VOV4.Êđê - Yan hjan thu\n anei ti ]ar Dak Nông jih ưm, kyua ana\n hnơ\ng êa mgơ\ng hla\m du\m knơ\ng kdơ\ng êa kno\ng mâo kah knar 67%, lu anôk kno\ng mâo 49% mka\ ho\ng lu thu\n êlâo. Mâo lu ênha\ mnơ\ng pla mjing ti du\m kdriêk Krông Nô, }ư\ Jut, Dak Mil…… hla\k k[ah êa kjham êdi. Brua\ knu\k kna alu\ wa\l, brua\ djo\ tuôm leh ana\n mnuih [uôn sang hla\k po\k nga\ lu hdra\ ]ia\ng mdrơ\ng ho\ng yan bhang k[ah êa m^n t^ng sra\ng sui leh ana\n mâo kjham êdi.

Leh êbeh 2 mlan amâo mâo 1 arua\t êa hjan, êbeh 6 sào mdiê lo\ leh ana\n giăm 1 ha đang ktơr 2 yan mơ\ng go\ êsei aduôn Phạm Thị Huê ti alu\ Phú Hưng, să Quảng Phú, kdriêk Krông Knô, ]ar Dak Nông djiê krô jih. Aduôn Phạm Thị Huê brei thâo; tal êlâo mnuih [uôn sang hlăm alu\ amâo mâo bi mđing, amâo bi m^n ôh yan hjan jih he\ dja\p mse\ si anei. Leh yơ\ ana\n, Sang ma\i phu\n pui kmlă [uôn Tuôr Srah phai êa [ia\ sna\k, anăn hnơ\ng êa pom mơ\ng hnoh krông Knô ]ia\ng pioh yua kdơ\ng mgang ho\ng klei k[ah êa amâo mâo lu ôh, kyua ana\n giăm 300 ha mnơ\ng pla mjing djiêu hnoh krông mơ\ng alu\ Phú Hưng tuôm ho\ng klei k[ah êa kjham êdi. Mdiê leh ana\n djam mtam êtak êbai amâo mâo djo\ yan, ara\ anei, mnuih [uôn sang ngă lo\ hma lo\ dơ\ng tuôm ho\ng yan bhang truh hnưm leh ana\n hla\m wưng sui, lu đang kphê s^t nik tuôm ho\ng klei k[ah êa krih. Aduôn Phạm Thị Huê ti alu\ Phú Hưng, să Quảng Phú, kdriêk Krông Knô, ]ar Dak Nông hu^ hyưt lac\: “ Ktơr lui leh, amâo mâo hrui mă boh mnga ôh, kyua amâo mâo êa krih, bi kphê thu\n dih krih 3 bliư\ thu\n anei ăt krih 4 bliư\, dôk t^ng knăl amâo thâo ôh djăp êa krih mơh he\ amâo dah h’a^, amâo mâo djăp êa krih kphê lui yơh. Thu\n anei lo\ k[ah êa yua kjham, grăp thu\n kbăng êa ăt adôk mâo êa ba yua, [ia\ ara\ anei jih jang mnuih [uôn sang amâo lo\ mâo êa yua, bi klei kbăng êa mkăn, anăn lui] lu prăk kăk”.

            Ktuê êlan mơ\ng kdriêk Krông Knô nao găn kơ kdriêk Dak Mil, lu đang lo\ hma pla mdiê, ktơr mơ\ng mnuih [uôn sang ngă lo\ hma djiê krô, la\n kđang. 2 mta mnơ\ng pla phu\n ana\n jing kphê leh ana\n tiêu ăt hlăk k[ah êa krih kjham mơh. Lê Đức Hiền ti alu\ 5, să Dak Lao, kdriêk Dak Mil brei thâo; go\ êsei huai mgoh tă mghaih nnao ênao êa, prăp êmiêt klei kbăng êa krah ênao êa ]ia\ng mâo êa do\ng kơ êbeh 2 ha kphê leh ana\n tiêu:“ Du\m ênao êa mnuih [uôn sang klei êa tru\n êdi. Du\m thu\n amâo mâo klei s’nei dih ôh, êa đ^, đ^ mtăp ho\ng [o# êlah ênao êa, anăn gơ\ ăt djăp êa krih, [ia\ ăt k[ah êa. Kjham h^n thu\n anei, êa tru\n êlam h^n, mâo ênao kno\ng mâo mkrah wah đui] êa. Ênao êa hlăm sang ăt tru\n leh jih mơh êa”.

