VOV4.Êđê - Hla\m klei bi k[^n trông kơ du\m hdra\ msir lo\ w^t bi hlua\ dliê kmrơ\ng h’^t kja\p ti kr^ng Dap kngư k`a\m mdrơ\ng ho\ng klei bi mlih yan adiê, wưng thu\n 2016 – 2020 mko\ mjing hla\m hruê ka\m êgao, brua\ bi trông kơ hdra\ c\ia\ng dưi dôk kriê hrông kja\p kmrơ\ng dliê jing mjêc\ êdi. Lo\ w^t dla\ng hla\m du\m mlan ako\ thu\n anei, du\m ]ar kr^ng Dap kngư lo\ dơ\ng mđ^ ktang du\m hdra\ msir kriê dla\ng leh ana\n ra\ng mgang dliê, hla\m ana\n ba msir mkra bi kmhal leh amâo djo\ [ia\ ôh phung knua\ druh nga\ brua\ kriê dla\ng ra\ng mgang dliê djo\ tuôm, [ia\ klei ua\ druôm kyâo dliê a\t ka dưi bi mkhư\ mơh.

      Ako\ mlan 6 anei, leh phung nga\ brua\ klei mrâo mơ\ng Sang mđung asa\p blu\ Việt Nam dôk jưh ti kr^ng Dap Kngư mâo klei c\ih lac\ kơ brua\ Anôk ma\ boh tâo po\k êlan kơ phung tle\ ua\ druôm ma\ kyâo ti wa\l dliê 474, sa\ Măng Canh, kdriêk Kon Plo\ng, c\ar Kon Tum, sna\n kơh du\m brua\ djo\ tuôm alu\ wa\l bi nga\ brua\ knua\, leh ana\n bi klư klei đua klam hdăng di`u. Khua g^t gai Anôk brua\ ksiêm dla\ng dliê kyâo kdriêk Kon Plo\ng lac\ snei: 900 ha dliê ba jao leh kơ Knơ\ng brua\ sang c\ư\ êa sa\ Măng Canh kriê dla\ng; leh ana\n dliê jih leh kyâo anei jing kyua mơ\ng mnuih [uôn sang alu\ wa\l druôm ma\ kyâo nga\ sang. Bi brua\ knu\k kna sa\ le\ bi mkla\: mnuih [uôn sang bi rai [ia\, lu jing phung tle\ ua\ druôm kyâo hriê tle\ ua\ ma\ kyâo. Lê Đức Tín, K’ia\ng khua Knơ\ng brua\ sang c\ư\ êa kdriêk Kon Plo\ng bi mkla\: dliê ti wa\l 474  ara\ng tle\ ua\ druôm mơ\ng sui, pô `u bi rai jing wa\t mnuih djo\ jao kia\ kriê dliê leh ana\n phung tle\ ua\ druôm kyâo. “ Mâo đa anôk dliê djo\ jao kơ mnuih [uôn sang kia\ kriê, digơ\ adôk dleh knap mơh ana\n digơ\ ma\ kyâo pioh nga\ sang, nga\ war êmô kbao. Êngao kơ ana\n a\t mâo mơh phung ara\ng bi mjhua tle\ nao ua\ druôm kyâo, nga\ soh ho\ng hdra\ bhia\n dliê kmrơ\ng. Kdriêk mâo leh hra\ mtru\n mjêc\ g^t gai brua\  ksiêm dla\ng dliê kmrơ\ng, khan ksiêm bi ksiêm dla\ng nga\ mkla\ mngac\ klei anei”

Kyâo ara\ng tle\ ua\ triêk ti kdriêk Kon Plo\ng, c\ar Kon Tum.

    Brua\ răng mgang dliê nga\ ngơi amâo dah đru kơ phung tle\ ua\ druôm kyâo, klei ana\n jing amâo mâo klei bi kngar ôh ti Dap Kngư, [ia\ kno\ng leh mâo brua\ klei mrâo c\ih lac\, amâo dah êpul nga\ brua\ mơ\ng Phu\n brua\ Khan ksiêm bi nga\ brua\, sna\n kơh du\m phung  djo\ tuôm bi tu\ đua klam klei soh pô.

      Djo\ tuôm kơ klei tle\ ua\ druôm kyâo ti kdriêk Krông Pa, c\ar Gialai mơ\ng brua\ klei mrâo c\ih lac\ hla\k ako\ thu\n anei, du\m brua\ djo\ tuôm c\ar Gialai ba msir mkra bi kmhal leh 15 c\ô knua\ druh, mnuih nga\ brua\ mơ\ng Anôk brua\ ksiêm dla\ng dliê kmrơ\ng Krông Pa leh ana\n Anôk kriê dla\ng dliê mgang Ia Srai.

