VOV4.Êđê –  Sui ho\ng anei 40 thu\n, ho\ng klei tu\ dưi pro\ng kdrưh mơ\ng klei Ksu\ng nao mblah leh ana\n kgu\ kru\ kdơ\ng yan Mnga thu\n 1975, jing hnơ\ng pro\ng êdi jing Hdra\ mblah Hồ Chí Minh h[uê ênuk, klei kdơ\ng mblah My do\ng mtlaih la\n c\ar mơ\ng k^ng khan leh ana\n mnuih [uôn sang drei mâo leh klei tu\ dưi kluôm dhuôm. Klei mblah dưi pro\ng ktang ana\n jing leh  po\k hla h[uê ênuk kdrưh k’ang hla\m h[uê ênuk kdơ\ng mblah ho\ng roh plah ala mơ\ng djuê ana Việt Nam leh ana\n mu\t leh hla\m h[uê ênuk dlông ro\ng la\n mse\ si sa klei mâo brua\ kđi c\ar, l^ng khan mâo hnơ\ng ênuk gưlara\ anei.

           Bơ\k bâo kơ Klei mblah dưi pro\ng yang Mnga thu\n 1975 mơ\ng l^ng khan leh ana\n mnuih [uôn sang drei, Thiếu tướng Trần Ngọc Thổ, K’ia\ng khua Trung ương Êpul hgu\m brua\ Mnuih djo\ drao rua\ diocin Việt Nam a\t ka\n thâo bi hga\m lei klei mgei ai tiê. Hla\m klei ksu\ng nao mblah leh ana\n kgu\ kru\ kdơ\ng yan Mnga thu\n 1975, `u djo\ jao brua\ nga\ K’ia\ng khua kc\e\ ktrâo Anôk dla\ng brua\ Hdra\ mblah kơ khan tal 5 blah roh đ^ hriê mơ\ng t^ng kơ Dhu\ng.. Hla\m du\m hruê boh phao asa\p pui  bo\ kwar Dhu\ng, `u mb^t ho\ng [^ng khan pô ga\n hgao leh du\m klei dleh dlan sua\i êma\n knap m`ai luc\ liê c\ia\ng jih jang dưi mâo klei mblah dưi kdrưh k’ang mơ\ng Hdra\ mblah Hồ Chí Minh h[uê ênuk. Lo\ w^t hdơr kơ dum thu\n mlan kdrưh k’a\m ana\n, Thiếu tướng Trần Ngọc Thổ ktưn hưn lac\:“ Kdra\n mblah kwar Dhu\ng mblah My jing dleh dlan knap m`ai êdimi, ktang ph^t, `u mdê ho\ng jih jing du\m klei bi mblah mka\n. L^ng khan yang [uôn Việt Nam kno\ng ho\ng phao amâo mâo tu\ dưn ôh mb^t ho\ng mnuih [uôn sang nga\ brua\ ho\ng kiê kngan kgu\ kdơ\ng w^t ho\ng sa ala c\ar pro\ng. Ana\n jing klei knhâo kdrưh êdi mơ\ng knhuah mblah l^ng khan drei”.

       Klei Ksu\ng nao mblah kgu\ kru\ kdơ\ng yang Mnga thu\n 1975 đrông hla\m 55 hruê mlam ho\ng hnơ\ng pral êdi “ Sa hruê knar ho\ng 20 thu\n”. Klei bi mblah mjưh rue# hla\m klei bi kngar mơ\ng đế quốc My hla\k sa êpul khan kdra\m k’ah ho\ng phao ktuang mrâo mrang tu\ dưn nao kdu\n đue# he\ ti ana\p djuê ana Việt Nam điêt dhiêt [ia\ mâo klei bi hgu\m mguôp sa ai tiê leh ana\n klei hur har pro\ng. Klei bi hgu\m mguôp, sa ai hla\m kluôm Đảng, jih jang mnuih [uôn sang leh ana\n klei bi hgu\m mguôp quốc tế jing sa hla\m du\m mta klei yuôm bha\n bi mjing klei tu\ dưi mơ\ng klei kgu\ kdơ\ng mblah My do\ng mtlaih la\n c\ar. Đại tá, K’ia\ng giáo sư, Tiến sĩ Trần Ngọc Long, jing K’ia\ng khua Sang hra\ brua\ H[uê ênuk L^ng khan Yang [uôn Việt Nam m`a\ kla\:“  Tơ dla\ng kơ ai dưi klei mâo kơ brua\ duh mkra leh ana\n l^ng khan sna\n kla\ klơ\ng Việt Nam gơ\ êdu awa\t. {ia\dah tơ dla\ng kơ ai ktang bi mguôp sna\n Việt Nam `u đ^ h^n. Ho\ng ai ktang ana\n, ho\ng klei dưi ana\n, djuê ana Việt Nam thâo ba w^t klei tu\ dưi mơ\ng gra\p knhuang nao, mblah dưi roh hla\m gra\p hdra\ mblah nga\ leh ana\n nao truh kơ sa klei ksu\ng nao mblah pro\ng c\ia\ng mblah My bi đue# w^t kơ ala c\ar `u êjai leh ana\n dưi bi mdlưh knu\k kna Việt Nam cộng hòa, hrui sua w^t la\n c\ar jing sa ana\n êjai”.

