VOV4.Êđê - Leh du\m hruê mdei Têt, m’ak yan mnga, phung amai adei hla\m Êpul hgu\m brua\ pơ\k m`am Tơng Bông ti [uôn pro\ng {uôn Ama Thuôt lo\ mu\t hla\m thu\n nga\ brua\ mrâo. Ho\ng klei kha\p m’ai kơ brua\ lehana\n ]ang hma\ng kriê kja\p brua\ pơ\k m`am djuê ana mơ\ng đưm, phung amai adei gir leh jih ai tiê pô pơ\k m`am du\m mta mnơ\ng mrâo mka\p kơ klei ]ia\ng mơ\ng mnuih blei yua hla\m thu\n mrâo.

Leh du\m hruê mdei têt, amai H’Yăm {uôn Krông, ti [uôn }ư\ Êbông, să Ea Kao, [uôn pro\ng {uôn Ama Thuôt, ]ar Dak Lak lo\ w^t ho\ng bruă mưng ngă jing m`am kdrăp djuê ana ti Êpul hgu\m bruă pơ\k m`am kdrăp djuê ana Tơng Bông. Amai H’Yăm brei thâo, anei jing bruă mjing prăk hrui w^t hơ^t kjăp kơ `u hlăm 15 thu\n êgao. Tơdah êlâo dih, prăk hrui w^t lu mơ\ng bruă lo\ hma snăn ara\ anei bruă lo\ hma jing bruă kăp đru, hnê] ngă, lu hruê mmông amai siă suôr ho\ng bruă pơ\k m`am kdrăp djuê ana. Hlăm go\ sang amai ara\ anei mâo jih 3 ênuk thâo m`am kdrăp djuê ana, leh anăn 5 ]ô ngă bruă hlăm Êpul hgu\m bruă. Amai H’Yăm yăl dliê:Leh dưi bi hriăm ti nei snăn pô hriăm leh anăn thâo hdră m`am leh anăn w^t ti sang lo\ bi hriăm amai adei pô. Adei kâo 2 ]ô hriăm leh anăn thâo. Leh kơ năn, pô lo\ bi hriăm 2 ]ô anak êkei pô leh anăn di`u ăt thâo m`am. Kyua pô khăp kơ bruă, s^t w^t kơ sang pô ngă lo\ hma, lo\ hma ăt [ia\ anăn pô hnê] đui], s^t nao hlăm êpul hgu\m bruă snăn pô mă bruă ti nei leh anăn [ơ\ng prăk mlan, w^t ti sang pô m`am ho\ng kngan, bi ti nei m`am ho\ng masin.

H Phê Bê BKrông jing anak mniê amai H’Yăm, ara\ anei jing mnuih mda asei h^n hlăm Êpul hgu\m bruă pơ\k m`am. Hlăk jing sing viên hriăm thu\n knhal tui] sang hră Cao đẳng sư phạm [ia\ dah H’Phê Bê mâo leh 4 thu\n mă bruă pơ\k m`am. H Phê Bê brei thâo, `u dưi mâo am^  bi hriăm bruă mơ\ng 16 thu\n, tal êlâo kno\ng hriăm ]ia\ng kơ thâo, [ia\ dah leh hriăm snăn [uh khăp anăn `u nao hlăm du\ hriăm mjuăt mơ\ng êpul hgu\m bruă bi hgu\m ho\ng sang hră cao đẳng bi hriăm bruă knuă mko\ mjing. Truh 18 thu\n, `u raih bruă leh anăn jing mnuih mă bruă hlăm êpul hgu\m mơ\ng năn truh ara\ anei. H Phê Bê yăl dliê, bruă anei đru kơ `u lu snăk, ngă kơ `u ktưn hưn kơ mnơ\ng dhơ\ng m`am ho\ng kngan djuê ana pô, mb^t anăn mjing prăk hrui w^t kơ `u hriăm hră leh anăn yua hlăm hd^p hlăm hruê mlan hriăm hră. Du\m gru đê] hlăm ao leh anăn m’iêng snăn kâo thâo jih leh, kno\ng du\m gru đê] ka tuôm m`am kơh kâo amâo thâo. Kyua grăp  boh đê] mâo klei mblang mdê mdê, yang đar kâo kno\ng m`am amâo thâo jih ôh anăn pia. }ia\ng dưi ngă bruă anei brei mâo klei g^r, kriăng, kyua ho\ng grăp sa ]ô mnuih amâo khăp kơ bruă snăn klă s^t amâo dưi ngă ôh, anăn êlâo h^n brei mâo klei khăp leh anăn  ]ia\ng răng mgang kdrăp djuê ana, kdrăp ]u\t h’ô mơ\ng djuê ana pô.

