VOV4.Êđê - Kbiă hriê mơ\ng boh klei h[uê ênuk lui pioh, mnuih [uôn sang djuê ana M’nông ti ]ar Daknông kno\ng ]ih ana\n [ia\dah amâo mâo ]ih ôh djuê, leh ana\n ]ih Y’Điểu, K, H, Thị ti ana\n ana\n jing ]ia\ng thâo kral êkei, mniê. Kyua ana\n lu mnuih M’nông amâo thâo ôh phu\n agha djuê ana pô. Klei mâo lu mnuih mâo ana\n bi mse\ ngă leh klei dleh dlan kơ bruă kriê dlăng mnuih, go\ êsei, kơ bruă hriăm hră m’ar anak aneh mnuih [uôn sang. Ho\ng klei snei, ]ar Daknông mâo leh klei c\ih mkra “ Bi mklă knơ\ng djo\ hdra\ nga\ jing gơ\ng phu\n bi kla\ kơ bruă ]ih ana\n djuê kơ mnuih djuê ana M’nông”, leh ana\n mơ\ng thu\n 2010 mphu\n hluê ngă bruă ]ih ana\n djuê kơ mnuih djuê ana M’nông.

      Mrâo hluê nga\ mâo gia\m 200 po\k hra\ mple\ duah mđing hmư\ klei m^n mơ\ng mnuih [uôn sang kơ brua\ c\ih ana\n, djuê mơ\ng mnuih djuê ana M’Nông hluê si klei c\ia\ng mơ\ng Knơ\ng brua\ sang c\ư\ êa c\ar Daknông, amai H’Ua` {uôn Krông ti {uôn U3, wa\l krah Êa Tl^ng, kdriêk C|ư\ Jut brei thâo: mnuih [uôn sang [uh hơ\k mơh ho\ng hdra\ êlan mtru\n anei mơ\ng c\ar:“ Brua\ mdưm ana\n mâo djuê jing ga\l êlưih êdi hla\m klei hd^p mda, bi mje\ êrô, êlưih hla\m brua\ nao sang hra\ m’ar mơ\ng phung hđeh, êlưih thâo kral leh ana\n amâo mâo duah bi c\huai ôh s^t bi mse\ ana\n a\t thâo mơh leh ana\n êlưih thâo kral djuê ga\p pô, c\ih nga\ hra\ m’ar ana\n mnuih hla\m go\ sang djuê ga\p pô, kyua kha\ bi mse\ ana\n a\t dưi thâo mơh jing anak c\ô mơ\ng hlei djuê ga\p, hlei pô anak ana\n. Si tôhmô ti anei mâo djuê Kpơr, {uôn Krông, Ayu\n, Preng…. Sna\n gơ\ thâo s’a\i. Nga\ hra\ m’ar ti brua\ knu\k kna alu\ wa\l a\t êlưih mơh, amâo lo\ hu\i kơ soh c\huai ôh.

      Truh kơ ara\ anei, ti wa\l krah êa Tl^ng, mâo leh êbeh 300 klei c\ih ana\n, djuê mnuih djuê ana M’Nông, lu jing phung hla\k ai nga\ hra\ m’ar hưn hruê kkiêng, leh ana\n du\m c\ô hđeh ma\ djuê ama amâo dah djuê am^ jing mnuih djuê ana mka\n akâo lo\ w^t bi mlih jing djuê ana M’Nông. Lê Quang Ngọc, knua\ druh brua\ kriê dla\ng hdra\ bhia\n hra\ go\ êsei wa\l krah êa Tl^ng, kdriêk C|ư\ Jut  brei thâo: amâo mâo klei dleh dlan ôh hla\m brua\ c\ih ana\n, djuê kơ mnuih djuê ana M’Nông ti alu\ wa\l, kyua hdra\ êlan mtru\n anei `u djo\ guôp ho\ng klei c\ang hmang mơ\ng mnuih [uôn sang, jing c\ih ana\n c\ia\ng thâo kral djuê pô kla\ klơ\ng: “ Mnuih [uôn sang hriê kơ anei mâo ayo\ng adei nga\ brua\ ktrâo lac\ brei dja\p ênu\m. Tal 2 jing mâo phung hla\k ai ara\ anei hria\m hra\ m’ar truh anih, đa ta\p na\ng am^ ama amâo mâo thâo hra\ ôh ana\n mâo phung anak nao mb^t c\ia\ng đru c\ih hra\ m’ar. Di`u lac\ snei brua\ anei jing djo\ guôp ho\ng mnuih [uôn sang, c\ia\ng c\ih ana\n, thu\n bi kla\ klơ\ng. Jing digơ\ c\ih hluê si klei bhia\n mơ\ng mnuih [uôn sang, kha\ng jing c\ih ana\n êlâo, djuê êdei, si tôhmô Y’Quang {uôn Krông, H’An Knul….”  

