VOV4.Êđê -S^t truh wưng ako\ yan hjan mse\ si ara\ anei, mnuih [uôn sang nga\ lo\ hma ]ar Daklak truh yan buh pla phu\n, klei ]ia\ng kơ êđai ana mjeh đ^ lu, ktu\ng ba ho\ng ana\n jing klei bi mjh^t m’ua\t mơ\ng anôk ]h^ mnia êđai ana mjeh leh ana\n asa\r mjeh. Thu\n 2016 anei, anôk ]h^ mnia êđai ana mjeh mâo lu êdi ho\ng lu anôk mrâo po\k, amâo mâo djo\ kno\ng nga\ kơ lu mnuih [uôn sang nga\ lo\ hma ti kr^ng Dap kngư đuic\ ôh, [ia\ wa\t hla\m kr^ng Ngo\ kwar Dhu\ng bi mđing. Sna\n [ia\dah ho\ng klei kia\ kriê êdu awa\t, hnơ\ng tu\ ja\k ana mjeh amâo mâo klei mđing dla\ng ôh, lo\ dơ\ng nga\ lu klei hu^ hyưt, arưp aram truh kơ klei tu\ ja\k brua\ nga\ lo\ hma. Amâo thâo lo\ kral ôh, ti jing s^t ti mgưt”, jing leh klei [uh mb^t mơ\ng mnuih [uôn sang leh ana\n mnuih c\h^ mnia ho\ng brua\ yuôm bha\n anei ti ]ar.

     Truh hla\m yan buh pla thu\n anei,  anôk ch^ mnia djuê mjeh mnơ\ng ba pla mơ\ng Hồ Thanh Đàm ti sa\ Êa Kê`, kdriêk Krông Pac\, dưi po\k mlar pro\ng đ^ 3 bliư\ mka\ ho\ng thu\n dih. Gia\m anôk anei, 3 anôk rah pla mjeh mnơ\ng pla mka\n a\t hla\k mrâo po\k leh ana\n du\m anôk mka\n hla\k mphu\n mjing. Đàm brei thâo: kha\gơ\ anôk rah mjing êđai mjeh mnơ\ng pla, c\h^ mnia mjeh mnơ\ng pla đ^, [ia\ du\m mta ana boh kroh mâo ênoh yuôm đ^ mse\ si boh [ơr, boh sâu riêng a\t ka\n dja\p  pioh ba c\h^ lei. “ Thu\n anei lo\ mâo du\m anôk riêng gah mse\ si Bình Phước, Gialai, mâo du\m mjeh ana tiêu, ksu jih leh wưng ma\ yua, ana\n ara\ng bi mlih ba pla boh [ơr, boh sâu riêng mâo ênoh yuôm, ana\n djuê mjeh mơ\ng Daklak thu\n anei k[ah. Tal 2 jing đar thu\n mâo phu\n mjeh mơ\ng kwar Yu\ hriê ba c\h^, [ia\ thu\n anei kwar Yu\ tuôm ho\ng klei adiê không k[ah êa, tro# kma ms^n nga\ ana\n amâo mâo ôh ana mjeh. Kyua ana\n, kha\ đang anôk rah mjing êđai mjeh mnơ\ng pla mâo lu, [ia\ du\m đang war rah mjing mrâo a\t ka\n dja\p lei mka\p kơ du\m anôk ba c\h^.”

Du\m anôk rah pla êđai mjeh mnơ\ng pla điêt tu\ kơ leh ti du\m sa\ a\t yuôl po\k mdha\ c\ih Mjeh mnơ\ng pla Êa K’Ma\t mơh.

