VOV4.Êđê -“Amâo mâo pla ôh anak măkka ho\ng hnơ\ng pro\ng ti du\m anôk ka mâo ôh brua\ lông ba pla, k`ăm đăm kơ mnuih pla mjing le\ hlăm klei amâo mâo jăk”. Ana\n jing klei phu\n brua\ lo\ hma mta\ leh bi kla\ ênha dưi pla jing 10 êbâo ha ana măkka mơ\ng ara\ anei truh kơ thu\n 2020. Pô ]ih klei mrâo Minh Long mâo leh klei bi blu\ hrăm ho\ng K’ia\ng khua phu\n brua\ lo\ hma Hà Công Tuấn kơ brua\ anei.

-Akâo kơ ih brei thâo ya ngă hlăm klei bi kla\ ênha\ pla ana măkka mơ\ng ara\ anei truh kơ thu\n 2020, phu\n brua\ lo\ hma kno\ng dưi brei pla ma\ hla\m 10 êbâo ha, amâo mâo djo\ ôh 20 êbâo ha mse\ si phu\n tal êlâo?

K’ia\ng khua phu\n brua\ Hà Công Tuấn: Klei ]ua\l mka\ brua\ pla ana măkka dôk ngă brua\ hlăm sa wưng sui, ho\ng hdră ksiêm dlăng bi nik, ]ia\ng djo\ ho\ng klei kreh knhâo. Jih jang drei thâo leh sơăi ana măkka jing ana mnơ\ng pla sui thu\n mrâo mâo ti Việt Nam, lehana\n mnơ\ng pla pioh ma\ asa\r mjing mnơ\ng [ơ\ng, kyuana\n brei ksiêm dlăng bi nik mơ\ng du\m boh tu\ dưn lông ba pla ksiêm dlăng guôp ho\ng lăn ala yan adiê mơ\ng du\m kr^ng êjai hlăm klei đ^ jing mơ\ng ana anei. Lehana\n ksiêm dlăng jih mơh mơ\ng hrui pe\, mkra mjing, kriê pioh ]ia\ng rơ\ng mâo boh mnga jăk pioh ]h^ mnia jăk, lehana\n duah anôk ]h^ mnia, mơ\ng năn dưi mđ^ kyar kjăp brua\ pla ana măkka anei. Êjai dôk ksiêm dlăng lehana\n êmuh lu êpul êya hlăm ala ]ar, lehana\n mơ\ng ala ta] êngao mơ\ng năn thâo bi kla\ kơ ênha srăng pla mjing pioh mđ^ kyar ho\ng klei kjăp. Drei mâo leh lu klei hriăm mơ\ng du\m brua\ ]ua\l mka\ du\m mnơ\ng pla mkăn, kyuana\n êjai ]ua\l mka\ brua\ pla ana măkka snăn drei đăm lo\ le\ ôh hlăm klei ara\ anei pla mgi ru\, ba klei lu] liê lu kơ mnuih pla mjing.

-Mse\ si ih mrâo la] leh, ana măkka jing ana mnơ\ng pla mrâo, lehana\n jing ana sui thu\n, snăn klei amâo mâo mbha myun hlăm klei mnia mblei s^t nik srăng tuôm. Snăn si drei srăng t^ng m^n kơ klei anei?

