VOV4.Êđê – Hluê si klei bhiăn grăp thu\n, mơ\ng mlan 9 truh kơ mlan 11 jing wưng hjan lu mơ\ng yan hjan ti alu\ wa\l Dap kngư, [ia\dah thu\n anei, hnơ\ng hjan ti alu\ wa\l anei amâo mâo lu ôh. Kyua ana\n, du\m knơ\ng kdơ\ng êa hlăm alu\ w\al Dap kngư ăt mse\ mơh ti Dak Lak ăt ka djăp ôh hnơ\ng êa ]ia\ng ba yua kơ bruă duh mkra yan puih mnga thu\n 2015 – 2016 ana\p truh.

Hla\m du\m hruê krah yan hjan, ti kdra\n lo\ [uôn Tria\, kdriêk La\k, adiê mđia\ ktang ph^t leh ana\n hlo\ng amâo mâo [uh djo\ điêt knam ôh. Hlăm ênao knơ\ng kdơ\ng êa [uôn Tria\, [uh êa tru\n ya\ng ti gu\. Y’Grôc\ Hdrue#, ti [uôn Tria\ brei thâo: mnuih [uôn sang ti anei leh wia\ yan hjan, hla\k dôk guôn rah pla yan mrâo. Thu\n anei adiê hjan [ia\, hnơ\ng êa mơ\ng du\m ênao mgơ\ng êa {uôn Tria\ mrâo mâo ma\ mkrah wah đuic\, ana\n mnuih [uôn sang dôk hyưt sra\ng k[ah êa pla mjing leh ana\n ba yua hla\m yan bhang ti ana\p. Y’Grôc\ lac\:

 “Yang đar thu\n êa pro\ng h^n, thu\n anei êa [ia\. Dôk hu\i tơdah amâo mâo adiê hjan ôh, sna\n năng ai thu\n anei êa sra\ng amâo mâo dja\p ôh kơ mnuih [uôn sang nga\ lo\, 2 jing êa yua leh ana\n ti anei êa pioh krih kơ kphê lu mơh, ana\n dôk hu\i amâo mâo dja\p êa. Kyua đar thu\n truh kơ mmông anei êa gơ\ mâo dlai leh mbah êa, bi thu\n anei le\ kno\ng mâo [ia\ đuic\”.

                             Ênao mgơ\ng êa {uôn Triết ti kdriêk Lak ka mâo mơh 30% hnơ\ng dưi mgơ\ng êa.

K[ah êa a\t jing klei hla\k mâo ho\ng kdra\n lo\ djiêu ana\n, hla\m sa\ {uôn Triêt, kdriêk La\k. Lê Xuân Chung, Khua Anôk ba yua du\m hdra\ brua\ knơ\ng kdơ\ng êa kdriêk La\k brei thâo: dơ\ng jih leh yan hjan [ia\dah hnơ\ng êa ti 2 ênao knơ\ng kdơ\ng êa {uôn Tria\ leh ana\n {uôn Triêt kno\ng mâo 30%. Ho\ng klei  adiê [ia\ hjan mse\ si ara\ anei, êa ênao kno\ng dja\p yua kơ mkrah wah kdra\n lo\ {uôn Triêt. Êbeh mkrah wah adôk bi knar 700ha sra\ng amâo mâo dưi rah pla ôh.

 “ Ara\ anei hnơ\ng êa mâo 6 met, 6 met bi knar hla\m brô mơ\ng 9 – 10 êkla\k m3 êa. Hla\k êjai ênha\ anôk pla mjing ba yua êa anei đar thu\n hla\m brô 1.300 ha mdiê. Tơ mơ\ng ara\ anei truh kơ knhal jih mlan 11 amâo lo\ mâo ôh adiê hjan, sna\n êa mka\p pioh kno\ng dja\p yua mơ\ng 500 – 600 ha, du\m adôk k[ah êa amâo mâo dja\p êa yua ôh. Mdiê ti anei mơ\ng 110 -120 hruê kơh truh hruê wia\, sna\n kno\ng dja\p yua ma\ hla\m brô 40 hruê đuic\”.  

Adiê hjan [ia\, hnơ\ng êa mgơ\ng ti du\m ênao êa tru\n hro\ mka\ ho\ng lu thu\n jing klei mâo mse\ ti lu du\m knơ\ng kdơ\ng êa hla\m c\ar Dak Lak. Kỹ sư Nguyễn Hoàng Thông, kriê dla\ng knơ\ng kdơ\ng Êa Bông 1, Êa Bông 2, sa\ êa Bông, kdriêk Krông Ana brei thâo:

 “Hluê si klei nao dla\ng hnơ\ng êa leh ana\n ba c\ih hla\m hra\ m’ar gra\p hruê ti 2 ênao êa Êa Bông 1 leh ana\n Êa Bông 2 [uh hnơ\ng êa kno\ng mâo 30% mka\ ho\ng du\m thu\n êlâo. Tơ adiê amâo lo\ hjan ôh, jih hjan hnưm sna\n hnơ\ng êa ti du\m ênao mgơ\ng êa amâo mâo lu ôh leh ana\n klei k[ah êa sra\ng mâo ho\ng lu anôk pla mjing”.       