      Du\m đang war rah mjing mjeh mrâo po\k ti Daklak lu jing duah mjing ma\ si jing, ho\ng du\m kmeh gơ\ng alê, m’ô amâo dah msei, da\ng ma\ ho\ng kwa\t, luôm guôm ho\ng `ua\l ju\ gang mđia\. Mnơ\ng yua pioh rah pla kno\ng kam ho\ng hmôk boh đung, mâo [ia\ hbâo pruê lu\k ho\ng la\n hrah, lu jing ma\ mơ\ng du\m đang kphê leh khua mduôn, mrâo ru\). Anôk điêt sna\n duah rah pla ma\ mâo 5, 6 êbâo êđai mjeh du\m mta ana, anôk pro\ng le\ rah mjing ba c\h^ truh du\m pluh êbâo [e\ ana mjeh. {ia\ kha\ điêt amâo dah pro\ng, êđai mjeh rah mjing amâo mâo ana\n kna\l, klei hâo hưn kơ  mta djuê mjeh, phu\n agha nga\ kơ mnuih [uôn sang gơ\ amâo mâo h’^t ai tiê ôh blei. Ti sa anôk rah mjing êđai mjeh mnơ\ng pla ti sa\ Êa K’Nuêc\, kdriêk Krông Pac\, Bùi Văn Thế, ti sa\ Hoà Đông pô nao blei  mjeh boh sâu riêng brei thâo: `u hluê nga\ leh du\m klei ktrâo lac\ mơ\ng anôk c\h^, [ia\ a\t mâo êbeh mkrah wah ana djiê leh mâo sa thu\n ba pla.

      Hla\k êjaiklei c\ia\ng êmuh mơ\ng Thế ka mâo klei w^t lac\ ôh, sna\n sa c\ô mnuih hriê blei mjeh êđai boh [ơr ti anôk anei le\ bi êdah klei dôk hyưt kơ phu\n agha mjeh, kyua du\m thu\n êlâo `u blei djo\ mjeh êđai boh [ơr amâo mâo klei tu\ ôh:“ Kâo blei t^ng nah dih kban. Ba pla `u mâo boh mơh, [ia\ boh điêt, leh ana\n jing boh [ơr m’êa, amâo mâo thu khuôt ôh, ara\ anei buc\ jih lo\ w^t ba pla.”

      Tơ mse\ si du\m thu\n êlâo, du\m anôk rah mjing êđai mjeh mnơ\ng pla k[^n lu ti sa\ Hoà Thắng, [uôn pro\ng {uôn Ama Thuôt, riêng gah anôk hing ang jing Knơ\ng ksiêm mđing hria\m kphê Êa K’Măt hđa\p, Knơ\ng brua\ Kreh knhâo brua\ Lo\ hma dliê kmrơ\ng Tây Nguyên ara\ anei, c\ia\ng ba yua k’hưm hing ang mơ\ng knơ\ng brua\ anei, sna\n truh kơ ara\ anei, du\m đang war rah mjing êđai mjeh anei dưi po\k mlar leh ti dja\p kdriêk, wa\l krah hla\m c\ar. Sna\n [ia\dah mse\ si amâo mâo ti anôk nga\ brua\ djo\ ho\ng hdra\  leh ana\n klei kc\ah mtru\n hla\m hra\ mtru\n mrô 18/2012 mơ\ng Phu\n brua\ Lo\ hma – Mđ^ kyar kr^ng [uôn sang, ho\ng brua\ duh mkra pla mjing, mnia blei êđai mjeh ana tu\ yuôm leh ana\n ana boh kroh  sui thu\n.

                         Êđai mjeh c\o\ng bi rah pla ma\ pô amâo mâo ana\n kna\l, klei hâo hưn phu\n agha ôh.

