VOV4.Êđê- Hla\m wưng anei, mnuih nga\ lo\ hma Daklak dôk mu\t hla\m yan hrui pe\ kphê thu\n 2020 – 2021. }ia\ng mâo hnơ\ng tu\ ja\k, brua\ sang ]ư\ êa lehana\n anôk brua\ djo\ tuôm dôk mđ^ hdra\ mtô mblang, hưn mthâo, mta\ brei ra\ng, đa đa mko\ mjing hdra\ ksiêm dla\ng mơ\ng ako\ mtam mơ\ng hdra\ hrui pe\ rơ\ng mâo dja\p boh ksa\ êbeh 85%. Brua\ mđ^ hnơ\ng tu\ ja\k kphê mơ\ng hdra\ hrui pe\ mtam dưi dla\ng jing sa hla\m du\m hdra\ ba w^t boh tu\ dưn mdua hla\k ênoh ]h^ yuôm h^n mka\ ho\ng anôk blei mnia lehana\n mđing truh kơ hdra\ mđ^ kyar kphê h’^t kja\p.

Hlăm du\m thu\n giăm anei kyua klei bi mlih amâo găl jăk mơ\ng yan adiê anăn êbeh 3 ha kphê mơ\ng go\ sang Nguyễn Văn Quảng ti să Ea Nam, kdriêk Ea Hleo mnga mboh lu tal hlăm sa thu\n, dleh ]ia\ng kơ kphê ksă sa blư\. Tơdah êlâo dih ]ia\ng găl ênưih kơ bruă mưn mnuih pe\, bi đu\t wưng hrui pe\  Quảng srăng pe\ sa blư\, kyua anăn ênoh boh mtah lu, amâo rơ\ng hnơ\ng jăk.  Thu\n anei, klei kp^ ênoh kyua pe\ mda, Quảng la] srăng pe\ kphê jing 3 tal. Tal êlâo leh anăn tal dua srăng ruah ana kphê mâo ênoh ksă lu (hlăm brô 90%), gưl knhal tui] guôn kphê ksă bi knar srăng pe\ sa blư\. Hluê si Quảng pe\ kphê ksă ruah lui] lu hruê ai mă bruă leh anăn lu mmông [ia\ dah ênoh ]h^ lu h^n mkă ho\ng kphê pe\ sa blư\ kyua hnơ\ng jăk kphê dưi rơ\ng.

“Du\m thu\n êlâo kâo khăng mưn 5-7 ]ô mnuih pe\ hlăm brô 1 hruê kăm leh yơh, [ia\ dah ba ]h^ arăng la] kphê mtah lu đei, ênoh [ia\. {uh ayo\ng adei riêng gah anei lui kphê ksă jih kơh pe\ ]h^ mâo ênoh h^n mơ\ng 500-800 prăk/kg boh mtah. Thu\n anei kâo ăt mbha gưl pe\ [rư\ [rư\, lui] lu mông [ia\ dah ung mo# kâo pe\ [ia\ [ia\ , lo\ iêu thiăm 1-2 ]ô mnuih mưn hluê hruê amâo hluê si gưl  êlâo dih ôh."

Kphê hrui pe\ 100% boh ksă

 Jing anôk bruă mnia blei thơ\ng mkra mjing hrui blei leh anăn ]h^ kphê kơ ala ta] êngao, Knơ\ng bruă  ]h^ kphê 2-9 Dak  Lak (Simexco Dak Lak) [uh, ]ia\ng mđ^ ênoh ba ]h^ hlăm boh klei kphê lui] ênoh ara\ anei, hdră sa anăn jing brei mkra mjing kphê hnơ\ng jăk. }ia\ng dưi ngă klei anei, mb^t ho\ng hdră kriê dlăng snăn hdră hrui pe\ kphê jing yuôm bhăn êdi. Knơ\ng bruă sra\ng bi hgu\m leh anăn hrui blei kphê mơ\ng [^ng ngă lo\ hma lu h^n ho\ng anôk ti êngao tơdah boh kphê ksă. Lê Đức Huy, K'iăng  khua knơ\ng bruă Simexco Dak Lak brei thâo:

