VOV4.Êđê - Hla\m du\m thu\n gia\m anei, ênoh mrô mkiêt mkriêm pui kmla\ ti Daklak đ^ nanao đrông. Kno\ng hja\n thu\n anei g^r dưi bi mkiêt mkriêm mâo leh hla\m brô 35 êkla\k kWh pui. Klei ana\n brei [uh klei thâo sa\ng mkiêt mkriêm pui kmla\, ba yua pui kmla\ mâo klei tu\ hla\m du\m knơ\ng brua\, anôk brua\, anôk brua\ duh mkra mnia mblei leh ana\n du\m tal mnuih [uôn sang dưi mđ^ h^n leh.

Sa hlăm klei ênưih thâo [uh jing, brua\ mkiêt mkriêm pui kmla\ ti [uôn pro\ng {uôn Ama Thuôt, ]ar Daklak, ana\n jing jih jang pui mtrang mnga] hlăm yang [uôn. Ho\ng mta k`ăm “Mnga] – mtah – doh – siam”, [ia\dah brei thâo mkiêt mkriêm. Kyuana\n, Knơ\ng brua\ pui mtrang mnga], Knơ\ng brua\ bi mdoh wa\l hd^p mda ]ar Daklak mâo leh lu hdră bi êran lehana\n duh kơ êlan klei pui mtrang mnga]. Thái Văn Phẩm, khua kia\ kriê brei thâo, hluê si hnơ\ng mko\ mkra jih jang pui mtrang mnga] hlăm yang [uôn ti [uôn pro\ng {uôn Ama Thuôt, grăp thu\n liê hlăm brô 25 êklai prăk pui kmla\. {ia\dah, ho\ng lu hdră ngă mdê mdê, knơ\ng brua\ mâo mkriêm leh hlăm brô 40%. Snăn, ênoh prăk mâo mkriêm hlăm sa thu\n giăm 10 êklai prăk.

Thái Văn Phẩm la]:“ Hdră pô mkiêt mkriêm prăk mâo 3 hdră phu\n. Tal êlâo jing kđăl – khăt pui hluê yan, tal dua khăt mgo# hlăm du\m alu\ wa\l mâo leh lu klei mnga], snăn khăt bi kmlah. Hdră tal 3 jing duh bi liê du\m kdrăp pui mtrang mnga] mâo klei tu\ dưn jăk, mse\ si pui led, klei jăk mơ\ng `u mơ\ng 85 – 90%. Mơ\ng thu\n 2008, k]ưm dơ\ng ngă klei mkiêt mkriêm mâo hlăm brô 30 – 32%, [ia\dah leh kơ na\n dưi lo\ ngă lu h^n mơ\ng 40 – 42%, grăp thu\n mâo mkriêm hlăm brô 9 êklai prăk”.

Hà Văn Chương, khua kia\ kriê brua\ pui kmla\ Dưr {uôn Ama Thuôt, ]ar Daklak brei thâo, hlăm du\m thu\n êgao, êpul brua\ mâo leh lu hdră ngă ]ia\ng mkiêt mkriêm pui. Mse\ si, mđ^ h^n brua\ hâo hưn, ktrâo ata\t mnuih [uôn sang, lehana\n phung duh mkra ba yua du\m mta kdrăp jăk mse\ si pui compac, pui led, giêt êa bi hlơr ho\ng pil yang hruê… Mơ\ng ana\n hlăm du\m thu\n êgao, hnơ\ng pui kmla\ mâo mkriêm giăm 2 êklăk 300 êbâo kwh.

Hà Văn Chương la]:“ Pui kmla\ Dưr {uôn Ama Thuôt mâo ngă leh lu hdră ]ia\ng mkiêt mkriêm pui kmla\. Ana\n jing hâo hưn ho\ng loa bi k]a\i asa\p, êdeh hiu hâo hưn lehana\n ktrâo ata\t mnuih yua pui thâo ba yua du\m kdrăp yua pui jăk mâo klei mkriêm pui. Mb^t ho\ng ana\n bi lar hra\ ktrâo ata\t mnuih yua pui ho\ng klei tu\ dưn h^n. Knơ\ng brua\ pui kmla\ mâo leh djăp hdră ho\ng phung duh mkra kreh yua lu pui, kơ klei mprăp kdrăp ênuk mrâo, dưi mkiêt mkriêm pui, djo\ ho\ng wưng k]ah dưi dja\ yua, ]ia\ng đru mdul klei lu] liê yua pui kmla\”.

