VOV4.Êđê - Hluê ngă Hdră mtrŭn mrô 55 thŭn 2015 mơ̆ng Knŭk kna kơ hdră mtrŭn brei čan prăk mkăp kơ hdră mđĭ kyar bruă lŏ hma, krĭng ngă lŏ hma, mơ̆ng thŭn 2015 truh kơ ară anei, dŭm êpul bruă brei čan prăk ti kdriêk ƀun 30a Dak Glong (Dak Nông) pŏk leh hdră brei čan hŏng ênoh prăk mnga hdjul čiăng duh bi liê mđĭ kyar bruă rông mnơ̆ng, mđĭ kyar bruă duh mkra. Leh 6 thŭn hluê ngă, kyua ba yua tŭ dưn ênoh prăk brei čan hlăm bruă pla mjing, mnia mblei, lu gru hmô bruă duh mkra mâo hnư hrui wĭt dŭm êtuh êklăk prăk hlăm grăp thŭn, mơ̆ng anăn đru kơ mnuih ƀuôn sang tlaih kơ ƀun.

Gŏ sang K’Soan, djuê ana Mạ, ti alŭ 9, să Quảng Khê, kdriêk Dak Glong, čar Dak Nông mâo 5 ha đang kphê pla pluă ana sầu riêng leh anăn ƀơr. K’Soan brei thâo, thŭn dih đang hma dưi hrui pĕ êbeh 9 ton kphê asăr, 8 ton boh ƀơr leh anăn hlăm brô 20 ton boh sầu riêng. Keh hĕ prăk bi liê gŏ sang adôk mnga giăm 2 êtuh êklăk prăk. Dưi mâo prăk hrui wĭt msĕ ară anei jing kyua ba yua tŭ dưn prăk brei čan duh bi liê mkra mjing mơ̆ng Anôk bruă Knơ̆ng bruă lŏ hma leh anăn mđĭ kyar krĭng ƀuôn sang kdriêk Dak Glong.“Êlâo dih gŏ sang kâo jing gŏ êsei ƀun ti alŭ. Thŭn 2016, Knơ̆ng bruă Agribank ti kdriêk Dak Glong brei gŏ sang čan 70 êklăk prăk, duh bi liê blei hbâo pruê, êa drao răng mgang ana pla mjing čiăng kriê dlăng mđĭ kyar đang kphê. Leh hrui pĕ kphê, prăk mnga mguôp hŏng prăk gŏ sang lŏ duh bi liê blei 300 phŭn ana ƀơr, 3 êtuh phŭn ana sâù riêng ba pla. Truh ară anei, prăk hrui wĭt mơ̆ng kphê, sầu riêng, ƀơr hlăm brô 350 êklăk/thŭn, leh kah jih kơ prăk bi liê snăn mâo 180 prăk mnga.”

Bi K’Lem ăt ti alŭ 9, să Quảng Khê brei thâo: Akŏ thŭn 2016, ñu mâo Anôk bruă Knơ̆ng prăk lŏ hma leh anăn mđĭ kyar krĭng ƀuôn sang kdriêk Dak Glong brei čan 120 êklăk prăk. Jih jang ênoh prăk dưi duh bi liê blei hbâo pruê, êa drao krih kơ ana pla mjing, kriê dlăng 4 ha kphê leh anăn blei 2 hlâo êmô ana mđai. Prăk hrui mă mơ̆ng kphê leh anăn čhĭ êđai êmô, mbĭt hŏng prăk brei čan gŏ sang lŏ duh bi liê blei masin kuai, hli lăn. Truh ară anei, prăk mnga mơ̆ng rông mnơ̆ng, pla mjing leh anăn mnia blei masin kuai lăn grăp thŭn mâo 500 êklăk prăk. K’lem brei thâo: kyua mâo knơ̆ng prăk ananw gŏ sang tlaih ƀun.“Hlăm hdră čan prăk mơ̆ng knơ̆ng prăk mjing klei găl brei čan pral, găl ênưih. Leh dưi čan, gŏ sang duh bi liê blei hbâo pruê kriê dlăng đang kphê, blei hlâo êmô mđai ba rông. Leh mâo prăk hrui wĭt mơ̆ng kphê, êđai êmô, gŏ sang lŏ blei masin kuai, hli lăn mưn kơ mnuih ƀuôn sang. Ară anei grăp thŭn prăk mnga mâo êbeh 4 êtuh êklăk prăk. Prăk êbeh dưi mkiêt mkriêm dŭm thŭn êgâo gŏ sang rŭ mdơ̆ng sa boh sang mâo ênoh 450 êklăk prăk, kdrêč adôk pioh rông phung anak čô hriăm hră leh anăn lŏ duh bi liê mkra mjing.

