VOV4.Êđê - Da\p dưm ]hum ao mb^t ho\ng hra\ m’ar mpra\p nao mu\t hria\m Đại học ti {uôn pro\ng Hồ Chí Minh, adei K’Cường, ti [uôn N’Jiêng, sa\ Dak Nia, wa\l krah Gia Nghĩa, ]ar Daknông brei thâo: Hla\m du\m thu\n hria\m gưl 3, kâo hria\m ti Sang hra\ Knu\k kna ]iêm rông hđeh djuê [ia\, go\ sang amâo liê pra\k ka\k ôh. Ara\ anei nao hria\m ti [uôn pro\ng Hồ Chí Minh, kâo a\t h’^t ai tiê kyua mâo leh Hdra\ mtru\n đru hria\m hra\ mơ\ng ]ar Daknông kơ phung hđeh hria\m hra\, sinh viên mnuih djuê [ia\, K’Cường ya\l dliê:“ Kâo hria\m ti Sang hra\ Knu\k kna  ]iêm rông hđeh djuê [ia\ ]ar, amâo liê pra\k ka\k ôh, hria\m truh adu\ 10, kâo lo\ dưi tu\ ma\ pra\k đru hria\m hra\ mâo 500 êbâo pra\k, kâo sra\ng g^r hria\m hra\ m’ar ]ia\ng kơ êdei ana\p adih mâo klei hd^p ja\k h^n leh ana\n amâo mâo nga\ lui] klei ]ang hmang mơ\ng am^ ama”.

       Am^ K’Cường, kha\ng iêu jing am^ Vung brei thâo: Go\ sang [un knap, [ia\dah kyua mâo klei đru mơ\ng knu\k kna, ana\n anak aneh go\ sang amai dưi nao sang hra\ m’ar s’a^:“ Anak tal êlâo kâo hria\m adu\ 5 truh kơ adu\ 9 ti Quảng Khê, leh kơna\n w^t kơ ]ar hria\m brua\ Cơ điện, hria\m hra\ êjai leh ana\n hria\m brua\ êjai, mâo knu\k kna mđing dla\ng, amâo lui] pra\k hua\ [ơ\ng, pra\k hria\m hra\ ôh. Bi Cường hria\m mơ\ng adu\ 1 truh adu\ 9 tinei, truh adu\ 10 nao hria\m ti Sang hra\ Knu\k kna ]iêm rông mnuih djuê [ia\ ]ar, dja\p mta pra\k hua\ [ơ\ng, pra\k hria\m, đih đa\m sang hra\ đru brei jih. Kâo mni la] ja\k êdi kơ klei mđing dla\ng mơ\ng Đảng, knu\k kna leh ana\n phung nai mtô mjing leh klei ga\l kơ anak kâo dưi hria\m hra\ m’ar. Phung hđeh nao sang hra\ k[ah mnuih ma\ brua\ ana\n brua\ duh mkra go\ sang a\t dleh dlan mơh. {ia\dah kâo a\t g^r ktưn msir klei ana\nn ]ia\ng kơ anak dưi h’^t ai tiê hria\m hra\ m’ar pioh kơ êdei ana\p dưi  mâo klei hd^p ja\k siam h^n”.