      Ti Daklak, mrâo anei, hla\k du\m rup kơ knua\ druh răng mgang dliê tu\ ma\ pra\k sun leh ana\n lui tha kơ brua\ tle\ ua\ druôm kyâo, du\ mdia\ng ba kyâo mâo hâo hưn hla\m lar [ar, sna\n kơh Knơ\ng brua\ Trách nhiệm hữu hạn Dliê kmrơ\ng {uôn Ja\ Wa\m bi mkla\ brei mdei brua\ ho\ng 2 c\ô knua\ druh Anôk brua\ răng mgang dliê mrô1, dôk ti sa\ Êa Kiêt, kdriêk C|ư\ M’Gar.

Êlan mơ\ng anôk ma\ boh tâo nao mu\t kpa\ hla\m dliê Kon Plo\ng.

      Bi ti c\ar Dak Nông, djo\ tuôm kơ êbeh 250 m3 kyâo ua\ druôm soh ho\ng hdra\ bhia\n ti sa\ Quảng Sơn, kdriêk Dak Glong kyua mơ\ng êpul  dla\ng brua\ mơ\ng Phu\n brua\ Khan ksiêm [uh hla\k mlan 4 thu\n anei, 4 c\ô knua\ druh brua\ ksiêm dla\ng dliê kmrơ\ng djo\ brei mdei brua\ pioh ksiêm dla\ng nga\ bi kla\ klei đua klam. Nguỹên Ngọc Tài, Khua Knơ\ng brua\ ksiêm dla\ng dliê kyâo c\ar Dak Nông brei thâo: knua\ druh nah gu\ amâo mâo hluê nga\ klei g^t gai mơ\ng gưl dlông kha\ êlâo ana\n [uh leh du\m klei nga\ soh:“ Êlâo kơ mâo klei  anei, Knơ\ng brua\ ksiêm dla\ng dliê kmrơ\ng a\t bi mko\ mjing leh mơh êpul nao ksiêm dla\ng Anôk  brua\ Quốc Triệu leh ana\n [uh mâo 31 m3 kyâo….. Knơ\ng brua\ nga\ hra\ m’ar leh ana\n bi ksiêm dla\ng msir mkra, leh kơ ana\n Knơ\ng brua\ brei Anôk brua\ ksiêm dla\ng dliê kmrơ\ng Dak Glong bi mđ^ brua\ nao ksiêm dla\ng du\m anôk dliê, bohnik ti du\m anôk mkra mjing mnơ\ng ho\ng kyâo hla\m alu\ wa\l, hla\m ana\n mâo anôk triêk ua\ kyâo ti Quảng Sơn. {ia\, Anôk brua\ ksiêm dla\ng dliê kmrơ\ng Dak Glong amâo aaao hluê nga\ ôh si klei g^t gai mơ\ng Knơ\ng brua\, k[ah klei ksiêm dla\ng nga\ truh mâo klei mse\ si anei.”

      Lo\ w^t dla\ng du\m klei mâo ma\ klei tle\ c\h^ mnia kyâo pro\ng ti du\m c\ar Dak Nông, Daklak, Gialai hla\m wưng êgao, knơ\ng brua\ djo\ tuôm bi mka\ mâo djo\ tuôm ho\ng phung nga\ brua\ răng mgang dliê s’a\i. Mnuih [uôn sang mâo klei c\ia\ng êmuh, thâo dliê Dap Kngư a\t jing nao  mnơ\ng tu\ ja\k kơ wa\t phung bi rai dliê leh ana\n mnuih nga\ brua\ răng mgang dliê bi hnêc\ tle\ [ơ\ng? Go\ êsei tu\ ma\ klei pha\n jao răng mgang dliê, du\m anôk brua\ mưn yua la\n, mưn yua dliê, du\m knơ\ng brua\ dliê kmrơ\ng knu\k kna, brua\ knu\k kna alu\ wa\l, êpul ksiêm dla\ng dliê, êpul khan kriê mgang knông la\n, khan ksiêm brua\ duh mkra, la\n êa wa\l hd^p mda…. lu êpul djo\ tuôm sia\ suôr ho\ng brua\ răng mgang dliê, [ia\ amâo mâo pô tu\ đua klam kla\ klơ\ng ôh s^t dliê rai kyâo ara\ng tle\ ua\ druôm ma\ jih.

      Sa [e\ ana kyâo mơ\ng dliê kbia\ nao ti êngao [uôn pro\ng bi ga\n hgao lu mbah [a\ng, sna\n [ia\dah hla\k Phu\n brua\ Khan ksiêm bi nga\ brua\ knua\, sna\n kơh [uh du\m hjiê mda\p pioh du\m êtuh, du\m êbâo m3 kyâo tle\ ua\ druôm ti krah kdriêk Dak Mil, c\ar Dak Nông; [uôn pro\ng {uôn Ama Thuôt, c\ar Daklak amâo dah [uôn pro\ng Pleiku c\ar Gialai mtam.

       C|ia\ng dưi răng kriê kja\p hrông dliê Dap Kngư, sna\n c\ia\ng mphu\n nga\ mơ\ng êpul nga\ brua\ răng mgang dliê mtam!

                                             H’Nga pô ]ih hlo\ng ra\k.