  Lê Gia Dậu, Khua Knơ\ng brua\ TNHH Kriê dla\ng Hdra\ brua\ Knơ\ng kdơ\ng êa Dak lak brei thâo: Anôk brua\ kriê dla\ng êbeh 430 ênao mgơ\ng êa ti alu\ wa\l. Ho\ng klei adiê hjan [ia\ mse\ si thu\n anei, hnơ\ng êa ti lu ênao mgơ\ng êa [ia\ s’a\i h^n, mka\ ho\ng duưm thu\n êlâo, s^t nik yan puih mnga ana\n anei sra\ng k[ah êa pioh pla mjing. 

                      Hnơ\ng êa ti du\m ênao mgơ\ng êa Dak Lak tru\n ti gu\ êdi.

Ara\ anei truh knhal jih yan hjan leh, [ia\dah hnơ\ng êa ti 10 boh ênao mgơ\ng êa pro\ng, dưi mgơ\ng êbeh 5 êkla\k m3 êa bi hro\ tru\n êa êlam mka\ ho\ng gưl anei thu\n dih, đa mâo ênao êa kno\ng mrâo mâo mgơ\ng ma\ 30%. Kla\ klơ\ng jing ti du\m ênao mgơ\ng êa pro\ng mse\ si: ênao mgơ\ng êa Krông {u\k hạ: hnơ\ng êa ti gu\ h^n mka\ ho\ng gưl anei thu\n dih truh 3met, mâo kno\ng 63%  hnơ\ng dưi mgơ\ng êa; ênao êa Vụ Bổn ti kdriêk Krông Pa], hnơ\ng êa mgơ\ng kno\ng mâo ka bo\ mơh 30% hnơ\ng dưi mgơ\ng; ênao êa Êa Kao ti [uôn pro\ng {uôn Ama Thuôt mâo kno\ng 55% hnơ\ng dưi mgơ\ng êa. Lê Gia Dậu lac\: “ Hnơ\ng êa hjan mâo jih jang t^ng mdu\m đar thu\n mâo hla\m brô 1.700ml [ia\dah truh kơ mmông anei hnơ\ng hjan t^ng mdu\m kno\ng mrâo mâo hla\m brô 1.000ml đuic\, đa anôk kno\ng mâo mơ\ng 700 – 800 đuic\. Jing mâo kr^ng hmei bi m[^n hnơ\ng êa hjan mrâo kno\ng mâo  25% mka\ ho\ng hnơ\ng t^ng mdu\m đar thu\n. Hla\m ênoh 432 ênao mgơ\ng êa mơ\ng hmei kriê dla\ng ba yua, sna\n ara\ anei mrâo mâo kno\ng mâo 180 ênao mgơ\ng êa [uh hnơ\ng êa đ^ mse\ si aguah tlam, du\m adôk jing du\m ênao êa kno\ng mâo 30% hnơ\ng êa. Boh nik mâo 11 ênao êa hla\k ti hnơ\ng amâo mâo thâo lo\ đoh êa ôh”.

Brua\ mgơ\ng êa mơ\ng du\m ênao mgơ\ng êa hla\m c\ar Dak lak mơ\ng ara\ anei truh kơ mmông mphu\n ba yua êa kơ brua\ nga\ lo\ hma pla mjing jưh knang kơ êa hjan mơ\ng du\m hruê adôk mơ\ng mlan 10 leh ana\n hla\m mlan 11 ti ana\p. Êbeh 600 knơ\ng kdơ\ng êa, ênao mgơ\ng êa điêt pro\ng ti Dak Lak a\t adôk guôn adiê hjan knhal jih yan; hluê si Knơ\ng brua\ đăo knăl yan adiê, hnơ\ng hjan thu\n anei ti kr^ng wa\l Lăn Dap Kngư sra\ng [ia\ h^n mka\ ho\ng hnơ\ng t^ng mdu\m mơ\ng lu thu\n. Kyua ana\n, êa pioh yua kơ brua\ lo\ hma a\t mse\ mơh pioh yua kơ klei hd^p aguah tlam hla\m yan bhang sra\ng k[ah h^n.

                                                                                    H’Nga pô ]ih mkra.