      Brua\ c\ih ana\n, djuê kơ mnuih djuê ana M’Nông mâo c\ar Daknông po\k nga\ hla\m lar [ar mơ\ng thu\n 2010. Êlâo ana\n, c\ar hluê nga\ leh klei c\ih ksiêm mđing  “ Bi kla\ knơ\ng djo\ hdra\ nga\ tur knơ\ng bi kla\ kơ brua\ c\ih ana\n djuê kơ mnuih djuê ana M’Nông”. Hluê ana\n, djuê ana M’Nông mâo jih jang hla\m brô 40 djuê. Gra\p djuê `u bi sia\ suôr ho\ng du\m klei ya\l dliê mơ\ng đưm,  mơ\ng h[uê ênuk mdê hja\n, dưi iêo hluê ho\ng mnơ\ng dhơ\ng, klei [uh mâo hla\m la\n ala, êa juôr, klei hd^p, amâo dah ana\n mơ\ng ya be\ mnơ\ng rông, ana kyâo mtâo rơ\k ktơ\k, ana\n anôk, mse\ si ana\n c\ư\, êa krông, ana\n [uôn sang….. Aduôn Hà Thị Hạnh, Khua Anôk brua\ djuê ana c\ar Daknông brei thâo: “  Mơ\ng klei c\ia\ng s^t êdi, tal sa jing c\ia\ng mnuih [uôn sang hdơr kơ phu\n agha ana hrue# pô; tal dua hla\m brua\ anak aneh nao sang hra\ m’ar tuôm ho\ng lu klei dleh dlan; tal 3 jing hla\m brua\ kia\ kriê hra\ go\ êsei sna\n mâo lu  klei bi mse\ leh ana\n mâo lu mta klei mka\n djo\ tuôm kơ brua\ dhar kreh đa, kyua ana\n Anôk brua\ djuê ana kc\e\ leh hluê nga\ Hdra\ brua\ c\ih ana\n,djuê kơ mnuih djuê ana M’Nông. Leh t^ng dla\ng c\ia\ng dưi thâo du\m brua\ leh mâo nga\ a\t mse\ mơh klei adôk êdu k[ah, gun kpa\k, hmei sra\ng bi hgu\m ho\ng du\m knơ\ng dhar brua\ djo\ tuôm, bi hgu\m ho\ng Knơ\ng brua\ kriê dla\ng hdra\ bhia\n lo\ dơ\ng hluê nga\ hdra\ brua\ anei pro\ng êlam h^n,, đru kơ mnuih [uôn sang thâo săng boh tu\ yuôm mơ\ng brua\ kriê pioh knhuah dhar kreh djuê ana pô, leh ana\n klei yuôm bha\n h^n jing c\ih, ana\n djuê mơ\ng pô.”

      Hluê si klei t^g yap ka dja\p ênu\m, truh kơ ara\ anei mâo leh êbeh 1.000 c\ô mnuih [uôn sang M’Nông ti Daknông hluê nga\ brua\ c\ih kla\ ana\n, djuê . Sna\n [ia\dah, lu jing nao nga\ hra\ m’ar hưn hruê kkiêng kơ hđeh leh ana\n phung hđeh truh thu\n nao sang hra\. Ho\ng mnuih pro\ng, kyua klei bi mlih ana\n djuê djo\ tuôm kơ du\m mta hra\ m’ar hdra\ bhia\n, ana\n ênoh mnuih nao nga\ mâo kno\ng du\m c\ô đuic\, kha\ mâo lu sna\k mnuih c\ia\ng c\ih bi kla\ ana\n djuê mơ\ng pô. Điểu Kre\, ti [uôn Bu Bia, sa\ Quảng Tín kdriêk Dak R’Lấp ya\l dliê snei:

       Phung anak `u  dưi c\ih leh dja\p ênu\m s’a\i ana\n, djuê. {ia\ asei mlei `u pô leh ana\n mnuih [uôn sang M’Nông ti alu\ wa\l le\ ka dưi bi mlih ôh ana\n djuê bi djo\, kyua klei nga\ hra\ m’ar adôk lu đei, nga\ luc\ liê pra\k ka\k leh ana\n hruê mmông. Điểu Kre\ lac\ mblang snei:“ Ti hra\ m’ar sna\n mdê bi djuê ana mâo mdê mơh ana\n djuê, bi ho\ng mnuih djuê ana M’Nông hmei le\ amâo mâo c\ih ôh djuê kyua êlâo adih amâo mâo thâo ôh. Kâo c\ang hmang Đảng, Knu\k kna đru brei mnuih pro\ng hmei dưi c\ih dja\p ênu\m ana\n djuê, kyua mâo lu hra\ m’ar djo\ tuôm.”     

      Ara\ anei, Knơ\ng brua\ sang c\ư\ êa c\ar Daknông hla\k hluê nga\ klei duah dla\ng, ma\ klei blu\ t^ng dla\ng mơ\ng mnuih [uôn sang ti du\m [uôn hla\m kluôm c\ar kơ brua\ c\ih ana\n, djuê mnuih djuê ana M’Nông, c\ia\ng mâo du\m hdra\ msir hluê nga\ bi djo\ s^t, kla\ klơ\ng h^n hla\m wưng ti ana\p. Klei bi kla\ brua\ c\ih ana\n djuê kơ mnuih djuê ana M’Nông a\t jing sa hla\m du\m hdra\ msir k`a\m kriê pioh, bi kja\p leh ana\n mđ^ lar knhuah gru dhar kreh mâo leh mơ\ng đưm djuê ana ti alu\ wa\l pô mtam, mb^t ana\n răng mgang klei dưi leh ana\n tu\ mơ\ng mnuih djuê ana M’Nông hluê si klei kc\ah mtru\n mơ\ng Hdra\ bhia\n ala c\ar, hdra\ bhia\n mơ\ng Knu\k kna.

                       H’Nga pô ]ih hlo\ng răk.