Mphu\n kbia\ hriê mơ\ng ]ư\ Ya Jut, ho\ng boh dlông 1.900 met mka\ ho\ng êlah êa ks^, ako\ êa mơ\ng krông Da\ Nhim mphu\n kbia\ hriê mơ\ng du\m hnoh êa đ’điêt êlam hla\m krah Dliê knu\k kna mkuôm Bi Đúp – Núi Bà. La\n mbo\ ]a\t jing mơ\ng krông Da\ Nhim mjing leh kr^ng la\n ja\k jing êdi anei dôk hla\m kdriêk Đơn Dương, ]ar Lâm Đồng. A|t mơ\ng kr^ng la\n mbo\ ]a\t jing mơ\ng hnoh krông Da\ Nhim, nga\ kơ Đơn Dương bi mlih leh hla\m gra\p hruê hruê, jing kr^ng phu\n thơ\ng kơ brua\ nga\ lo\ hma ba yua hdra\ kdra\p mrâo mrang mơ\ng ]ar Lâm Đồng leh ana\n jing kdriêk tal êlâo ti kr^ng Dap Kngư ba ako\ hla\m hdra\ brua\ mko\ mkra kr^ng [uôn sang mrâo.
Da\ ~im hluê si klei blu\ mơ\ng mnuih [uôn sang ti anei pô jing êa ala\. Êa ala\ mơ\ng mniê mâo ana\n Ha Biang, hia kơ ung jing Ka Liang. Du\m arua\t êa ala\ sa ai tiê mơ\ng mniê hla\m klei bi kha\p êkei mniê hluê si klei ya\l dliê, kbia\ lu đei đoh jing ênao êa pro\ng Da\ ~im hlo\ng đoh nao ga\n kơ 2 nah hang Dhu\ng Dưr mơ\ng kdriêk Đơn Dương. Amâo thâo ôh thâo kyua ana\n he\ Đơn Dương, mơ\ng mbah [a\ng D’ran truh kơ Da\ Ron, Lạc Xuân, Pro\, Tu Tra, la\n mbo\ c\a\t jing. A|t kyua ana\n mơh ti Đơn Dương dja\p anôk lia\ lia êa mtah mda mơ\ng djam mtam, mnga leh ana\n boh kroh. Ti Đơn Dương, djam jing mta mâo ma\ hja\n pa\n, djam rông hd^p leh mnuih [uôn sang dôk hd^p ti anei mơ\ng lu thu\n êlâo, tơl truh kơ ara\ anei leh ana\n la\ lar kơ êdei ana\p adih. Đinh Văn Toán ti alu\ Lạc Viên, sa\ Lạc Xuân brei thâo:“ Truh kơ ara\ anei brua\ duh mkra đ^ kyar, mâo leh êsei hua\ djam [ơ\ng trei mđao. Mnuih [uôn sang lu jing ba pla djam. Hlei pô gơ\ mâo pra\k sna\n pla hluê hdra\ kdra\p mrâo mrang, bi hlei pô gơ\ mâo [ia\ pra\k yua kơ brua\, sna\n bi pla si aguah tlam ana\n. Ara\ anei go\ êsei phung anak c\ô bi ktlah duh [ơ\ng mdê leh, adôk kno\ng dua ung mo# kâo pla ma\ mâo 2 sao mkrah djam, tơ gơ\ djo\ boh mnga kâo mâo ba w^t êbeh 100 êkla\k pra\ leh mơh.”
Da\ ~im a\t mse\ ho\ng hnoh krông mka\n ti kr^ng Dap Kngư mơh, đoh ktang bhah bhah hla\m yan hjan, leh ana\n thu khuôt êdah wa\t tur êa s^t adiê yan bhang. {ia\ du\m kdra\n đang djam mtam ti Đơn Dương ka tuôm mdei ôh brua\ pla mjing. Kyua ana\n jing ai hd^p mơ\ng mnuih [uôn sang dôk hd^p ti dua nah hang krông, mơ\ng klei lo\ dơ\ng c\uê mơ\ng lu gưl leh ana\n c\o\ng `u pô jing ma\ leh klei hd^p dhar kreh. Ktuê dua nah hang Dhu\ng Dưr mơ\ng êa krông Da\ ~im jing anôk dôk bi m[^n mơng giam 100 êbâo c\ô mnuih [uôn sang, mâo lu djuê ana mdê mdê mse\ si: K’ho, C|uru, Yua\n, Tày, Êđê. La\n mbo\ c\a\\t jing mơ\ng hnoh krông Da\ ~im bi mguôp leh mnuih [uôn sang dôk ti dua nah hang krông anei, jing du\m c\ô mnuih [uôn sang nga\ lo\ hma kreh krui` kơ brua\ sia\ suôr mb^t ho\ng klei đ^ kyar ho\ng ai hd^p mơ\ng djam mnga, ho\ng ai hd^p mơ\ng sa hdra\ brua\ nga\ lo\ hma mdê hja\n amâo mâo anôk bi c\huai klu\k mb^t ôh. Nao truh kơ Đơn Dương hruê anei, amâo mâo dleh ôh duah [uh du\m boh sang pro\ng
