VOV4.Êđê –K`a\m gang mkhư\ lehana\n hmao [uh phung hđeh ba yua du\m kdra\p mrâo nga\ mdê] mdar hla\m klei bi lông, êpul phung nai mtô Sang hra\ Đại học Tây Nguyên ksiêm duah lehana\n mkra mjing tu\ jing leh “Kdra\p kăp ksiêm kdra\p yua nga\ klei bi lông”. Mta kdra\p anei khua\t, ênưih ba yua lehana\n dưi dja\ yua hla\m wưng sui kyua ana\n hdra\ gang mkhư\ klei nga\ mdê] mdar hla\m klei bi lông sra\ng ba w^t klei tu\ dưn h^n.

 Ma^ mkă thâo [uh klei mplư hlăm klei bi lông mâo êpul phung nai mtô sang hră Đại học Tây Nguyên mkra mjing, jing kdrăp điện tử mâo hnơ\ng pro\ng bi knar ho\ng laptop 15 inch, ktro\ kno\ng 400 gram, ênoh bi liê mkra mjing hlăm brô 5 êklăk. Ma^ mâo kdrăp mkă êlan pui kmlă 100hz – 20 khz, hnơ\ng kbưi dưi mkă 8m, ho\ng klei thâo hrip mơ\ng du\m kdrăp thâo mplư mrâo mrang dưi ba yua hlăm du\m klei bi lông.

 Kdrăp ngă bruă mâo boh tu\ dưn, dưi ba yua leh ti du\m sang hră Đại học lehana\n Anôk bruă ksiêm dlăng êran êdeh

 Kỹ Sư Tôn Thất Trường Nam – ti sang hră Đại học Tây Nguyên, Khua êpul ksiêm hriăm mkra mjing ma^ brei thâo, ]ia\ng mplư ngă mdê] mdar hlăm klei bi lông, hđeh hriăm hră khăng ba yua du\m kdrăp mnơ\ng mrâo mrang mse\ si: mnơ\ng thâo hrip, mnơ\ng kăp hmư\, đ^ng blu\ mse\ ho\ng ATM, ma^ kăp mđung bluetooth mko\ ho\ng mnơ\ng kăp hmư\ điêt êdi ]ia\ng hưn klei êmuh bi lông kơ phung ti êngao yua mnuih ngă brei leh ana\n lo\ w^t la] kơ pô dôk ngă klei bi lông. Kỹ Sư Nam brei thâo, s^t yua ma^ anei hlăm du\m klei bi lông, phung sinh viên ba yua yua du\m kdrăp mrâo mrang srăng ênưih thâo [uh leh ana\n bi kmhal:

“Du\m kdrăp mnơ\ng ngă klei mplư mplê] mđung klei bi knăl khăng mâo klei mse\ jing mđung êlan pui kmlă hlăm hnơ\ng ti gu\ 9khz, leh ana\n klei bi knăl từ trường. Bi ma^ mơ\ng êpul ksiêm ngă snăn dưi mâo mă klei bi knăl anei ]ia\ng đru kơ phung ksiêm dlăng klei bi lông thâo [uh phung bi lông dôk ngă klei plă plia. S^t ba kdrăp anei nao giăm hlăm wang 8m snăn ênai m`ê [rư\ ktang leh ana\n dưi la] klă klei pô dôk ngă klei mdê] mdar  ]ia\ng bi kmhal mtam.