      Yua êdu\k kna\t grep mơ\ng đang war pla mtu\k mtu\l, ka mâo dja\p klei đa\o knang kơ hnơ\ng mboh, hnơ\ng tu\ ja\k;  klei hâo hưn kơ êđai mjeh amâo mâo kla\ mngac\..... jing du\m brua\ pro\ng hla\m brua\ pla mjing, mnia blei êđai mjeh mnơ\ng pla ti Daklak ara\ anei. Chu Văn Mùi, pô sa anôk c\h^ mnia êđai ana mjeh mnơ\ng pla ti wa\l krah Êa Kar, kdriêk Êa Kar kha\ng  blei ba mjeh mơ\ng Knơ\ng Kreh knhâo brua\ Lo\ hma dliê kmrơ\ng Tây Nguyên ti sa\ Hoà Thắng, [uôn pro\ng {uôn Ama Thuôt ya\l dliê kơ klei tu\k tu\l mơ\ng anôk c\h^ mnia djuê mjeh mnơ\ng pla: “ Mơ\ng Km5 nao mu\t la\m sa\ Hoà Thắng, dja\p anôk mâo s’a\i anôk c\h^ mjeh mnơ\ng pla Êa K’Ma\t. Ih nao blei ih [uh c\ih Knơ\ng brua\ Êa K’Ma\t, sna\n bi nao blei yơh si gah thâo ti anôk s^t, ti anôk mgưt. Leh nao mu\t, sa [e\ êđai mjeh `u c\h^ 100 êbâo pra\k. Leh c\ih nga\ he\ hra\ m’ar, tla he\ pra\k sna\n mâo mnuih ata\t nao, c\ia\ng ti war sna\n `u ktrâo ti war ana\n. Sna\n gơ\ [uh ênguôt mâo mơh, c\ia\ng tlao mâo mơh, amâo thâo b^t ôh ti s^t ti mgưt.”

      Hluê si Lê Văn Thành, K’ia\ng khua Knơ\ng brua\ Pla mjing, răng mgang mnơ\ng pla mjing Daklak, klei duah c\h^ êđai mjeh mnơ\ng pla si jing ti du\m anôk c\h^ mnia êđai mjeh mnơ\ng pla ti Daklak mâo mơ\ng lu thu\n ho\ng anei leh, c\ia\ng bi luc\ sa wưng dơ\ng kơh dưi msir klei anei. Jing kyua Knơ\ng brua\ mrâo mko\ mjing du\m mlan đuic\, dja\p brua\ c\ia\ng lo\ w^t dla\ng mơ\ng ako\: “ Truh kơ ara\ anei, hmei mrâo hluê nga\ mâo sa knhuang đuic\, kyua ana\n c\ia\ng lo\ w^t duah dla\ng du\m anôk pla mjing, c\h^ mnia êđai mjeh mnơ\ng pla hla\m alu\ wa\l. Hla\m ako\ mlan 4, sna\n hmei iêo leh 148 go\ êsei pla mjing, mnia blei êđai ana mjeh hriê mtô bi hria\m du\m hra\ m’ar kc\ah mtru\n mơ\ng hdra\ bhia\n. Hdra\ k`a\m mơ\ng hmei jing đru kơ du\m go\ êsei nga\ brua\ pla mjing, c\h^ mnia êđai mjeh mnơ\ng pla thâo săng kơ du\m klei kc\ah mtru\n mơ\ng Hdra\ bhia\n, du\m hdra\ mnêc\, du\m mta klei c\ia\ng pioh nga\ brua\ pla mjing, c\h^ mnia leh kơ ana\n kơh hmei bi ksiêm dla\ng, msir mkra du\m klei nga\ soh.”

     Bi mko\ mkra Hdra\ brua\ nga\ lo\ hma mrâo mrang, h’^t kja\p, mâo ai dưi bi mhia\, ana\n jing hdra\ k`a\m mơ\ng Daklak leh ana\n du\m c\ar Dap Kngư hla\k kpưn đ^, bohnik ho\ng klei ga\l djo\ pro\ng jing pla mjing ana boh kroh leh ana\n ana tu\ yuôm sui thu\n. Sna\n [ia\dah ho\ng du\m klei adôk êdu awa\t leh ana\n hla\k mâo hla\m brua\ rah pla mjing êđai ana mjeh, klei hur har mơ\ng alu\ wa\l jing mrâo kno\ng lac\ ma\ ho\ng [a\ng êgei đuic\. Hdra\ brua\ duh mkra mrâo mrang h’^t kja\p mơ\ng Daklak dôk c\ang guôn sra\ng kno\ng bi mphu\n s^t brua\ ruah mjing, rah pla, c\h^ mnia êđai mjeh dưi bi mko\ mjing mđra\m mb^t bi knar leh ana\n mâo klei kia\ kriê bi tliêr kja\p./.

                                                H’Nga pô ]ih hlo\ng ra\k.