Quảng Khê jing să krĭng taih kbưi ti kdriêk Dak Glong, čar Dak Nông. Kluôm să mâo 3 êbâo gŏ êsei, êbeh 13 êbâo čô mnuih, 27 djuê ana hdĭp mda. Ênoh gŏ êsi ƀun ti nei dŭm thŭn êlâo mâo lu nanao. Trần Ngọc Thuận –  K’iăng khua Knŏng bruă Sang čư̆ êa să Quảng Khê brei thâo, hluê ngă Hdră mtrŭn 55/2015 mơ̆ng knŭk kna, dŭm êpul bruă brei čan hlăm anăn mâo Knơ̆ng prăk lŏ hma leh anăn mđĭ kyar krĭng ƀuôn sang kdriêk Dak Glong bi hgŭm hŏng Knơ̆ng bruă sang čư̆ êa pŏk ngă dŭm eneoh brei čan hŏng mnha hdjul đru kơ mnuih ƀuôn sang mđĭ kyar bruă duh mkra, msir klei ư̆ êpa bi hrŏ klei ƀun knap. Mơ̆ng anăn, đru ênoh gŏ êsei ƀun hrŏ hlăm grăp nthŭn, hnơ̆ng kčah prăk hrui wĭt hlăm bruă mkŏ mkra krĭng ƀuôn sang mrâo ti alŭ wăl dưi bi leh, să ăt truh hdră kñăm krĭng ƀuôn sang mrâo hlăm knhal jih thŭn 2020.“Ênoh gŏ êsei ƀun ti să Quảng Khê thŭn 2011 leh ka dưi mkŏ mkra krĭng ƀuôn sang mrâo đĭ truh 50%, truh thŭn 2019 ăt adôk êbeh 27%, khă snăn truh 2020 snăn ênoh anei hrŏ adôk 5,7% (jing ti hnơ̆ng ti gŭ 7% hnơ̆ng čuăn krĭng ƀuôn sang mrâo). Mơ̆ng anăn, să Quảng Khê dưi bi leh hnơ̆ng čuăn prăk hrui wĭt leh anăn truh hdră kñăm krĭng ƀuôn sang mrâo. Anei jing klei tŭ mơ̆ng bruă dưi čan prăk mă mnga hdjul đru mđĭ kyar bruă lŏ hma, krĭng ƀuôn sang mơ̆ng dŭm êpul bruă čan prăk hluê si Hdră mtrŭn 55 mơ̆ng Knŭk kna.”

Hluê si Nguyễn Xuân Hưng - K’iăng Khua Knơ̆ng prăk lŏ hma leh anăn mđĭ kyar krĭng ƀuôn sang kdriêk Dak Glong, mơ̆ng thŭn 2015 truh ară anei, hluê ngă hdră êlan mơ̆ng Knŭk kna leh anăn Knơ̆ng prăk gưl dlông, anôk bruă pŏk ngă leh kơ dŭm êpul brei čan ti dŭm să ti kdriêk Dak Glong dưi čan ênoh prăk mă mnga hdjul hluê si Hdră mtrŭn 55 mơ̆ng Knŭk kna čiăng kơ mnuih ƀuôn sang mđĭ kyar bruă duh mkra msir klei ư̆ êpa bi hrŏ klei ƀun knap.  Mbĭt hŏng bruă hluê ngă pral leh anăn tŭ dưn hră mơar brei čan, rơ̆ng klă mngač, snăn anôk bruă lŏ jao knauă druh klam bruă ti alŭ wăl ktrâo lač, ktuê dlăng mnuih ƀuôn sang yua prăk djŏ hdră, tŭ dưn. Kyua anăn, hnơ̆ng čan dưi ngă jăk, djŏ hŏng hdră  Knŭk kna mtrŭn. Mơ̆ng anăn, dŭm gŏ êsei găl ênưih hĭn hlăm bruă dưi čan prăk mđĭ kyar bruă mnia blei. “Hlăm wưng êgao, anôk bruă mkŏ mjing êbeh 100 êpul čan ti 7 să ti alŭ wăl kdriêk Dak Glong, prăk brei čan êbeh 9 êtuh êklai kơ giăm 3 êbâo čô mnuih ti dkriêk. Bruă brei čan hmei msir mgaih pral, tŭ dưn kơ mnuih ƀuôn sang, dŭm ênoh čan dưi rơ̆ng mnga ƀiă hluê si hdră mtrŭn 55/2015/NĐ-CP. Leh mâo prăk čan mnuih ƀuôn sang duh bi liê mđĭ kyar dŭm gru hmô rông mnơ̆ng, pla mjing leh anăn mnia ble mâo prăk hrui wĭt jăk, mơ̆ng năn đru msir klei ư̆ êpa, bi hrŏ klei ƀun knap, đru dŭm să bi leh hnơ̆ng čuăn prăk hrui wĭt čiăng mguôp hlăm hdră mkŏ mkra krĭng ƀuôn sang mrâo kơ dŭm alŭ wăl.”

Kyua pŏk ngă jih jang ênoh brei čan mơ̆ng Knơ̆ng prăk lŏ hma leh anăn mđĭ kyar krĭntg ƀuôn sang kdriêk Dak Glong hlăm dŭm thŭn êgao mjing leh boh kdrŭt đru kơ mnuih ƀuôn sang dŭm să ti kdriêk mâo klei găl duh bi liê mkra mjing. Mbĭt hŏng dŭm klei găl mkăn, ênoh prăk brei čan mơ̆ng knơ̆ng prăk đru mguôp yuôm bhăn hlăm bruă bi hrŏ ƀun hơĭt kjăp ti alŭ wăl, đru dŭm să truh hdră kñăm mkŏ mkra krĭng ƀuôn sang mrâo.