VOV4.Êđê- Čư̆ Pưh tuôm jing leh krĭng phŭn anôk pla tiu mơ̆ng čar Gia Lai lehanăn ăt jing kdriêk hmăi kjham hĭn mơ̆ng čar kyua ana tiu djiê djŏ mnơ̆ng ngă lehanăn trŭn ênoh čhĭ. Ti anăp klei dleh dlan kyua hnư hrui wĭt phŭn amâo lŏ dôk, dŭm gưl bruă Đảng, bruă sang čư̆ êa alŭ wăl ti Čư̆ Pưh kčah mtrŭn leh bruă klam yuôm bhăn jing tui duah hdră đru kơ dŭm alŭ, ƀuôn lŏ mkŏ wĭt mnơ̆ng pla, mnơ̆ng rông, bi h’ĭt bruă duh mkra pla mjing. Boh sĭt, ti alŭ Tung Đao, să Ia Đreng, kdriêk Čư̆ Pưh brei ƀuh, hlăk phung knuă druh alŭ ƀuh klei dleh dlan, gun kpăk ti alŭ wăl, hrăm mbĭt tui duah hdră msir, mbĭt hŏng mnuih ƀuôn sang lŏ krŭ wĭt bruă duh mkra, pla mjing lehanăn ară anei klei hdĭp mnuih ƀuôn sang ƀrư̆ dưi h'’t kjăp.

Êgao têt giăm 2 mlan leh, Ksor Neo, 72 thŭn ti ƀuôn Tung Đao, să Ia Dreng čhĭ sa drei êmô djă ba prăk anăn nao tla prăk knơ̆ng prăk đru ba bruă yang ƀuôn kdriêk Čư̆ Pưh dơ̆ng bi tla hĕ prăk čan čiăng bi mdul ênoh dôk đuôm nư mơ̆ng hlăk thŭn 2017. leh ba wĭt prăk, ênoh čan mơ̆ng 6 êklăk prăk, ară anei adôk 3 êklăk prăk. Ksor Neo brei thâo, ñu čhĭ êđai êmô mâo giăm 7 êklăk prăk, ƀiă dah tui si ênoh kčah brei tla knŏng mil 3 êklăk tal êlâo, 4 êklăk adôk prăk ñu mâo srăng bi liê blei môtơr pom êa, pioh krih kơ đang rơ̆k čiêm êmô. Ksor Neo mơak hŏng bruă ñu rông êmô:

“Kâo čan prăk knŭk kna đru pioh blei êmô. Leh êmô mđai, rông prŏng êđai êmô čhĭ mâo prăk tla nư čan. Truh kơ ară anei, êđai êmô prŏng leh, lehanăn lŏ mâo mđai truh dua drei, kâo čhĭ dưi tla jih prăk ana lehanăn prăk mnga. Adôk kơ kâo dua drei êmô, lehanăn mâo prăk mnga truh 10 êklăk prăk”.

Êjai anăn mnuih khua thŭn leh hlăm ƀuôn Tung Đao kreh kruiñ hŏng bruă rông êmô, mâo leh ênoh ba wĭt hơĭt, snăn dŭm ung mô̆ phung mda asei hlăm ƀuôn ăt hur har hŏng hdră duh ƀơ̆ng mrâo. Hlăm anăn mâo ung mô̆ Ksor Uyn. Êdah êdi hŏng hdră duh ƀơ̆ng mrâo dưi ƀuh anăn jing bruă pla mjing ana boh kroh. Nah êngao war, mâo dŭm pruĕ boh ƀơr, boh sầu riêng mrâo pla, adôk krơ̆ng hŏng giê čŭt, mâo mnơ̆ng gang angĭn, lehanăn sun djah hŏng adrăng čiăng bi h’ăp. Bi ti lam war mâo pla êbeh 400 phŭn ana boh kneh, pluă mbĭt hŏng ana kphê mơ̆ng Ksor Uyn hlăk hlê mboh leh sơăi, mâo dlăng kriê jăk. Amâo mâo lui boh bi msô̆ mbĭt ôh, đăm mâo klei mnơ̆ng ngă. Hŏng ênai êa dôk krih, Ksor Uyn mơak hlak yăl dliê kơ hdră ñu duh ƀơ̆ng dưi mâo hĕ klei tŭ dưn msĕ snei:

“Êjai hiu ngă bruă mưn, ƀuh hdră arăng pla mjing ana boh kneh, ba leh klei bi mlih kơ klei hdĭp arăng dê, kâo khăp snăk, čŏng tui hriăm pla msĕ mơh. Kâo êmuh hdră diñu mă bruă. Asei kâo pô tui hriăm lehanăn ngă khădah ka kjăp ôh. Msĕ si thŭn leh êgao, tuôm hŏng klei kman ngă, ka mâo ƀơ̆ng mơh, thŭn anei ana boh mboh hĭn leh, lu adiê dôk mda, čang hmăng anăp anei srăng siam hĭn”.

