VOV4.Êđê - Du\m thu\n gia\m anei, ênoh ]h^ tiêu a\t h’^t kja\p ti hnơ\ng yuôm, nga\ kơ lu mnuih [uôn sang nga\ lo\ hma ti Dak Nông bi koh druôm lu mnơ\ng pla mka\n ]ia\ng bi kluh ba pla ana tiêu, [ia\ amâo mâo mđing ôh kơ hdra\ mnê] pla mjing. Mơ\ng ako\ thu\n truh kơ ara\ anei, lu đang tiêu ti alu\ wa\l anei djo\ mnơ\ng nga\ bi k`^ hla, bru\ agha, djiê êmưt, đa mâo anôk tiêu djiê bi k’sa\i.

Doãn Thị Nghi dôk ti alu\ 2, să Trường Xuân, kdriêk Dak Song, ]ar Dak Lak mâo giăm 3 êbâo phu\n tiêu mrâo pe\ boh thu\n tal êlâo. {ia\dah êbeh 1 mlan ho\ng anei, du\m êtuh phu\n tiêu tu\ kơ k`^ he\, kuai phu\n gơ\ [uh bru\ agha. Go\ êsei Doãn Thị Nghi duah lu hdră  bi mkhư\ lẹ ana\n bi mjih tuc\ mnơ\ng ngă kơ ana tiêu, lui] liê truh du\m êklăk prăk, [ia\ amâo mâo klei tu\ dưn ôh. Truh kơ ara\ anei mâo êbeh 400 phu\n tiêu dliu krô, giăm 300 phu\n k`^ he\, lui] liê truh du\m êtuh êklăk prăk. Doãn Thị Nghi brei thâo: “ ~u k`^ he\ leh ana\n dliu krô bru\ agha hlo\ng djiê yơh, truh kơ 40 phu\n. Bru\ agha hlăm brô 1, 2 hruê kăm ana tiêu mphu\n dliu [rư\ [rư\ leh ana\n hlo\ng djiê yơh. Ăt dưm lu êa drao, [ia\ kăn mâo boh tu\ dưn lei, djiê wa\t phu\n leh ana\n êdu\k. Grăp bliư\ dưm lui] liê hlăm brô 4 -5 êklăk prăk. Go\ êsei ăt dưm lu êa drao, [ia\ kăn mâo klei dưi lei”.

            Mnơ\ng ngă bi k`^ hla, bru\ agha kơ ana tiêu mâo ti lu đang tiêu ti alu\ 2 să Trường Xuân. Bùi Bá Lơng mâo giăm 2 ha tiêu ăt hlăk kprê` ai tiê kyua giăm 1 kdrê] 3 đang tiêu djo\ mnơ\ng ngă. Bùi Bá Lơng brei thâo, go\ êsei  iêu leh lu phung kỹ sư bruă lo\ hma hriê ksiêm dlăng leh ana\n duah hdră đru do\ng, [ia\ kăn mâo boh tu\ dưn lei. Bùi Bá Lơng la]:  “ Kâo nao kơ lu anôk leh ana\n du\m knơ\ng bruă hriê kơ anei ]ia\ng mkhư\ mgang mdjiê tuc\ klei mnơ\ng nga\, [ia\ amâo mâo boh tu\ dưn ôh. Kâo ba yua lu mta êa drao hoá học wa\t ho\ng sinh học, lu êdi jing mêtazet, mataxi… lu mta bi mguôp mb^t. Gơ\ go\ êsei kriê dlăng mse\ aguah tlam, phu\n tal êlâo ana mtah mda, [ia\ leh kơnăn [uh ana dliu knăt, êdei kơnăn hlăm brô 5 -7 hruê ana\n tiêu mphu\n dji yơh. Agha `u bru\, kkuê agha kbưi ho\ng [o# lăn 10 cm, agha bru\ [âo. Tiêu djo\ mnơ\ng ngă go\ êsei hu^ hyưt kơ ênoh pra\k mâo hrui w^t mơ\ng go\ êsei”.