Dưi mko\ mjing mơ\ng thu\n 2003, tal êlâo Êpul hgu\m bruă Tơng Bông kno\ng mâo 10 ]ô mnuih. Truh ara\ anei, ênoh mnuih đ^ truh 45 ]ô, bi k[^n phung amai adei mnuih ÊĐê mơ\ng du\m [uôn hlăm să Ea Kao, [uôn pro\ng {uôn Ama Thuôt. Bruă hlăm Êpul hgu\m bruă ara\ anei mâo lu mta mse\ si: m`am ho\ng kngan, mkra mjing, m`am ho\ng masin, dăp mkra mnơ\ng dhơ\ng… Kyua mâo lu mta mnơ\ng, lu jơr bruă anăn prăk hrui w^t mơ\ng grăp ]ô mnuih hlăm êpul [rư\ hơ^t kjăp, iêu jak [rư\ hruê [rư\ lu mnuih nao hlăm êpul hgu\m bruă. Prăk hrui w^t mơ\ng Êpul hgu\m bruă hlăm thu\n mrâo êgao mâo 1 êklai 2 êtuh êklăk prăk, prăk hrui w^t  kah knar mơ\ng phung hlăm êpul mâo mơ\ng 3 êklăk 2 êtuh êbâo prăk – 3 êklăk 5 êtuh êbâo prăk grăp mlan. Mnơ\ng dhơ\ng mơ\ng êpul hgu\m bruă dưi duah mâo anôk ba ]h^ hơ^t kjăp ti Dak Lak, Dak Nông leh anăn Quảng Nam. Mu\t hlăm du\m hruê mă bruă tal êlâo hlăm thu\n bhang mrâo, phung hlăm êpul hgu\m bruă hơ\k mơak, mâo lu klei ]ang hmăng kơ sa thu\n mkra mjing mâo lu mnga leh anăn klei tu\ dưn. Amai H’Dium {uôn Yă, ngă bruă hlăm êpul hgu\m bruă brei thâo: Hlăm thu\n bhang mrâo snăn akâo klei jăk mơak, êđăp ênang kơ go\ sang, phung ngă bruă hlăm êpul hgu\m. Mb^t ho\ng anăn snăn ăt  ]ang hmăng bruă mơ\ng Êpul hgu\m bruă srăng đ^ kyar h^n, truh ho\ng phung blei yua djăp anôk cciăng digơ\ thâo mnơ\ng dhơ\ng mơ\ng êpul hgu\m bruă mkra mjing, mơ\ng năn đru bruă mnia blei, hưn mthâo leh anăn hưn mdah mnơ\ng dhơ\ng dưi ênưih, găl jăk h^n.

Ngă bruă hlăm êpul hgu\m bruă, lu phung amai adei mnuih Ê Đê ti să Ea Kao, [uôn pro\ng {uôn Ama Thuôt mâo leh bruă mă mđ^ prăk hrui w^t, ba yua jih mmông wa\n. Mb^t anăn, bruă pơ\k m`am leh anăn mnơ\ng pơ\k m`am ho\ng kngan amâo lui] ram hluê hruê mmông [ia\ dah dưi mđ^ kyar ho\ng klei hd^p mrâo mrang. Du\m boh kdru\t anăn đru mđ^ ai tiê khăp kơ bruă, khăp kơ dhar kreh djuê ana. Mơ\ng năn, đru mguôp ]ia\ng mnơ\ng po\k m`am djuê ana Ê Đê ăt dưi răng mgang leh anăn ba yua hlăm klei hd^p, bi msiam kơ klei hd^p, kơ mnuih, kơ du\m yan mnga mrâo.