VOV4.Êđê - Thu\n anei, kyua hnơ\ng êa hjan [ia\, ana\n truh kơ ara\ anei, hnơ\ng êa ti du\m ênao knơ\ng kdơ\ng êa, phu\n pui kmla\ ti kr^ng wa\l Dap Kngư leh ana\n du\m ]ar ktuê hang ks^ Dhu\ng kwar Krah a\t [ia\ h^n mka\ ho\ng hnơ\ng kah knar hla\m lu thu\n. Êjai ana\n, hluê si klei đa\o kna\l yan hjan thu\n anei sra\ng jih ưm h^n leh ana\n yan adiê tu\ klei hma\i djo\ ktang kyua mơ\ng klei El Nino mâo sui. Ho\ng boh klei ana\n, du\m ]ar hla\m kr^ng wa\l c\ia\ng thâo bi mkiêt mkriêm êa krih mnơ\ng pla mjing hla\m yan hjan jing asa\p hưn mthâo tal êlâo mơ\ng Khua knơ\ng Dhar brua\ Knơ\ng mbông êa ba mtru\n ho\ng brua\ mgang kdơ\ng ho\ng klei adiê thu krô k[ah êa yan bhang thu\n 2015 -2016.

            Yan hjan thu\n anei truh êla, 9 mlan êgao, êa hlăm du\m hnoh êa krông ti kr^ng wa\l Dap Kngư leh ana\n du\m ]ar ktuê hang ks^ Dhu\ng kwar Krah adôk k[ah mơ\ng 20 truh 60% mkă ho\ng hnơ\ng kah knar mơ\ng grăp thu\n. Phu\n êa mơ\ng du\m ênao mgơ\ng knơ\ng kdơ\ng êa, phu\n pui kmlă [ia\ s’a^. Ti kr^ng wa\l Dap Kngư, yap truh jih hruê 23/9, hnơ\ng êa hjan kno\ng mâo mơ\ng 65 truh 75 % mkă ho\ng hnơ\ng kah knar hla\m lu thu\n. Klă klơ\ng ti ]ar Kon Tum mâo 64%, [uôn pro\ng Plei Ku ]ar Gia Lai mâo 75%, Buôn Ama Thuôt ]ar Dak Lak mâo 61%. Hnơ\ng êa hlăm du\m hnoh krông ti kr^ng wa\l anei ăt kno\ng mâo mơ\ng 60 truh 70%. Hluê si Trần Trung Thành, K’iăng Khua Anôk bruă đao\ knăl yan adiê êa juôr kr^ng Dap Kngư, yan hjan thu\n anei ti kr^ng Dap Kngư s’răng jih hnưm h^n mka\ ho\ng đar thu\n leh ana\n sra\ng mâo klei adiê không k[ah êa kjham h^n: 

“ Kyua mâo El Nino kyua ana\n s^t n^k hnơ\ng êa hjan êngao yan, jing hnơ\ng êa hjan mâo hlăm du\m mlan yan bhang s’răng [ia\ h^n mka\ ho\ng đar thu\n. Yan bhang thu\n anei hluê si hmei [uh mâo dua mta phu\n năng mđing. Ara\ anei hnơ\ng êa hjan k[ah leh leh ana\n s^t n^k mâo anôk k[ah sa mlan, mâo anôk êbeh sa mlan dơ\ng jing jih yơh yan hjan ana\n k[ah êa. Kyua ana\n yan Puih Mnga s’răng jing sa thu\n k[ah êa kjham êdi”.

                            Du\m knơ\ng kdơ\ng êa ti Dak Lak mgơ\ng ka djăp ôh êa pioh yua.

     Bi ti kr^ng wa\l ktuê hang ks^ Dhu\ng kwar Krah, hluê si Nguyễn văn Lý, Khua adu\ bruă đao knăl – Anôk bruă đao\ knăl yan adiê  êa juôr kr^ng wa\l Dhu\ng kwar krah, klei adiê không k[ah êa năng ai lo\ dơ\ng mâo hlăm du\m mlan yan hjan mtam:“ Yan hjan thu\n anei truh êla h^n êbeh sa mlan. Hnơ\ng êa hjan snăn hmei [uh ăt kyua hma^ djo\ mơ\ng klei El Nino anăn hnơ\ng êa hjan mơ\ng mlan 9/ 2015 truh mlan 2/2016 ti kr^ng wa\l Dhu\ng kwar Krah mâo du\m ]ar mơ\ng Bình Định truh kơ Bình Thuận năng ai kno\ng mâo mơ\ng 50 truh 70% mkă ho\ng hnơ\ng kar knar hla\m lu thu\n. Leh ana\n năng ai s’răng mâo klei k[ah êa hlăm du\m mlan yan hjan mtam mơ\ng kr^ng wa\l Dhu\ng kwar Krah jing mơ\ng mlan 9 truh mlan 11. Yan hjan ăt  sra\ng jih ưm h^n mkă ho\ng klei kah knar hla\m lu thu\n hlăm brô mơ\ng 15 truh 20 hruê”.

      Ara\ anei, Knơ\ng kdơ\ng êa ti du\m ]ar ktuê hang ks^ Dhu\ng kwar Krah leh ana\n Kr^ng Dap Kngư kno\ng mâo mgơ\ng êa 35,7% mkă ho\ng hnơ\ng kah knar hla\m lu thu\n. Ho\ng boh klei mse\ si s’răng jing s^t êdi mâo klei adiê không, k[ah êa krih kơ êbeh 310 êbâo ha mdiê lo\ yan Puih Mnga mb^t ho\ng du\m mta ana tu\ yuôm, djam tam, êtak êbai, ktơr mnơr mkăn hlăm kr^ng wa\l, Khua Knơ\ng dhar bruă knơ\ng mbông êa la], mơ\ng ara\ anei mtam, du\m alu\ wa\l ]ia\ng po\k ngă mtam bruă kdơ\ng ho\ng klei adiê không, k[ah êa leh ana\n bi yua êa mkiêt mkriêm. Nguyễn Việt Anh, K’iăng Khua Dhar bruă kriê dlăng brua\ knơ\ng mbông êa leh ana\n êđăp ênang kluôm knơ\ng kdơ\ng êa mâo klei blu\ snei: “ Ho\ng du\m alu\ wa\l c\ia\ng Knơ\ng bruă Lo\ hma đru k]e\ brei kơ khua g^t gai ]ar po\k ngă hdră brua\ bi leh brua\ knơ\ng mbông êa pioh ba yua hla\m lo\. Huai mdoh mbông mnuôr mđoh êa leh ana\n mprăp kơ klei mdrơ\ng ho\ng klei bi mlih yan adiê hlăm klei adiê không, k[ah êa leh ana\n El Nino mse\ si ara\ anei. Êngao kơ năn, mơ\ng ara\ anei mtam du\m alu\ wa\l c\ia\ng bi hluê ngă bruă krih êa mkiêt mkriêm. Bi mkiêt mkriêm êa mơ\ng ara\ anei mtam. Hnêc\ ba mgơ\ng êa  kơ du\m knơ\ng kdơ\ng êa hlăm wưng adôk êbeh 1 mlan yan hjan thu\n 2015. Du\m alu\ wa\l c\ia\ng thâo pral bi hro\ ênhă anôk pla mdiê kyua mdiê jing mta ana pla c\ia\ng ba yua êa krih lu h^n dua bliư\, tlâo bliư\ mkă ho\ng kphê”.

                                                                            H’Nga pô ]ih mkra.