Mkiêt mkriêm pui kmla\ jing brei mâo klei thâo săng mơ\ng lam ai tiê mnuih yua pui. Kyuana\n, brua\ hâo hưn jing yuôm bhăn, mâo nanao dhar brua\ pui kmla\ mđing ngă hlăm djăp kdriêk, wa\l krah hlăm ]ar Daklak, ho\ng lu hdră mse\ si: Rue# êdeh hâo hưn, yuôl bangdrol, boh hra\, mdơ\ng pano affi], hâo hưn ho\ng klei mđung asa\p, mđung rup, hra\ klei mrâo, lehana\n mta\ hlăm đ^ng blu\ truh ho\ng mnuih yua pui, mko\ mjing hdră bi mđ^ ai “Mmông boh lăn”. Boh nik hlăm du\m thu\n giăm anei, knơ\ng brua\ pui kmla\ Daklak hgu\m leh ho\ng sang hra\ m’ar hlăm ]ar mko\ mjing klei bi lông tui duah klei thâo săng kơ klei mkiêt pui kmla\ hlăm sang hra\.

Adei Hứa Thị Phương Mai, hđeh hriăm hra\ adu\ 9D, sang hra\ gưl 2 Tân Lợi, [uôn pro\ng {uôn Ama Thuôt brei thâo, mơ\ng klei bi lông lehana\n brua\ hâo hưn đru leh adei thâo săng h^n kơ klei yuôm bhăn mơ\ng klei mkiêt mkriêm pui kmla\ lehana\n mâo nanao klei mta\ mtăn kơ jih jang mnuih hlăm go\ sang ngă mse\.“ Mkiêt mkriêm pui amâo djo\ kno\ng bi hro\ ênoh pui kmla\ pô yua ôh, [ia\dah lo\ bi hro\ ênoh liê prăk kăk go\ sang pô. Mse\ si mdjiê he\ đa đa ko\ng tăk, ti anôk pô amâo lo\ yua ôh, mse\ si kbia\ mơ\ng adu\. Ti mmông yua pui lu, bi hro\ đơ kdrăp [ơ\ng pui lu. Bi tơdah yua kdrăp bi êđăp snăn ktit ma\ mil 26⁰C kơ dlông, bi hro\ mmông lo\ w^t yua, lehana\n drei yua ăngpul compac sơăi”.

Phung hđeh hriăm hra\ leh w^t mdei pro\ng, mjưh rue# klei bi lông mkiêt mkriêm pui kmla\ hlăm sang hra\, du\m êpul êya hlăm knơ\ng brua\ pui kmla\ Daklak lo\ w^t mko\ mjing klei bi lông “Mkiêt mkriêm pui kmla\ hlăm go\ sang”, ho\ng hdră m’^t tin nhắn truh kơ mrô mnuih yua pui, ktrâo ata\t djăp hdră mkiêt mkriêm pui. Truh knhal jih thu\n, djăp êpul êya srăng ksiêm dlăng lehana\n pah mni kơ du\m go\ êsei mâo klei tu\ kdlưn hlăm brua\ mkiêt mkriêm pui kmla\. Lê Hoài Nhơn, k’ia\ng khua knơ\ng brua\ pui kmla\ Daklak brei thâo, kyua mđ^ h^n brua\ hâo hưn, snăn hnơ\ng pui kmla\ mâo mkiêt mkriêm grăp thu\n đ^ nanao. Mse\ si, thu\n 2015 mâo mkriêm 25,5 êklăk kwh, thu\n dih mâo mkriêm truh 33,6 êklăk kwh lehana\n thu\n anei srăng ktưn dưi mkriêm êbeh 35 êklăk kwh pui.

 Lê Hoài Nhơn m`a\, mkiêt mkriêm pui kmla\ kbia\ hriê mơ\ng klei thâo săng mơ\ng grăp ]ô mnuih, k`ăm ba yua pui kmla\ tu\ dưn:“ Hmei mâo klei hâo hưn, mta\ mtăn kơ mnuih yua pui kmla\ jing mkiêt mkriêm pui kmla\ êjai, lehana\n răng mgang klei êđăp ênang yua pui êjai. Jing, hmei ]ia\ng mta\ kơ jih jang mnuih yua pui bi hro\ jih hnơ\ng du\m kdrăp [ơ\ng pui lu hlăm mmông yua pui lu. Kyua klei hd^p ti Daklak klei ]ia\ng yua pom êa krih kphê, tiêu, boh kroh jing lu, snăn bi mbha mmông pom krih êa mdê mdê, đăm ksu\n hlăm sa mmông, ngă êgao hnơ\ng pui êran. Hmei ăt mta\ mơh kơ knơ\ng brua\ sang ]ư\ êa djăp gưl hgu\m hâo hưn klei ba yua pui kmla\ ho\ng klei êđăp ênang lehana\n mkiêt mkriêm. Mơ\ng ana\n ]ia\ng kơ jih jang mnuih mâo klei thâo săng hlăm klei yua pui mkiêt mkriêm; ]ia\ng kơ jih jang mnuih mâo klei thâo săng sơăi kơ klei mkiêt mkriêm pui kmla\, mjing kơ boh lăn drei mtah siam, kyuadah jing boh lăn kơ klei hd^p drei”./.

Y Khem pô ]ih mkra.