      Amâo djo\ kno\ng go\ sang Am^ Vung, [ia\dah jih jang anak aneh mnuih djuê [ia\ ti sa\ Dak Nia la] hja\n leh ana\n ]ar Daknông la] kluôm, dưi đru pra\k hria\m hra\ s’a^. K’Tông, mrâo rue# hria\m Đại học Tây Nguyên, ara\ anei dôk ma\ brua\ ti Knơ\ng brua\ Sang ]ư\ êa sa\ Dak Nia, wa\l krah Gia Nghĩa brei thâo: mb^t ho\ng brua\ sang hra, adu\ hria\m dưi po\k nga\ gia\m [uôn sang, hla\m du\m thu\n gia\m anei, hdra\ mtru\n đru brei kluôm kơ anak aneh mnuih djuê [ia\ dưi hluê nga\ đru leh kơ phung hđeh hria\m hra\ jing mnuih djuê ana [ia\ h’^t ai tiê nao sang hra\ m’ar. Mse\ si K’Tông, hla\k hria\m gưl 3 dưi mka\p brei hra\ m’ar leh ana\n pra\k đru hria\m hra\ hla\m gra\p mlan. Hla\k dôk hria\m ti Đại học Tây Nguyên, `u lo\ dưi tu\ ma\ pra\k đru hria\m hra\ mơ\ng ]ar, mâo wa\t pra\k brei hra\ đ^ êdeh mơ\ng Daknông  nao kơ  Daklak. K’Tông la]: “ Kâo hria\m Đại học, knu\k kna đru brei mâo lu hdra\ mtru\n mđ^ ai, gra\p mlan đru brei kơ kâo 140 êbâo pra\k, leh ana\n kâo lo\ nao kơ Anôk brua\ djuê ana ]ar lo\ ma\ pra\k đru hria\m hra\ ]ia\ng nao ba pra\k mưn hria\m hra\. Si tôhmô pra\k mưn hria\m hra\ gra\p gưl truh 4 êkla\k pra\k, sna\n kâo ma\ pra\k hla\m go\ sang ba êlâo, leh jih wưng hria\m amâo dah knhal jih thu\n hria\m sna\n kâo w^t kơ [uôn sang lo\ ma\ pra\k ana\n ]ia\ng yua kơ brua\ lo\ hria\m. Go\ sang kâo a\t ]an pra\k mơ\ng knơ\ng pra\k đru brei kơ phung sinh viên,1 thu\n 8 êkla\k pra\k, ]an hla\m 3 thu\n. Ara\ anei hria\m rue# leh kâo hla\k dôk ma\ brua\ ti Knơ\ng bua\ Sang ]ư\ êa sa\”.

      Hluê si aduôn Hà Thị Hạnh, Khua anôk brua\ djuê ana ]ar Daknông, thu\n 2005, leh mko\ mjing ]ar mrâo, k`a\m mđ^ ktang hdra\ mtô bi hria\m hla\m kr^ng mnuih djuê [ia\, Daknông hluê nga\ leh sa hdra\ mtru\n mdê hja\n đru pra\k hria\m hra\ kơ phung hđeh hria\m hra\, sinh viên mnuih djuê [ia\ tina\n mtam. Hluê ana\n, anak  hria\m mơ\ng gưl II truh kơ gưl Cao đẳng, Đại học dưi đru mơ\ng 70 êbâo pra\k – 300 êbâo pra\k hluê si gưl hria\m leh ana\n lo\ đru brei pra\k đ^ êdeh êdâo w^t nao tơdah nao hria\m êngao ]ar. Truh kơ thu\n 2011, hdra\ mtru\n anei mđ^ leh ênoh đru mâo mkrah wah leh ana\n po\k mlar kơ mnuih dưi tu\ [ơ\ng hdra\ mtru\n jing kơ jih jang mnuih djuê [ia\. Hdra\ mtru\n anei lo\ mtru\t mđ^ brua\\ mtô bi hria\m hla\m kr^ng mnuih djuê [ia\ ti Daknông. Klei bi êdah brei [uh jing ênoh phung hđeh hria\m hra\ mnuih djuê [ia\ hla\m gra\p thu\n đ^  nnao, ênoh hđeh lui hria\m hra\ tru\n hro\ leh ana\n amâo lo\ mâo ôh klei hđeh mnuih djuê [ia\ lui hria\m hra\ kyua go\ sang dleh dlan. Anak aneh mnuih djuê [ia\ a\t g^r ktưn hria\m hra\ m’ar. Thu\n 2005, kluôm ]ar Daknông kno\ng mâo 25 ]ô hđeh hria\m Cao đẳng, Đại học, sna\n truh kơ ara\ anei, kno\ng hja\n ênoh hđeh dôk hria\m ti du\m Sang hra\ Cao đẳng, Đại học êdah kdlưn mâo ]ar pah mni hla\m gra\p thu\n êbeh 800 ]ô hđeh. Lu phung hđeh leh rue# hria\m dưi w^t kơ alu\ wa\l ma\ brua\, lo\ mbo\ knua\ druh mnuih nga\ brua\ jing mnuih djuê [ia\. Aduôn Hà Thị Hạnh brei thâo: “ Dưi đru brei mse\ sna\n phung hđeh sra\ng h’^t ai tiê hria\m hra\ m’ar leh ana\n mtru\t mđ^  hdra\ brua\ hria\m hra\ hla\m ]ar [rư\ [rư\ đ^ kyar h^n. Leh ana\n klei đru kơ phung hđeh hria\m hra\, sinh viên sra\ng đru mguôp mjua\t bi hria\m mnuih nga\ brua\ hla\m kr^ng mnuih djuê [ia\ leh ana\n hdra\ mjua\t bi hria\m phung knua\ druh jing mnuih djuê [ia\ mơ\ng ]ar mâo leh lu klei bi mlih”.

