VOV4.Êđê - Go\ êsei Hồ Sỹ Cương ti [uôn mrô 2 să Hoà đông, kdriêk Krông Pa], mâo 1 ha đang kphê lo\ ru\ pla mrâo thu\n tal 1. Kphê mrâo 9 mlan, [ia\, dlông hlăm brô 1m, pum pro\ng mơ\ng 50 truh 70cm, leh ana\n mtah djưt krah yan bhang adiê mđia\ ktang. Hồ Sỹ Cương po\k pui kmla\, sna\n mơ\ng grăp phu\n kphê mâo yơh êa kbia\  c\’c\hi man dưn, kbia\ hriê mơ\ng [ek krih pruih dưi  mko\ ho\ng đ^ng krih dơr hla\m gu\ lăn. Hồ Sỹ Cương brei thâo: kdrăp krih mkiêt mkriêm êa anei mơ\ng Anôk bruă Khoa học kỹ thuật lo\ hma dliê kyâo Tây Nguyên mtô bi hria\m yua leh ana\n anei jing klei mdê ]ia\ng mjing klei jăk siam kơ đang kphê mse\ si ara\ anei:“ Êlâo dih, kâo krih ho\ng [ek t^ng yap truh kơ 4 biư\, bi ara\ anei mkiêt mkriêm mmông nga\ brua\ kno\ng adôk 1 đui]. Kphê kâo pla mơ\ng mlan 7 thu\n 2014 truh kơ ara\ anei mâo 9 mlan đui], [ia\dah dlăng siam êdi, mâo lu mnuih hriê dlăng. Tơdah hlei pô dưi ngă, sơnăn mâo klei tu\ dưn êdi”.

            T^ng djiêu đang war kphê Hồ Sỹ Cương, mâo 1 ha kphê mơ\ng go\ êsei Nguyễn Văn Long, ăt ba yua kdrăp krih mkiêt mkriêm êa mơ\ng Anôk bruă Khoa học Kỹ thuật lo\ hma dliê kyâo Tây Nguyên. Gru hmô anei, mâo phung kỹ sư mơ\ng anôk bruă ngă mkra, klia mjing 1 bro\ng mgơ\ng hlăm brô 2 m3 êa dưi pom ma\ mơ\ng êa kbăng. Êa mơ\ng bro\ng dưi mđoh truh kơ prue# kphê hluê đ^ng ksu khăng, leh ana\n mơ\ng đ^ng anei êa dưi kah mbha du\m đ^ng ksu điêt h^n mko\ ho\ng du\m [e\ [ek krih hlăm du\m phu\n kphê. Mb^t ho\ng ana\n, hbâo dưi bi lik hlăm bro\ng êa, hluê êa, hram kma bi knar hlăm djăp phu\n kphê, s’năn kphê đ^ jing pral. Nguyễn Văn Long brei thâo:“ Hnơ\ng krih mkiêt mkriêm êa anei mkă ho\ng krih êlâo dih, hmei [uh `u mâo klei tu\ dul [ia\ ai ngă bruă leh ana\n êa krih kơ mnuih ngă lo\ hma mse\ ho\ng hmei ti anei. Tơdah hmei pla mse\ si aguah tlam, s’năn lui] 3 thu\n kơh mâo hrui w^t, bi pla mse\ si gru hmô lo\ ru\ pla mrâo anei kno\ng 12 mlan hmei mâo pra\k hrui w^t yơh”.

            Hluê si Tiến si Lê Ngọc Báu, Khua Anôk bruă Khoa học kỹ thuật Lo\ hma Dliê kyâo Tây Nguyên, kdrăp krih êa bi rôc\ thưt mguôp ho\ng dưm hbâo hluê êa, đru kphê mrâo pla đ^ jing pral h^n mkă ho\ng hdră krih, dưm hbâo hluê knhuah êlâo dih. Tơdah kdrăp anei ba yua hlăm đang kphê w^t ru\ pla mrâo ho\ng kphê grep k[iêng, drei mâo hrui pe\ hlăm thu\n pla tal êlâo mtam. Ti du\m đang kphê hlăk mboh, krih êa, dưm hbâo hluê hdră mnê] mrâo ăt ba w^t boh mnga đ^ hlăm brô 20%, mb^t ana\n mkiêt mkriêm h^n ênoh prăk duh bi liê. Tiến sĩ Lê Ngọc Báu brei thâo:“ Kdrăp krih mkiêt mkriêm êa anei mâo du\m klei tu\ dưn si ti gu\ anei, tal 1 mkiêt mkriêm hnơ\ng êa krih hlăm brô 20%, tal 2 mkiêt mkriêm hbâo Kali leh ana\n Urê ăt hlăm brô 20%, kyua dah, hbâo dưi dưm hluê êa krih, kyua ana\n du\m klei lui] liê bluh đue#, ho\k kơ ta] păt dah amâo mâo ôh, leh ana\n boh nik gơ\ dưi mkiêt mkriêm ai krih êa leh ana\n ai dưm hbâo. 1 klei tu\ jăk mơ\ng hdră krih anei ana\n jing kdrăp yua ala ]ar dưi mkra mjing, mnuih [uôn sang drei dưi mko\ dưm ho\ng klei êlưih pưih. Leh mâo klei ktrâo mblang 1 m’mông mnuih [uôn sang drei nao kơ sang ]ơ mnia blei ba w^t kdrăp yua hla\k mâo lu jơr ba w^t mko\ dưm hlăm đang war kphê pô”.

            Kdrăp krih êa mkiêt mkriêm mâo anôk bruă Khoa học leh ana\n Kỹ thuật Lo\ hma dliê kyâo Tây Nguyên nao duah ksiêm dlăng gru hmô mơ\ng Israel êbeh 10 thu\n êlâo dih. Phung kỹ sư mơ\ng Anôk bruă ksiêm dlăng mkra mlih, leh ana\n thu\n 2014 anăn lông ngă bi hmô kơ du\m go\ êsei ti kdriêk Krông Pa], prăk bi liê hlăm 1 ha kno\ng bi kpleh hlăm brô 20 – 30 êklăk prăk tui hluê si đ^ng ksu mđoh ba êa pô ba yua. Ba yua kdrăp krih mkiêt mkriêm anei, mnuih [uôn sang drei dưi hrut [ia\ hruê mlan kphê êjai ka mboh dôk đ’điêt, dưi mkriêm êa krih, hbâo pruê leh ana\n prăk mưn ai ngă bruă; mb^t ana\n ăt dưi krơ\ng klei đ^ jing h’^t kjăp mơ\ng đang kphê. Kdrăp krih êa ênuk mrâo anei hlăk ]ang hmang srăng jing knhuang đ^ kyar hlăm bruă ba yua mâo klei tu\ dưn phu\n êa krih hlăm yan bhang ti kr^ng Dap kngư.

                                                                                           H’Nga Êban pô mblang.