K’ia\ng khua phu\n brua\ Hà Công Tuấn: Djo\ mse\ si klei ih la] ana\n, mâo leh lu klei t^ng knăl mdê mdê: Đa đa la] ana măkka srăng dưi po\k mlar, lehana\n mđ^ kyar pral, lehana\n mb^t ho\ng klei đăo knăl mse\ snăn ăt mâo mơh klei bi t^ng kơ brua\ mnia mblei amâo mâo djo\ hlăm ala ]ar ôh, [ia\dah ]h^ kơ ala ta] êngao. Klei rơ\ng ]ia\ng dưi mâo anôk ]h^ mnia, snăn kơh brua\ pla mjing srăng hơ^t, [ia\dah brua\ anei ka dưi ngă mơh. Kyuana\n lo\ dơ\ng ksiêm dlăng, t^ng mka\ hlăm wưng kơ ana\p. Ana măkka jing mnơ\ng pla pioh ma\ asa\r mkra mjing mnơ\ng [ơ\ng, kyuana\n amâo mâo djo\ kno\ng kha\ bi mâo klei ana măkka đ^ jing đu] ôh [ia\dah brei mboh lehana\n nao mb^t ho\ng brua\ mkra mjing, răng kriê ]ia\ng kơ asa\r măkka jăk. Boh s^t ma\ leh klei hriăm mơ\ng Australia pla ana măkka ma\ asa\r krô ]h^ ho\ng ênoh mơ\ng 3 – 4 dolar, [ia\dah hlăm lu ala ]ar ti Afr^k kno\ng mâo ]h^ ma\ mơ\ng 1 – 1,5 dola đu]. Ho\ng ênoh anei, phung thơ\ng kơ brua\ anei bi la] jing amâo srăng mâo mnga ôh. Kyuana\n, hmei bi mko\ mjing klei bi mguôp kjăp phung duh mkra ho\ng mnuih pla mjing ]ia\ng kơ wưng hrui pe\ boh măkka, hlo\ng nao hlăm brua\ mkra mjing mtam, mơ\ng năn kơh srăng mâo hnơ\ng jăk.

-}ia\ng mâo mjeh jăk, jing brua\ yuôm bhăn êdi mđ^ boh tu\ dưn boh măkka mgi dih tơdah ba ]h^ boh mnga, [ia\dah boh s^t [uh leh ara\ anei hlăm lu alu\ wa\l lu mjeh mjiêng ka mâo klei ksiêm dlăng kjăp ôh, lehana\n kăn dưi kia\ kriê rei hla\m brua\ pla mjing, snăn si phu\n brua\ mâo klei mta\ kơ mnuih pla mjing, lehana\n du\m alu\ wa\l hluê ngă djo\ ho\ng klei ]ua\l mka\ mâo bi kla\ leh?

K’ia\ng khua phu\n brua\ Hà Công Tuấn: Hlăm wưng leh êgao lu mjeh măkka mâo pla hlăm alu\ wa\l Lăn Dap Kngư ka mâo ksiêm dlăng kjăp ôh kơ hnơ\ng jăk mjeh. Kyuana\n, hlăm brua\ ]ua\l mka\ mơ\ng phu\n brua\ lo\ hma, hdră tal êlâo yuôm bhăn êdi jing brei mâo hdră kia\ kriê kjăp klei kơ mjeh. Mse\ si mâo 10 djuê mjeh măkka mâo klei knu\k kna tu\ yap leh. Hmei srăng lo\ dơ\ng g^t gai brua\ ksiêm dlăng ]ia\ng bi kla\, lehana\n tu\ yap. Tal dua, mjeh măkka jăk jing mjeh grep, tơdah pla măkka ho\ng asa\r mâo lu klei amâo mâo jăk ôh. Phu\n brua\ lo\ hma bi kla\ leh ênha\ pla ana măkka, mb^t ana\n mâo klei mta\ lehana\n ta\ brei êlan kơ brua\ pla ana anei hlăm wưng kơ ana\p. Hmei bi kla\ mơ\ng ara\ anei truh kơ thu\n 2020, kno\ng pla ma\ hlăm brô 10 êbâo ha ana măkka. Mta\ kơ jih jang alu\ wa\l Yu\ Dưr, lehana\n Lăn Dap Kngư ngă djo\ tui si klei ]ua\l mka\ kluôm ala, mko\ mjing hdră ma\ brua\ bi djo\ truh ho\ng grăp alu\ wa\l, lehana\n ktrâo ata\t mnuih pla mjing dơ\ng mơ\ng brua\ pla, dlăng kriê hlo\ng truh kơ hrui pe\ boh măkka. Lehana\n mjing mơh klei găl kơ phung duh mkra mnia mblei mâo klei bi mguôp kjăp ho\ng mnuih pla mjing rơ\ng h’^t kơ brua\ kăp hrui blei, lehana\n mkra mjing ho\ng klei tu\ dưn h^n.

-La] jăk kơ ih lu!

                                                             Y Khem pô ]ih hlo\ng ra\k.