      Y Thái, K’ia\ng khua anôk brua\ djuê ana – Hội đồng nhân dân ]ar Daknông m`a\ kla\: Du\m hdra\ brua\, hdra\ mtru\n mđing dla\ng mơ\ng knu\k kna dưi đ^ lar leh ti Daknông, [rư\ bi mđ^ klei tu\ brua\ sang hra\ m’ar mtô bi hria\m hla\m kr^ng mnuih djuê [ia\. Kyua ana\n, ti anôk bi k[^n knhal jih mlan 8 mrâo êgao, Hội đồng nhân dân ]ar Daknông lo\ dơ\ng bi mkla\ Hdra\ mtru\n kơ mnuih djuê [ia\ wưng mơ\ng thu\n 2016 – 2020. Sna\n [ia\dah, ]ia\ng djo\ guôp ho\ng boh klei mđ^ kyar brua\ duh mkra yang [uôn, bi hrô kơ  brua\ đru brei kơ jih jang phung hđeh hria\m hra\ mnuih djuê [ia\, sna\n hdra\ mtru\n mrâo kno\ng k[^n đru kơ du\m anak aneh go\ êsei adôk dleh dlan. Y Thái brei thâo:“ Lo\ dơ\ng ]uê ba leh ana\n mđ^ lar hdra\ mtru\n anei, sna\n Hội đồng nhân dân ]ar lo\ mtru\n sa hdra\ mtru\n mrâo êlam h^n, mâo boh phu\n h^n, boh nik mđing dla\ng h^n kơ anak aneh mnuih djuê [ia\ [un leh ana\n gia\m [un, mơ\ng ana\n đru kơ phung hđeh ana\n dưi ja\k h^n mơh. Leh ana\n ]ang hmang hdra\ mtru\n mrâo sra\ng mâo klei hma\i ja\k truh kơ mnuih dưi tu\ [ơ\ng leh ana\n dôk ]ia\ng klei đru hla\m klei hria\m hra\, boh nik jing hđeh [un leh ana\n gia\m [un”.

      Ho\ng 40 djuê ana dôk hd^p mda, 1/3 ênoh mnuih jing mnuih djuê [ia\, brua\ mđing dla\ng duh bi liê kơ kr^ng mnuih djuê [ia\ jing sa hdra\ êlan djo\ guôp ]ia\ng đru kơ ]ar Daknông mđ^ kyar brua\ duh mkra yang [uôn ti alu\ wa\l. Klei duh bi liê djo\ hnơ\ng mơ\ng knu\k kna, mb^t ho\ng klei đru mơ\ng phung knua\ druh, nai mtô, klei g^r ktưn mơ\ng anak aneh mnuih djuê [ia\ sra\ng đru kơ Daknông mđ^ klei thâo hra\ m’ar mơ\ng mnuih [uôn sang, bi h’^t klei êđa\p ênang brua\ kđi ]ar, mđ^ kyar brua\ duh mkra, [rư\ [rư\ mđ^ h^n klei hd^p mda mơ\ng mnuih [uôn sang./.

                                                          H’Nê] pô ]ih mkra.