lu mnơ\ng pla mjing, nga\ hma\i djo\ truh kơ klei hd^p mda  mơ\ng mnuih [uôn sang. Du\m klei anei brei [uh: adiê hjan êa l^p lêc\ ang^n êbu\ thu\n anei mâo lu klei amâo mâo ja\k. Hmei  sra\ng lac\ bi m[^n boh klei adiê hjan êa l^p lêc\ c\ia\ng kơ mnuih [uôn sang ti kr^ng wa\l Dap Kngư thâo kla\ leh ana\n mâo du\m hdra\ răng mgang bi ja\k.

Mâo adiê hjan pro\ng êdi ti c\ar Quảng Ninh. Ti kdriêk plao ks^ Cô Tô, Cửa Ông mâo adiê hjan pro\ng êdi nga\ ênga\ êa ti du\m [uôn pro\ng Hạ Long, Cẩm Phả, ông Bí, du\m wa\l krah: Đông Triều, Vân Đồn, Hoành Bồ. Adiê hjan êa l^p lêc\ nga\ leh êbeh 20 c\ô mnuih djiê leh ana\n luc\ ka thâo [uh, êbeh 2.000 boh sang hma\i djo\ ênga\p hla\m êa, du\m ktuê êlan ênga\p êlam hla\m êa, klưh rai nga\ bi ktlah hja\n, wa\l anôk mnuih [uôn sang dôk bi ktlah hja\n, hma\i djo\ kơ klei hd^p mda, brua\ knua\ mơ\ng lu go\ sang. Adiê hjan pro\ng mâo wa\t êa ks^ đ^ nga\ êlan klông êa ks^ gun kpa\k amâo dưi ga\n êrô ôh, nga\ jih tuê nao c\hưn kơ plao ks^ Cô Tô dôk đuôm kpa\k ti ana\n.

                                      Hjan pro\ng h^n êdi hlăm 40 thu\n ti ]ar Quảng Ninh.

Ti Hải Phòng, kyua adiê hjan pro\ng lu kr^ng wa\l ti kdriêk plao ks^ Cát Hải ênga\p êlam hla\m êa mơ\ng 1 – 12m. Êlan klông gun kpa\k bi ktlah hja\n, brua\ đru do\ng mnuih [uôn sang bi yua canô ana\n dleh dlan êdi, kno\ng dưi ba mbe\ mđue# mnuih [uôn sang bi nga\n dra\p lui  ênga\p hla\m êa yơh.

Adiê hjan êa l^p lêc\ sui hruê nga\ kơ ênoh ênil mnơ\ng [ơ\ng ti Quảng Ninh leh ana\n Hải Phòng đ^ ktang, bohnik jing djam mtam mtah. Hla\m ana\n, djam pua\n yơh đ^ êdi, mơ\ng 3.000pra\k sa c\a\p đ^ truh 6.000 pra\k/1 c\a\p kơ phung blei lo\ ba c\h^ . Bi truh kơ kiê kngan mnuih blei sna\n sa c\a\p djam pua\n đ^ truh mơ\ng 10 – 15 êbâo pra\k/ 1 c\a\p, nga\ hma\i djo\ kơ klei hd^p mnuih [uôn sang.

     Leh Quảng Ninh jing Hải Phòng, adiê hjan hlo\ng truh kơ du\m c\ar kr^ng c\ư\ kngư kwar Krah leh ana\n kr^ng c\ư\ c\hia\ng kwar Dưr. Adiê hjan pro\ng mơ\ng hruê 29/7 ti alu\ wa\l c\ar Lạng Sơn, mb^t ho\ng hnơ\ng êa mơ\ng ako\ krông tuh hriê lu nga\ kơ lu anôk le\ hla\m klei ênga\p êlam hla\m êa, lu mnơ\ng pla mjing, êlan klông, pưk sang, hdra\ brua\ ru\ mdơ\ng jhat rai…. Hla\m ana\n, wa\l krah Đồng Mỏ jing sa hla\m du\m anôk hma\i djo\ kjham êdi. Truh kơ knhal jih hruê ka\m êgao, Sang rông hđeh wa\l krah Đồng Mỏ a\t adôk ênga\p hla\m êa l^p lêc\.

                                           Lu knơ\ng bruă hdăng ti ]ar Quảng Ninh lui] liê kjham kyua êa lip.

Kyua hma\i djo\ adiê hjan êa l^p lêc\, lu wa\l anôk mnuih [uôn sang dôk ti alu\ wa\l krah Đồng Mỏ leh ana\n du\m sa\ riêng gah hla\m kdriêk Chi Lăng, c\ar Lạng Sơn djiê pui kmla\klei hd^p ru\ng răng jih. Gưl êa l^p lêc\ anei nga\ sa c\ô mnuih djiê, du\m pluh boh sang mnuih [uôn sang êa kpuh đung. Bohnik, lu ktuê êlan phu\n nao truh kơ wa\l krah klưh jhat rai kjham.