Tui si Phạm Đình Nghiã, khua bruă Đảng ƀuôn Tung Đao, hlăm ƀuôn mâo truh 267 gŏ êsei, lu jing mnuih djuê ana Jrai. Leh dŭm thŭn dôk rŭng răng kyua ana tiu djiê, lehanăn tiu amâo mâo yuôm, phung ƀuôn sang hlăm ƀuôn lŏ hmar bi mlih hdră duh ƀơ̆ng mrâo, čiăng rŭ mjing klei hdĭp mda. Găn klei dleh dlan snăn, phung đảng viên yơh jing phung hur har ba akŏ nao êlâo. Grăp čô đảng viên mâo jao bi đru čung ba hlăm brô 30 gŏ êsei, đru kơ phung ƀuôn sang mâo čan prăk knơ̆ng prăk, duah anôk hriăm čiăng thâo ngă dŭm hdră duh ƀơ̆ng mrâo, lehanăn thâo bi tĭng hlăm bruă duh bi liê djŏ guôp, mkă hŏng ênoh prăk pô mâo čan. Phạm Đình Nghiã brei thâo, jih 9 čô đảng viên hlăm ƀuôn lehanăn grăp gŏ êsei phung ƀuôn sang thâo kơ pô jing mnuih năng tui hriăm. Duah anôk hriăm bi tŭ jing, snăn ruah dŭm đang war mơ̆ng phung thâo duh ƀơ̆ng hlăm kdriêk, hlăm să, jing phung mbruă dôk ngă bruă hŏng klei tŭ jing hlăm klei duh mkra mnia mblei tinăn yơh jing phung ƀuôn sang nao tui hriăm:

“Grăp čô đảng viên klam đru kơ sa alŭ wăl điêt, ktưn bi mâo hlăm grăp thŭn dưi bi mlih klei thâo săng, lehanăn hdră phung ƀuôn sang duh ƀơ̆ng, lu jing mnuih djuê ana Jrai yơh. Bi mnuih djuê Lar hlăm să lu digơ̆ jing phung thâo duh ƀơ̆ng leh sơăi. Snăn sa kdrêč pô nao tui hriăm mơ̆ng digơ̆, kyuadah amâo lŏ mâo êlan mkăn ôh đru bi čung ba, mtô bi hriăm tui ti mnuih tŭ, bruă jăk. Pô nao atăt phung ƀuôn sang truh kơ anăn, čiăng dưi bi hriăm êmuh kơ hdră duh ƀơ̆ng, dưi mâo čan prăk pioh mă bruă, tui hriăm klei kreh knhâo, lehanăn hdră yua prăk čan bi djŏ, hdră kiă kriê lehanăn ngă jăk sĭt nik srăng mâo klei tŭ dưn”.

Leh êbeh 3 thŭn mđĭ bi lar bruă bi mlih hdră pla mjing, dŭm mjeh kphê djuê mrâo, lu mta ana boh kroh lông ba pla leh ti Tung Đao, hŏng êbeh 60ha hlăk hlê dơ̆ng mâo ƀơ̆ng leh. bruă rông êmô ăt hlăk hlê mâo klei mjut rông lu mơh, mâo gŏ sang rông leh đa đa truh dŭm drei êmô, lehanăn thâo pla rơ̆k pioh čiêm êmô, amâo mâo djŏ knŏng rông phưi hlăm kdrăn msĕ si êlâo ôh. Kyuanăn, hlăm wưng thŭn 2018 – 2020 bŏ hŏng klei dleh dlan, Tung Đao ăt mâo bi hrŏ ênoh gŏ êsei ƀun mơ̆ng 6,7% trŭn adôk 5,5%. Rmah Khêñ, khua ƀuôn Tung Đao brei thâo, ară anei jih ƀuôn adôk truh 16 gŏ êsei ƀun, ƀiădah mâo leh lu gru bi hmô jăk hlăm klei duh ƀơ̆ng, mâo ba wĭt klei tŭ dưn prŏng, djŏ guôp čiăng kơ grăp gŏ êsei bi hriăm êmuh, lehanăn lông ngă. bruă Đảng ƀuôn, lehanăn êpul kiă kriê ƀuôn lač srăng lŏ siă suôr hrăm mbĭt hŏng phung ƀuôn sang, čiăng kơ digơ̆ pral dưi tlaih mơ̆ng klei dleh dlan:

“Kâo jing đảng viên, jao kiă kriê truh 30 gŏ êsei mnuih djuê ana Jrai. Anei jing sa klei mơak, kyua êlâo dih pla tiu mâo ênoh, leh kơ anăn tiu amâo lŏ yuôm ôh bi kphê hơĭt mă snăn hlăm dŭm thŭn kơ anei. Thŭn anei 2021, čang hmăng kơ phung ƀuôn sang mâo thâo dưn yua hdră duh ƀơ̆ng mrâo, mâo knŭk kna ktrâo atăt, msĕ si bruă rông êmô, hdră dlăng kriê wiê ênăk kphê, lehanăn pla mdiê lŏ bi tŭ dưn. Thâo mkiêt mkriêm, hdĭp hlăm knhuah mrâo, msĕ si ayŏng adei djuê lar thâo duh ƀơ̆ng thâo tĭng mkă, lehanăn tŭ jing”.

Mkŏ wĭt bruă rông êmô, mđĭ mlih bruă pla kphê, jhŏng pla ana boh kroh, mnuih djuê ana Jrai ti ƀuôn Tung Đao, să Ia Đreng, kdriêk Čư̆ Pưh, čar Gialai hlăk dôk ba wĭt klei tŭ jing prŏng. Djăp mta klei amâo mâo myun mdan êjai duh ƀơ̆ng, hlăk dôk mghaih msir hŏng klei mdjĕ, bi năng hŏng ai dưi. Hlăm klei sa ai mơ̆ng anôk bruă Đảng, êpul khua kiă kriê ƀuôn, lehanăn dŭm gŏ êsei phung ƀuôn sang, hlăm grăp yan pla mjing, ƀuôn Tung Đao lŏ dơ̆ng mâo dŭm đang war ba wĭt boh mnga siam, đru leh kơ phung ƀuôn sang mđĭ klei hdĭp pô./.

Pô mblang: Y-Khem Niê