VOV4.Êđê - Hlăm du\m thu\n giăm anei bruă duh mkra ala [uôn đ^ kyar, phung hđeh ti ]ar Kon Tum mâo go\ sang, ala [uôn mđing dlăng. Khă snăn hlăm đa đa anôk ăt mâo phung  mâo klei m^n "mpu\ kơ phung êkei h^n, amâo uê` kơ phung mniê", leh anăn klei ngă jhat, phung hđeh mâo ara\ng ngă knhông ăt mâo. Ti anăp klei anei, ]ia\ng răng mgang hđeh mniê, ti ]ar Kon Tum mâo leh lu hdră ngă ba klei tu\ dưn klă s^t.

Hla\m klei ya\l dliê gra\p hruê ho\ng mnuih [uôn sang hla\m [uôn, A Jar, sa ]ô hria\m lu mnuih djuê ana Sedang mâo mo# jing mnuih djuê ana Bahnar, hd^p mda ti [uôn Plei Đôn, [uôn hgu\m Quang Trung, [uôn pro\ng Kontum kreh bơ\k bâo kơ klei sua^ êma\n mơ\ng phung mniê hla\m go\ sang. ~u brei thâo, du\m pluh thu\n nao hgu\m hla\m brua\ yang [uôn, jing khua hla\m Anôk brua\ Mặt trận ]ar Kontum, lehkơna\n mu\t hla\m Êpul hgu\m bi mkla\ brua\ yang [uôn... `u [uh leh lu boh klei pap êdi mâo phung mniê, phung hđeh mniê tu\ lu klei ara\ng ]a\m biêng hla\m go\ sang lehana\n mâo ara\ng nga\ jhat. Mnuih [uôn sang djuê [ia\ ti kr^ng la\n dap kngư hluê si klei bhia\n ma\ djuê t^ng kơ am^, phung mniê jing pô mâo klei dưi h^n hla\m go\ sang, ga\p djuê [ia\dah boh s^t digơ\ tu\ lu klei sua^ êma\n kyua dja\p brua\ điêt pro\ng le\ hla\m kiê kngan phung mniê s’a^. Kyua ana\n, A Jar ]ang hma\ng đru mguôp ai tiê pô hla\m brua\ bi mlih klei thâo sa\ng mơ\ng mnuih [uôn sang hla\m yang [uôn bi đru gui klei ktro\ ho\ng phung mniê, ho\ng phung hđeh mniê:“Mniê đru am^ ama lu h^n. Dja\p mta ra brua\ hla\m go\ sang, mse\ si tu\k kna\ êsei djam, hiu blah djuh, dja\t êa mniê s’a^ đru am^ ama. Phung mniê dla\ng mse\ sna\n [ia\dah ma\ lu brua\ h^n, ktro\ mơh. Bi phung êkei mâo mmông mdei [ia\dah phung mniê ma\ brua\ jih sa hruê yơh. Mlam, leh hmư\ mnu\ kdjo# gưl tal 1, gưl tal 2 kgu\ nao ta\p mdiê, kpei braih leh lehkơna\n nao dja\t êa hla\k phung êkei dôk p^t truh kơ aguah”.

}ar Kontum ara\ anei mâo êbeh 184 êbâo ]ô hđeh, hla\m ana\n phung hđeh mniê mâo 49%. }ia\ng mjing klei bi knar hla\m klei thâo sa\ng mơ\ng mnuih khua ho\ng phung hđeh mniê, 102 sa\; [uôn hgu\m; wa\l krah mơ\ng 10 kdriêk, [uôn pro\ng mơ\ng ]ar mâo leh lu hdra\ nga\ brua\ ja\k. Kla\ klơ\ng, mse\ si: 242 sa\ mâo pô ma\ brua\ đru ra\ng mgang phung hđeh ti êpul êya yang [uôn; 21 êpul hgu\m bi mkla\ klei dưi mơ\ng phung hđeh… Mơ\ng du\m gru hmô ana\n, hluê ho\ng du\m gưl bi tuôm amâo dah bi mje\ mjuk, phung amai adei mniê lehana\n phung êkei lo\ mâo mmông bi trông kơ klei blu\ ya\l, kriê dla\ng anak aneh pô, kơ hdra\ dla\ng kriê, ra\ng mgang phung hđeh ti ana\p klei hu^ ara\ng nga\ jhat, ]a\m biêng… Brua\ mtô mblang dưi hluê nga\ nanao đrông ho\ng lu hdra\ [rư\ [rư\ bi mlih leh klei thâo sa\ng mơ\ng mnuih [uôn sang dôk mâo klei m^n “Mpu\ lehana\n kha\p ]ia\ng kơ anak êkei h^n mka\ ho\ng anak mniê”. Amai Ngô Thị Sâm, sang ti alu\ 9, wa\l krah Đa\k Tô, kdriêk Đa\k Tô mâo sa go\ sang yâo m’ak ho\ng 2 ]ô anak mniê la] snei:“Go\ sang kâo amâo bi m^n snei sdih kơ anak êkei amâo dah anak mniê. Kâo m^n, dua ]ô anak mniê pô suaih pral, g^r hria\m hra\ m’ar kâo m’ak leh sna\n. Kyua ana\n, leh kkiêng dua ung mo# kâo hd^p hơ\k m’ak nanao kyua [uh anak pô suaih pral. Tal dua jing, anak kâo g^r hria\m hra\ m’ar, hria\m thâo mơh, kâo [uh amâo mâo ya klei ênguôt ôh, ung kâo a\t mse\ mơh. Kâo h’iêng êdi kơ anak, anak mniê ja\k j^n mơh, mâo ya klei điêt pro\ng hưn ho\ng ama di`u s’a^ yơh, kâo [uh m’ak êdi”.

