VOV4.Êđê - }ar Daklak ara\ anei mâo êbeh 6 êbâo 300 ]ô hđeh mâo klei hd^p dleh dlan êdimi, hđeh êr^t êrin, amâo mâo jăk asei mlei. K`ăm đru phung hđeh dul [ia\ klei dleh dlan hlăm klei hd^p mda, wưng êgao, du\m gưl, du\m bruă hlăm ]ar g^r đru brei kơ phung hđeh ho\ng lu hdră mse\ si: mđup brei prăk đru hriăm hră, ru\ mdơ\ng sang pap đru, ksiêm mkă dlăng klei ruă leh ana\n đru k]e\ kriê dlăng klei suaih pral mang, đru brei prăk mbla] mdrao.

Ti [uôn Hra Êa H’N^ng, sa\ Drai Bha\ng, kdriêk C|ư\ Kui`, c\ar Daklak mâo sa boh sang mrâo mdơ\ng kơ 3 c\ô amei adei êr^t êrin. H’S^u {uôn Dap mâo 18 thu\n jing  pô sang mb^t ho\ng dua c\ô adei Y’T^ {uôn Dap leh ana\n Y’Teo {uôn Dap. H’S^u brei thâo: am^ ama digơ\ djiê leh kyua klei rua\  mdrao amâo dưi hlao ôh mơ\ng thu\n 2005. Tlâo amei adei bi dôk hd^p ho\ng am^ neh [un knap, dôk hla\m sa boh sang knia\ kniêt, t^ rưc\ dleh knap êdimi. Du\m klei dleh dlan ana\n ara\ anei dul [ia\ leh, phung hđeh gơ\ lo\ mâo klei m’ak hla\p tlao hla\k mlan 3 mrâo êgao, Keh đru dla\ng ba hđeh êla\k c\ar Daklak bi hgu\m ho\ng anôk brua\ đru brei nga\ mkra brei kơ 3 c\ô amei adei sa boh sang pro\ng gia\m 30m2.

M’ak dôk hla\m sang mrâo, Y’Teo lac\: “ Am^ kâo djiê mơ\ng hla\k kâo dôk điêt, jih 3 amei adei hmei dôk ho\ng am^ neh, mâo am^ neh rông ba brei nao sang hra\ m’ar. Ara\ anei mâo leh sang dôk mrâo, kâo m’ak sna\k, mơ\ng ara\ anei hmei amâo lo\ hu\i kơ adiê hjan mđia\ ôh, amâo lo\ knia\ kniêt mse\ ho\ng êlâo ôh.”

Hluê si Knơ\ng dla\ng brua\ Mnuih nga\ brua\, Khan êka êkeh leh ana\n Yang [uôn c\ar Daklak, ho\ng klei hgu\m kngan mơ\ng jih yang [uôn, hla\m wưng êgao, brua\ kriê dla\ng leh ana\n mtô bi hria\m hđeh hla\m c\ar mâo leh lu klei tu\ ja\k. jih du\m kdriêk, wa\l krah, [uôn pro\ng bi mko\ mjing leh Anôk g^t gai amâodah Anôk răng mgang hđeh truh kơ gưl sa\, phường. Kyua ana\n, 80% ênoh hđeh dleh knap ti c\ar dưi mâo klei đru leh ana\n kriê dla\ng brei. Hla\m ênoh du\m hdra\ brua\ kơ hđeh ti Daklak, brua\ mko\ mjing ksiêm mka\ dla\ng hro\ng ruah klei rua\ kboh leh ana\n klei amâo mâo ja\k asei mlei dưi đru pra\k bi liê mblac\ mdrao jing hdra\ brua\ mâo klei tu\ êdah kla\ êdi, đru leh kơ du\m pluh c\ô hđeh dưi ba mblac\ mdrao hla\m gra\p thu\n.

Mrâo mâo đru 48 êkla\k pra\k bi liê kơ brua\ mblac\ mdrao kboh kơ anak, amai Phạm Thị Ánh, ti alu\ 3a, sa\ Êa Ô, kdriêk Êa Kar mgei ai tiê lac\ snei:“ Kâo lac\ ja\k êdi kơ hdra\ brua\ đru brei leh kâo mblac\ mdrao kơ anak. Kâo nga\ lo\ hma rua\ dua\m nanao, amâo mâo dja\p êa drao mdrao kơ anak ôh. {ri leh ana\n m’ak mơh kyua anak dơ\ng dưi mblac\ mdrao leh, sna\n gơ\ dul [ia\ mơh, akâo amâo lo\ bi m^n hnei dih ôh, kno\ng m^n kơ anak yơh, kno\ng c\ang hmang kơ anak dưi mblac\ mdrao mâo klei suaih pral yơh.”

Hla\m thu\n 2016, Keh pra\k Đru ba hđeh êla\k c\ar Daklak mâo iêo mguôp leh 29 êklai pra\k, đru kơ êbeh 13 êbâo c\ô hđeh dleh knap, đru pra\k bi liê mblac\ mdrao kboh kơ 71 c\ô hđeh, ru\ mkra 2 boh sang pap đru. Bi mơ\ng ako\ thu\n truh kơ ara\ anei, keh pra\k mâo iêo mguôp leh 600 êkla\k pra\k pioh đru kơ 4.000 gưl hđeh.

Lâm Đình Nhiên, Khua Keh pra\k Đru ba hđeh êla\k c\ar Daklak brei thâo:“ Ho\ng phung hđeh [un mơ\ng c\ar sna\n Keh pra\k Đru ba hđeh êla\k lo\ dơ\ng iêo mguôp pra\k bi liê đru mblac\ mdrao, đru hria\m hra\ m’ar c\ia\ng lo\ dơ\ng mđ^ ai kơ hđeh nao sang hra\ leh ana\n đru mnơ\ng mđup brei hla\m du\m hruê kna\m m’ak tit hat. Jih ai đru kc\e\ ktrâo kơ du\m gưl brua\ Đảng, brua\ knu\k kna, bohnik Êpul hgu\m brua\ Đru ba hđeh êla\k c\ar Daklak, Knơ\ng dla\ng brua\ Mnuih nga\ brua\, Khan êka êkeh leh ana\n Yang [uôn, mtru\t mjhar iêo mthưr du\m êpul brua\ đru brei ai, pra\k c\ia\ng hgu\m kngan đru kơ phung hđeh [un, hđeh êr^t êrin hla\m alu\ wa\l c\ar lu h^n dơ\ng hla\m wưng ti ana\p.”

Kha\ ênoh hđeh mâo klei hd^p dleh knap êdimi tru\n adôk 1,18%, mâo klei tu\ pro\ng mka\ ho\ng hdra\ k`a\m 4,25% leh kc\ah mtru\n, [ia\ ara\ anei c\ar Daklak a\t adôk êbeh 6.300 c\ô hđeh mâo klei hd^p dleh knap, lu jing hđeh amâo mâo ja\k asei mlei, hđeh êr^t êrin amâo mâo anôk jưh knang. Du\m gưl, du\m brua\, leh ana\n alu\ wa\l ti c\ar Daklak hla\k lo\ dơ\ng g^r, iêo mguôp mâo lu h^n dơ\ng klei hgu\m kngan mb^t ai mơ\ng jih êpul êya [uôn sang yang [uôn, pioh đru kriê dla\ng brei kơ phung hđeh kpưn đ^ hla\m klei hd^p.

H’Nga pô ]ih mkra.