                     Ênoh bi liê mkra máy anei kno\ng 5 êklăk prăk

 Nguyễn Thị ngọc Mai, sinh viên Hriăm Khoa học tự nhiên leh ana\n kdrăp mrâo mrang Sang hră Đại học Tây Nguyên brei thâo, du\m kdrăp mrâo mrang pioh mplư hlăm klei bi lông, ara\ anei dưi ba ]h^ lu anôk, ti du\m hla po\k web, facebook… Ênoh du\m kdrăp mnơ\ng anei ăt ênưih, kno\ng hlăm brô 2 êtuh truh 2 êklăk prăk hlăm sa. Lu phung hriăm hră kno\ng khăp hlăp lê`, alah hriăm hră [ia\ dah ]ia\ng mâo klei tu\ dưi jăk snăn khăng blei du\m kdrăp anei ba yua k`ăm bi mdrơ\ng. Mai la], yua ma^ thâo mkă duah du\m kdrăp pioh ngă mplư hlăm klei bi lông anei jing ]ia\ng êdi, k`ăm rơ\ng kjăp tăp mđơr hlăm du\m klei bi lông:

“Tui si kâo snăn ma^ anei jing ]ia\ng êdi kơ klei bi lông ti anôk hriăm hră. Lu găp yua kdrăp mplư hlăm klei bi lông jing amâo mtăp mđơr ôh kơ găp kriăng hriăm. Êpul ksiêm hriăm mkra tu\ jing ma^ anei jing klei jăk êdi, `u đru kơ [^ng găp amâo thâo mplư ôh, [ia\dah hriăm êdi, bi lông êdi ]ia\ng mko\ mjing sa sang hră mâo klei bi lông jăk.

                    Máy mâo boh pro\ng kno\ng mđơr ho\ng Laptop

 Hluê si Tiến sỹ Nguyễn Thanh Tân – Khua adu\ bruă Ksiêm dlăng Klei bhiăn – Đại học Tây nguyên, grăp thu\n, mb^t ho\ng bruă bi hgu\m ho\ng Knơ\ng bruă sang hră leh ana\n bi hriăm mjuăt alu\ wa\l mko\ mjing klei bi lông hriăm jih gưl 3, snăn sang hră ăt mko\ mjing lu klei bi lông hriăm jih gưl, jih klei hriăm,… kơ phung sinh viên, hđeh hriăm hră. Hlăm du\m klei bi lông anei, amâo [ia\ ôh phung hđeh ba yua kdrăp ngă mplư. Bruă ba yua ma^ mkă thâo [uh du\m kdrăp anei, snăn brei [uh du\m klei tu\ mơak êdi.

“Leh hmei ba ma^ ba yua snăn thâo [uh leh êbeh 60 ]ô sinh viên mplư leh ana\n bi kmhal leh, leh ana\n giăm anei snăn amâo lo\ mâo ôh hđeh ba yua du\m kdrăp anei ]ia\ng mplư hlăm klei bi lông. Sang hră dlăng myuôm snăk bruă ksiêm mko\ mkra mơ\ng êpul anei, `u bi hro\ klei mplư hlăm klei bi lông, đru kơ klei bhiăn mơ\ng sang hră ăt mse\ mơh klei hriăm hră mơ\ng phung hđeh hriăm hră dưi bi mđ^ klă s^t.

 Truh ara\ anei, êpul ksiêm ngă mko\ mjing leh 4 boh ma^. Du\m kdrăp anei hlăk pioh yua kơ bruă ktuê dlăng klei bi lông ti Sang hră Đại học Tây Nguyên, Đại học Thuỷ Lợi (Hà Nội), Sang hră  mdrao mgu\n djuê ana Việt Nam, Anôk bruă bi hriăm mjuăt mgăt êdeh mơ\ng Knơ\ng bruă êlan klông du\ mdiăng ]ar Gia Lai.

 Hlăm wưng kơ ana\p, êpul srăng lo\ dơ\ng ksiêm ngă, mkra mlih ]ia\ng kơ ma^ mao hnơ\ng điêt h^n, mâo hnơ\ng mkă thâo [uh pral h^n. Hdră k`ăm jing srăng đru kơ du\m sang hră Đại học, cảo đẳng, trung học chuyên nghiệp hlăm kluôm ala leh ana\n du\m knơ\ng bruă sang hră  leh ana\n mjuă bi hriăm ba yua ma\ hlăm du\m klei bi lông, boh nik hlăm klei bi lông hriăm jih gưl 3.

H’Zawut pô ]ih hlo\ng răk