Mb^t ho\ng klei bi êdah na\ng m’ak êdi hla\m klei thâo sa\ng mơ\ng gra\p boh sang, yang [uôn kơ phung hđeh mniê, du\m gưl, anôk brua\ ti ]ar Kontum a\t lui klei mđing dla\ng lehana\n kdơ\ng mblah nanao k`a\m ra\ng mgang phung hđeh, boh nik phung hđeh hd^p hla\m go\ êsei [un, go\ êsei mâo klei hd^p dleh dlan… A Đe, Khua anôk brua\ sang ]ư\ êa sa\ Tê Xăng, kdriêk Tu Mrông brei thâo, ]ia\ng dla\ng kriê, ra\ng mgang phung hđeh mniê, brua\ knu\k kna lehana\n gra\p go\ sang mâo klei đua klam s’a^:“Yang [uôn đ^ kyar a\t ktu\ng ba lu klei amâo ja\k mơh. Kơ hdra\ brua\ mtô mblang ho\ng anôk brua\ sang ]ư\ êa alu\ wa\l, tal sa mnuih [uôn sang brei mâo klei mđing ra\ng ho\ng anak aneh pô, thu\n điêt dưn [ia\dah drei bi ra\ng kriê kja\p. Tal 2 djo\ tuôm kơ anôk brua\ kahan ksiêm, du\m anôk brua\ djo\ tuôm ]ia\ng mâo hdra\ ra\ng mgang kja\p hu^ dah ta\m mâo boh klei jhat truh”.

5 thu\n êgao, ]ar Kontum mâo 69 ]ô hđeh mniê mâo ara\ng nga\ jhat, jih jang klei anei dưi msir mghaih djo\ si klei k]ah mtru\n mơ\ng hdra\ bhia\n.Hdra\ ra\ng mgang, kriê dla\ng phung hđeh lehana\n mjua\t bi hria\m phung hđeh, hla\m ana\n mâo hdra\ gang mkhư\ klei nga\ jhat [ai ti phung hđeh [rư\ hruê [rư\ mâo du\m gưl, anôk brua\ mđing dla\ng. Kha\ sna\n, hluê si aduôn Triệu Thị Linh, Khua anôk brua\ ksiêm dla\ng kơ brua\ go\ sang lehana\n yang [uôn, Êpul hgu\m brua\ mniê ]ar Kontum, klei yuôm bha\n h^n jing gra\p go\ sang brei mjing wa\l anôk dôk hd^p êđa\p ênang, đ^ kyar kluôm ênu\m wa\t kơ asei mlei lehana\n ai tiê mnơ\ng dhơ\ng kơ phung hđeh mniê:“Êlâo h^n jing go\ sang. Kyua go\ sang jing anôk mko\ mjing knhuah hd^p mơ\ng gra\p ]ô. Tinei, go\ sang sra\ng mjua\t bi hria\m phung hđeh, thâo mpu\ kơ mnuih khua thu\n, thâo bi lui jang kơ adei điêt h^n pô. Brei kơ anak aneh nao sang hra\ anei jing sa brua\ [ia\dah a\t brei mtô kơ hđeh thâo ra\ng mgang asei mlei pô. Mtô kơ hđeh amâo dưi mnuih mka\n bi mje\, so# hla\m asei mlei pô. Lehana\n, drei amâo dưi nga\ ngơi ôh ho\ng mnuih hla\m go\ sang lehana\n [^ng ga\p amâo dah ayo\ng adei. Anei jing mnuih mâo lu go\ sang amâo mđing ra\ng. Drei đa\m bi m^n phung hđeh dôk điêt đei ]ia\ng la] du\m klei anei”.

Ho\ng du\m hdra\ nga\ brua\ tu\ dưn, kla\ s^t brei [uh ti Kontum klei thâo sa\ng mơ\ng mnuih [uôn sang ho\ng phung hđeh mniê mâo leh lu klei bi mlih ja\k h^n mka\ ho\ng êlâo adih. Anei jing sa klei ja\k ga\l ]ia\ng msir mghaih kja\p h^n klei bi kah ho\ng hđeh êkei lehana\n hđeh mniê, bi hro\ klei lui] bi knar ênoh hđeh êkei, mniê ara\ anei… Lehana\n yuôm bha\n h^n, jing phung hđeh mniê dưi hd^p hla\m klei kha\p mơ\ng am^ ama, mâo wa\l anôk hd^p mda êđa\p ênang, ja\k siam ]ia\ng dưi mđ^ kyar kluôm ênu\m wa\t asei mlei lehana\n ai tiê klei m^n./.