            Mb^t ho\ng ana\n, go\ êsei aduôn Đỗ Thị Hường ti să Đak Lao ăt mưn ma\i k]ao ênao êa ]ia\ng mâo êa krih kơ kphê leh ana\n tiêu: “ Pla kphê grăp thu\n s^t truh yan krih hu^ hyưt yơh. Sang kâo mâo 2 ha, [ia\ dah k]ao nga\ 3 boh ênao êa leh, sna\n kno\ng dưi krih ma\ 1 bliư\ đui], bi krih tal 2, tal 3 êdei amâo thâo lo\ b^t mjing ôh”.

            Hluê si knơ\ng bruă Lo\ hma leh ana\n Mđ^ kyar kr^ng [uôn sang ]ar Dak Nông, ara\ anei mâo giăm 60 ênao mgơ\ng êa thu khuôt jih leh êa, du\m ênao êa adôk amâo mâo djăp êa pioh krih ôh. Yan bhan hjan mrâo êgao, mâo 1 êbâo ha mdiê boh mnga hro\ tru\n, hlăm ana\n giăm 400 ha lui] ti mang; êbeh 500 ha đang ktơr djuê mrâo djiê krô. Thu\n anei, hlăm brô 12 êbâo ha kphê leh ana\n tiêu k[ah êa krih, boh mnga hro\ tru\n mơ\ng 25 – 50%, hlăm ana\n mâo êbeh 700 ha đang kphê leh ana\n tiêu lui] ti mang. Ênhă mnơ\ng pla tuôm ho\ng klei k[ah lu êdi ti du\m kdriêk: Krông Knô, }ư\ Ju\t, Dak Mil leh ana\n Dak Glong.

Hluê si klei t^ng knăl mơ\ng Anôk brua\ đăo knăl yan adiê êa juôr, yan bhang anei, alu\ wa\l kr^ng Dap kngư srăng tuôm ho\ng klei k[ah êa kjham êdi. Knu\k kna, bruă lo\ hma leh ana\n mnuih [uôn sang ]ar Dak Nông hlăk g^r ktưn hluê ngă du\m hdră kdơ\ng mgang ho\ng klei k[ah êa mse\ si: hwai mdoh du\m ênao êa, kbăng êa, bư\ kdơ\ng êa hnoh, êa krông êjai ]ia\ng mâo êa krih. Nguyễn Thành Lý, Khua adu\ bruă kdơ\ng mgang klei truh mơ\ng yan adiê ngă, Anôk bruă kriê dlăng Knơ\ng kdơ\ng êa ]ar Dak Nông brei thâo:

“ Klei k[ah êa srăng kjham. Hnơ\ng hjan k[ah truh 42%, hnơ\ng đoh hlăm du\m hnoh êa, hnoh krông ara\ anei hro\ tru\n. Lu ênao mgơ\ng êa amâo lo\ adôk êa ôh. Hdră msir mghaih mơ\ng ]ar Dak Nông ]ia\ng kdơ\ng mgang ho\ng klei k[ah êa ara\ anei, ana\n jing mđ^ h^n klei mgơ\ng êa; tă mghaih huai mdoh du\m ênao êa, ngă mkra du\m knơ\ng kdơ\ng êa êjai hlăm du\m hnoh krông, hnoh êa ]ia\ng mâo êa krih. Hmei ăt ngă bruă ho\ng pô kriê dlăng ênao êa hlăm alu\ wa\l hnoh krông Srêpôk ]ia\ng mâo hdră k]ah msir  po\k phai êa ti kr^ng nah tluôn kơ mnuih [uôn sang yua nga\ lo\ hma pla mjing”.

H’Nga pô ]ih ho\ng răk.