Hla\m ênoh êbeh 61 êbâo ha la\n ala êa juôr pô sna\n la\n nga\ lo\ hma ti kdriêk Đơn Dương mâo truh 1/3. Hdra\ brua\ nga\ lo\ hma pla mjing ti gu\ jơ\ng knơ\ng kdơ\ng êa Da\ ~im kha\gơ\ nga\ mkra êdei anei h^n kơ [uôn pro\ng Đà Lạt, [ia\ `u mâo hnơ\ng đ^ kyar pral h^n. Jih Đơn Dương hruê anei jing anôk pla mjing djam mtam, boh hbei, boh kroh pioh ba c\h^; jing anôk pla mjing boh tro\ng msa\m pro\ng êdi mơ\ng kluôm ala. Êngao kơ ana\n lo\ mâo du\m mta mnơ\ng mse\ si: Boh hồng D’ran, êmô ma\ êa ksâo mâo êa ksâo tu\ ja\k h^n êdi. Ai hd^p brua\ lo\ hma đru leh kơ kr^ng la\n êbeh 50km mơ\ng jơ\ng knơ\ng kdơ\ng êa Da\ ~im tơl truh kơ đoh nao tuh hla\m hnoh krông Da\ Dơ\ng sa klei hd^p h’^t kja\p. Bohnik kdriêk Đơn Dương hlai mb^t jing leh kdriêk tal êlâo ti kr^ng Dap Kngư djo\ hnơ\ng c\ua\n kr^ng [uôn sang mrâo.
Mrâo jing lu mta bi mlih leh. Klei bi mlih mrâo [uh ti gra\p boh c\uôr sang, ti gra\p ktuê êlan hla\m kr^ng [uôn sang, ti jih wa\t du\m anôk m^n dah anâo dưi bi mlih ôh mse\ si: Pro\, Ka Đơn. Đơn Dương ara\ anei jing kr^ng laưn nga lo\ hma ho\ng hdra kdra\p nga\ brua\ mrâo mrang. Ênoh yuôm brua\ nga\ lo\ hma t^ng mdu\m hla\m gra\p ha gra\p tru\n mâo êbeh 150 êkla\k pra\k, lu gru hmô pla mjing mâo mơ\ng 500 êkla\k – 1 êklai pra\k/1ha/ 1 thu\n. Pra\k mâo hrui w^t t^ng mdu\m kơ sa c\ô mnuih thu\n anei mâo 48 êkla\k pra\k đ^ gia\m 3 bliư\ mka\ ho\ng êlâo kơ mko\ mkra kr^ng [uôn sang mrâo; ênoh go\ êsei [un knap hro\ adôk 1,3%. Đơn Dương lo\ jing gru hmô êdah kdlưn mơ\ng kluôm ala hla\m hdra\ brua\ mko\ mkra kr^ng [uôn sang mrâo. Lưu Tấn Huệ , Khua dla\ng brua\ Đảng kdriêk Đơn Dương brei thâo: “ Klei c\ua\l mka\ kơ ba yua la\n nga\ lo\ hma ti Đơn Dương c\ua\l mka\ leh êlâo ana\n, du\m thu\n anei lo\ dơ\ng nga\ bi leh ênu\m leh ana\n dưi lac\ he\ klei tu\ hla\m brua\ pla mjing ti la\n lo\ hma mơ\ng Đơn Dương jing ja\k êdi hla\k ba yua du\m hdra\ kdra\p nga\ brua\ mrâo mrang hla\m kdriêk. Kyua mâo pra\k hrui w^t leh ana\n klei tu\ mse\ si ana\n ana\n hla\k iêo mnuih [uôn sang bi mguôp pra\k c\ia\ng mko\ mkra du\m mta brua\ nah gu\ kr^ng [uôn sang mrâo, sna\n mnuih [uôn sang bi mkrum mguôp ja\k sna\k.”
Sa hnoh krông Da\ ~im đoh nao ga\n dua nah hang Dhu\ng Dưr mơ\ng kdriêk Đơn Dương ho\ng laư\ mbo\ c\a\t jing bi mjing leh kơ kr^ng nga\ lo\ hma ho\ng gru krua\k kna\l mdê hja\n pô ti kr^ng Dap Kngư Lâm Viên, Lâm Đồng. Hnoh krông Da\ ~im a\t dôk đoh nnao jih dua yan hjan mđia\ dja\ ba hluê du\m klei ya\l dliê đưm mơ\ng Đơn Dương c\a\t jing, ba boh ngac\ mơ\ng klei bi mlih, klei c\ang hmang kơ mgi dih./.
H’Nga pô ]ih hlo\ng ra\k.
Viết bình luận