“}iăng mđ^ hnơ\ng jăk êngao kơ hrui pe\, [hu mse\ si mưng ngă snăn mâo du\m hdră hrui pe\ ksă, [hu, mkra mjing mđ^ hnơ\ng jăk. Kyua anăn mđ^ klei dưi kơ mnuih [uôn sang kơ bruă hrui pe\ kphê să srăng mđ^ hnơ\ng jăk. Knơ\ng bruă 2-9 hlăm 5 thu\n êgao tơdah mnuih [uôn sang mđ^ hnơ\ng jăk rơ\ng klei ]ia\ng snăn knơ\ng bruă hlăk blei ho\ng ênoh mnia blei hnơ\ng jăk 10 êbâo/kg, đ^  lu mkă ho\ng anôk ]h^ jing 30%. Ênoh anei kyua klei mnia blei bi mklă. Tơdah drei hrăm mb^t sa ai ngă bruă sa hdră sui thu\n h^n. }ang hmăng 5 thu\n, 7 thu\n êdei ênoh srăng đ^ dua blư\."

Mđ^ hnơ\ng jăk kphê mơ\ng bruă hrui pe\ boh ksă

 Hluê si Nguyễn Hắc Hiển, K'iăng Khua Knơ\ng bruă pla mjing leh anăn răng mgang mnơ\ng pla mjing ]ar Dak Lak, kluôm ]ar ară anei mâo êbeh 203 êbâo ha kphê, hnơ\ng boh kah knar mâo êbeh 2tôn5/ha, hnơ\ng boh mâo hlăm brô 465 êbâo ton. }ia\ng mđ^ hnơ\ng jăk kphê, bruă lo\ hma bi hgu\m leh ho\ng bruă sang ]ư\ êa du\m alu\ wa\l mđ^ ktang hâo hưn, mtô mblang du\m êpul bruă, [^ng ngă lo\ hma amâo pe\ kphê mtah, rơ\ng klei êđăp ênang ]ia\ng mnuih [uôn sang hơ^t ai tiê pe\ kphê  mâo boh ksă 85%, tơdah hrui pe\ hlăm knhal jih yan, ênoh boh ksă brei mâo 80% k`ăm rơ\ng hnơ\ng jăk kphê leh hrui pe\.

“Kơ anăp anôk bruă srăng hâo hưn mtô mblang kơ mnuih [uôn sang pla kphê g^r hrui pe\ kphê ksă leh anăn amâo pe\ ôh boh mtah. Kyua lu mnuih [uôn sang ăt mâo klei m^n pe\ boh mtah ]ia\ng ba w^t kơ sang h^n kơ bruă lui hlăm hma, snăn đăm m^n snăn ôh. Mb^t ho\ng anăn bi hgu\m ho\ng du\m anôk bruă ]ia\ng rơ\ng răng mgang yan boh mnga kơ mnuih [uôn sang êjai, leh năn ktrâo la] hdră mnê] hrui pe\ kơ [^ng ngă lo\ hma djo\ hdră k]ah."

" Mđ^ klei thâo săng phung mkra mjing kơ bruă rơ\ng hnơ\ng jăk boh kphê hlăm bruă hrui pe\, [hu krô, mkra mjing leh anăn rơ\ng bruă hrui pe\" jing sa hlăm du\m bruă klam phu\n hlăm "Hdră mđ^ kyar kphê hơ^t kjăp ]ar Dak Lak truh thu\n 2020 tă hdră truh kơ thu\n 2030" k`ăm mđ^ bruă kphê ]ar Dak  Lak đ^ kyar hluê hdră hơ^t kjăp. Mđ^ prăk hrui w^t leh anăn mđ^ mlih klei hd^p kơ mnuih [uôn sang kr^ng lo\ hma, kriê dlăng bi jăk du\m klei găl kơ ngăn do\ wa\l hd^p mda, răng mgang wa\l hd^p mda leh anăn mdrơ\ng tu\ dưn ho\ng klei bi mlih yan adiê.

 Pô mblang:  H'Zawut {uôn Yă