            Ti anôk ]h^ êa drao răng mgang mnơ\ng pla mjing mơ\ng kỹ sư Trần Văn Hưởng ti [uôn Ta Mung, să Trường Xuân, kdriêk Dak Song, mâo nnao lu mnuih kyua lu mnuih [uôn sang  hriê duah blei êa drao ]ia\ng kdơ\ng mgang ho\ng klei mnơ\ng ngă kơ ana tiêu pô. Kỹ sư Trần Văn Hưởng amâo mdăp ôh mnơ\ng ngă bi `^ hla, bru\ agha hlăm ana tiêu dleh dưi mkhư\ mgang bi mjih tuc\: “ Dlăng kluôm s^t mnơ\ng ngă đ^ lar, s’năn dle dưi mkhư\ mgang, kyua truh kơ ara\ anei ăt ka mâo mơh êa drao bi mkhư\ mgang mnơ\ng ngă anei. Kno\ng bi răng mgang kơ mnơ\ng ngă mơ\ng êlâo yơh. Hlăm klei pla mjing, c\ia\ng bi ba yua hbâo hữu cơ pioh m’mao bi kdơ\ng đ^ lar, `u bi rai m’mao ngă jhat kơ ana tiêu, êngao kơnăn bi răng mgang jing bruă phu\n”.

            Phạm Quốc Thuỵ, Khua knơ\ng bruă sang ]ư\ êa să Trường Xuân, kdriêk Dak Song brei thâo: Ako\ thu\n dih, ênhă đang tiêu kluôm să kno\ng mâo 600 ha, [ia\ ara\ anei đ^ truh 2 bliư\. Ara\ anei, knu\k kna alu\ wa\l ka t^ng yap ôh ênhă đang tiêu djo\ mnơ\ng ngă bi k`^ hla, bru\ agha, [ia\ klei lui] liê hluê si t^ng lu êdi. Hluê si Phạm Quốc Thuỵ, klei hluăt [ơ\ng mnơ\ng ngă kơ tiêu khăng mâo yơh, kyua mnuih [uôn sang ngă lo\ hma bi kluh pla tiêu, sna\n [ia\dah k[ah klei thâo leh ana\n ka mâo hdră kriê dlăng ôh: 

“ Tiêu ti să Trường Xuân mphu\n mâo klei bi êdah djiê pral, djiê êmưt. Alu\ wa\l akâo leh ho\ng du\m knơ\ng bruă, anôk bruă mtru\t mjhar mnuih [uôn sang ngă lo\ hma mơ\ng kdriêk leh ana\n ]ar ba phung thơ\ng kơ bruă hriê ktrâo la] brei hdră kriê dlăng tiêu kơ mnuih [uôn sang. Klei anei kyua mơ\ng hluăt lăn leh ana\n du\m mta mnơ\ng hd^p đơđiêt hlăm gu\ lăn khăp [ơ\ng ana tiêu. Boh nik gơ\ lăn hđa\p ba bi mlih mơ\ng pla ana k`ul  pla kphê, anăn ana tiêu khăng mâo klei hluăt [ơ\ng mnơ\ng ngă, bi du\m lăn pla anôk la\n mrâo, klei hluăt [ơ\ng mnơ\ng ngă [ia\ h^n. Alu\ wa\l ktrâo la] kơ mnuih [uôn sang msir mghaih ho\ng hdră ]ua\l kr^ng ]ia\ng  đa\m mao klei ana mnơ\ng nga\ leh ba mtưp lar kơ ana tiêu mkăn, alu\ wa\l mkăn. Ana\n jing hdră msir mơ\ng alu\ wa\l, kyua ana tiêu djo\ mnơ\ng ngă lu êdi jing mơ\ng gu\ lăn bi du\m mta m’mao mnơ\ng hd^p đơđiêt dôk hd^p gam hlăm ana tiêu klei hma^ djo\ amâo mâo pro\ng ôh”.

            Tiêu mâo ênoh leh ana\n djo\ boh mnga, ngă lu mnuih [uôn sang ngă lo\ hma ti să Trường Xuân, kdriêk Dak Song, ]ar Dak Nông jing mnuih mdro\ng prăk êklai. {ia\ klei hluăt [ơ\ng mnơ\ng ngă kơ ana tiêu [rư\ hruê [rư\ đ^ leh ana\n dleh dưi ksiêm dlăng, ngă lui] liê pro\ng, ngă kơ mnuih pla tiêu dôk hu^ hyưt êdi.

                                                                        H’Nga pô ]ih ho\ng răk.