Ti c\ar Bắc Giang, adiê hjan pro\ng nnao đrông hla\m du\m hruê êgao nga\ êa lêc\ kluh, proh hriê ti du\m kdriêk mse\ si: Yên Thế, Sơn Động…. Ti wa\l krah Vân Sơn kdriêk Sơn Động êa lêc\ kluh hriê săr dơr êbeh 7 ha mdiê ktuê hang êa hnoh; Êlan mlir alu\ [uôn ti [uôn Khả, Nà Hin, Khe Rín ênga\p êlam hla\m êa, nga\ bi ktlah êlan klông amâo dưi ga\n êrô ôh. Êa lêc\ kluh nga\ kơ  6 b^t kdrông ga\n êa ti sa\ Đồng Tiến, kdriêk Yên Thế gun kpa\k amâo dưi ga\n êrô, nga\ ênga\p êa 45 go\ êsei mnuih [uôn sang, êbuh du\m sang tlô mnei hgei, kpuh đung mđue# gia\m 10 ha mdiê, ktơr leh ana\n lu nga\n dra\p mơ\ng mnuih [uôn sang. Du\m alu\ wa\l iêo ba leh mnuih hmao nao ba mbe\ mđue# du\m go\ êsei dôk hla\m anôk hu\i hyưt nao dôk kơ anôk ja\k êđa\p; mb^t ana\n mtio\ nao du\m êpul ksiêm dla\ng du\m hdra\ brua\ phu\n leh ana\n brei mnuih dôk gak răng jih hruê mlam. 

                                                      Êdei kơ Quảng Ninh kdriêk Cát Hải ti Hải Phòng êngăp hlăm êa.

Ti c\ar Hòa Bình, adiê hjan pro\ng a\t nga\  kluh taluy bư\ jum dar kr^ng wa\l kngư Ông Tượng ktuê êlan dơ\ng pro\ng mrô 6, mơ\ng êpl 5 truh kơ êpul 3, phường Phương Lâm, [uôn pro\ng Hòa Bình, c\ar Hòa Bình. Ktuê êlan mơ\ng Đồng Bảng - Suối Nhúng ( Km 5 + 500) klưh taluy hla\m brô 50m3; ti Km 5 + 900 mơ\ng Đồng Bảng – Phúc Sạn – Tân Mai - klưh boh tâo taluy hla\m brô 20m3 nga\ gun kpa\k êlan klông. Khua knơ\ng brua\ sang c\ư\ êa  c\ar Hòa Bình mtru\n leh hra\ mjêc\ brei jih jang alu\ wa\l mjêc\ w^t duah dla\ng jinh du\m anôk hu\i hyưt ênga\p êa leh ana\n klưh la\n c\ia\ng hưn răng kơ mnuih [uôn sang leh ana\n du\m êdeh êdâo ga\n êrô. Du\m pô phung duh bi liê leh ana\n du\m pô ênao mgơ\ng êa c\ia\ng po\k nga\ du\m hdra\ rơ\ng klei ja\k êđa\p kơ ênao êa kdơ\ng.

                                                Êpul bruă đru do\ng đru mnuih [uôn sang ]ar Quảng Ninh.

Hluê si Anôk đa\o kna\l yan adiê êa juôr Trung ương, tơl truh kơ hruê anei, du\m c\ar kwar Dưr leh ana\n Dưr kwar Krah mâo adiê hjan man dưn hlo\ng kơ adiê hjan pro\ng hla\m lar [ar, mâo anôk adiê hjan pro\ng lu mơ\ng 100 – 300 mm jih gưl, mâo đa anôk adiê hjan pro\ng êbeh 400 mm. Kyua ana\n du\m c\ar kr^ng c\ư\ c\hia\ng kwar Dưr c\ia\ng pral thâo mgang kdơ\ng ho\ng klei êa lêc\ kluh hriê, klưh la\n. Anôk g^t gai Trung ương kơ mgang kdơ\ng klei truh mơng yan adiê nga\- Knơng brua\ ala c\ar Tui duah do\ng đru mnuih mâo klei truh bi mkla\: anei jing gưl adiê hjan êa l^p lêc\ đa\o kna\l mâo hnơ\ng pro\ng, sui hruê, mâo hla\m lar [ar, mâo dleh dlan amâo dưi thâo êlâo leh ana\n mâo leh hra\ mtru\n mjêc\ m’^t kơ du\m Phu\n dhar brua\ leh ana\n du\m c\ar, [uôn pro\ng ti kwar Dưr leh ana\n kwar Krah hluê nga\ mjêc\ du\m hdra\ mgang kdơ\ng ho\ng klei truh jhat mơ\ng adiê hjan êa l^p lêc\ nga\, đru do\ng mnuih [uôn sang ti du\m kr^ng hla\k hma\i djo\ klei yan adiê nga\.

                                                                        H’Nga pô ]ih mkra.