     Leh mâo klei tu\ dưi ti lu anôk, knhal jih mlan 4/1975, l^ng khan leh ana\n mnuih [uôn sang drei [a\r [a\r ai tiê hlơr h^p  ksu\ng nao kơ Sài Gòn, anôk dôk knhal tuc\ mơ\ng roh. Trip 11h30’ hruê 30/4/1975, hla c\hia\m gru tu\ dưi đung phiêr ti dlông c\uôr sang Dinh Độc Lập. Ho\ng kdra\n mblah bi mkla\ knhal tuc\ anei, drei mblah dlưh rai leh jih 1 êkla\k khan ngụy kyua mơ\ng My jih ai tiê bi hria\m mjua\t, c\iêm rông hla\m wưng sui, nga\ kơ di`u bi yơr kngan amâo mâo klei bi mgrơ\ng ôh. Kha\ gơ\ tu\ lu klei luc\ liê hla\m klei bi mblah sui truh 21 thu\n [i\ hluê si Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Mạnh Hà, Khua sang hra\ brua\ H[uê ênuk Đảng, klei săn asei mlei djiê êngia\ ana\n jing năng djo\ kơ klei mblah dưi kwang tar mơ\ng djuê ana drei: “ Aê ama drei tuôm lac\ leh “ Klei bi mblah nga\ kyua kơ sa hdra\ êđa\p ênang la\ lar”. Djuê ana Việt Nam jing djuê ana kha\p c\ia\ng kơ klei êđa\p ênang [ia\  bi kgu\ kdơ\ng nnao c\ia\ng kdơ\ng ho\ng phung hriê plah ala, c\ia\ng sua ma\ klei hnu\k êngiê, êđa\p ênang hluh mlir sa ana\n mơ\ng la\n c\ar. S^t n^k klei bi mblah jing tu\ lu klei luc\ liê, jing klei săn asei mlei djiê êngia\. Du\m klei luc\ liê ana\n, djiê êngia\ ana\n hla\m klei kgu\ kru\ kdơ\ng mblah My do\ng mtlaih la\n c\ar mơ\ng drei pro\ng êdi, [ia\ drei tu\ ư c\ia\ng dưi mâo sua ma\ klei hnu\k êngiê êđa\p ênang, klei hluh mlir kơ la\n c\ar”.

      Klei bi mblah nga\ jing klei hgao leh, [ia\ klei hria\m h[uê ênuk yuôm bha\n hla\m klei bi mblah kdơ\ng ho\ng My do\ng mtlaih la\n c\ar a\t mâo nnao mnuih Việt Nam leh ana\n [^ng ga\p quốc tế bâk bâo ho\ng  jih klei ktưn hưn êdi. K’ia\ng Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Trọng Phúc, Khua Sang hra\ brua\ H[uê ênuk Đảng lac\ snei: mâo lu klei ja\k djo\ khan leh ana\n mnuih [uôn sang drei ba yua tu\ jing hla\m Klei mblah dưi yan Mnga thu\n 1975 [ia\ truh kơ ara\ anei a\t dưi dla\ng jing mse\ si hdra\ êlan djo\ êdi.

 “ Klei hria\m pro\ng êdi a\t jing Hdra\ êlan kha\p c\ia\ng kơ la\n c\ar, bi mđ^ ai tiê hgu\m mguôp djiê ana. Êngao kơ ana\n lo\ mâo brua\ g^t gai mơ\ng Đảng mơ\ng hdra\ êlan bi mblah tơl truh kơ brua\ g^t gai mko\ mjing nga\ s^t êdi. Knhal tuc\ bi lac\ klei hria\m kơ klei hnêc\ ai ktang mơ\ng djuê ana, bi mguôp ai ktang djuê ana ho\ng ai ktang ênuk mrâo ara\ anei, ai ktang hla\m ala c\ar ho\ng ai ktang nah êngao, hnêc\ klei sa ai đru mơ\ng mnuih [uôn sang đ^ kyar dlông ro\ng la\n c\ia\ng sua ma\ klei hnu\k êngiê”.

     Jih jang boh klei mâo mơ\ng klei kgu\ kdơ\ng mblah My do\ng mtlaih la\n c\ar bi êdah kdra\m klei djo\ kpa\ mơ\ng klei m^n hdra\ êlan ksu\ng nao mblah, hdra\ nga\ cách mạng, hdra\ g^t gai, hdra\ hluê nga\ klei bi mblah leh ana\n knhuah l^ng khan mơ\ng l^ng khan yang [uôn Việt Nam ho\ng klei g^t gai kpa\ mngac\, kreh knhâo mơ\ng Đảng drei. Du\m klei m^n leh ana\n ai tiê ana\n leh, hla\k leh ana\n sra\ng mâo du\m gưl g^t gai la\n c\ar drei ba yua hla\m hdra\ brua\ mko\ mkra, bi mlih mrâo la\n c\ar c\ia\ng hla\m êdei ana\p amâo mâo sui ôh, Việt Nam sra\ng dưi nao mđr^ng mb^t ho\ng du\m ala c\ar ppro\ng mdro\ng ktang, 5 C|âu mse\ si klei c\ang hmang mơ\ng Awa Hồ Chí Minh.

BTV: H’Nga.